Tôi luôn thắc mắc tại sao người lớn lại tôn thờ cái ví đến thế. Bố tôi có một chiếc ví da màu nâu, sờn rách ở các góc và luôn tỏa ra mùi mồ hôi trộn lẫn với mùi thuốc lá lá rẻ tiền. Mỗi khi đi làm về, việc đầu tiên bố làm không phải là ôm lấy tôi hay hỏi xem tôi đã ăn cơm chưa, mà là đặt cái ví lên nóc tủ lạnh—một vị trí cao ráo, trang trọng như thể đó là một vị thần đang cần được nghỉ ngơi sau một ngày cứu rỗi thế gian.
Đối với tôi, cái ví là một sinh vật kỳ bí. Lúc thì nó phồng căng, khiến bố cười nói hỉ hả, sẵn sàng nhấc bổng tôi lên cao và hứa hẹn về một chầu kem ngoài phố. Lúc thì nó xẹp lép, nhăn nheo như cái bụng của lão tào phớ đầu ngõ lúc cuối ngày, và đó là lúc bầu không khí trong nhà trở nên đặc quánh như thể có ai đó vừa đổ nhầm mực vào không khí.
Một buổi chiều nọ, khi nắng đã tắt hẳn sau rặng tre và những con ve sầu cũng đã mệt lử sau một ngày ca hát, tôi thấy bố ngồi thẫn thờ trước hiên nhà. Cái ví nằm mở toang trên đùi bố, trống rỗng như một cái hang không có đáy. Bố nhìn vào đó, rồi lại nhìn ra xa xăm phía cuối con đường, nơi những ánh đèn đường lờ mờ đang bắt đầu thức giấc.
"Bố ơi, bố mất cái gì trong đó à?" Tôi tiến lại gần, tò mò ngó vào cái "hang" da thuộc ấy.
Bố thở dài, một hơi thở dài đến mức tôi tưởng nó có thể thổi bay luôn cả đống lá khô dưới sân. Bố xoa đầu tôi, bàn tay thô ráp và đầy những vết chai sạn:
"Bố không mất gì cả, Mùi ạ. Bố chỉ đang tìm thứ mà bố chưa bao giờ thực sự có."
Tôi cau mày. Người lớn lại bắt đầu nói những điều triết học cao siêu để che đậy một sự thật đơn giản. Theo logic của tôi, nếu cái ví rỗng, nghĩa là tiền đã bay đi mất. Mà tiền thì dùng để mua kẹo, mua gạo, và mua cả cái sự vui vẻ của mẹ.
"Nếu nó rỗng thì bố cứ bỏ đầy đá cuội vào cho nó nặng. Như thế bố sẽ không thấy buồn nữa." Tôi đưa ra một giải pháp mà tôi cho là thiên tài.
Bố bật cười, nhưng nụ cười ấy trông héo hắt như một bông hoa thiếu nước.
"Giá mà cuộc đời đơn giản như những viên đá cuội của con, Mùi ạ. Người lớn chúng ta không tiêu đá cuội, chúng ta tiêu tốn thời gian, sức khỏe và đôi khi là cả lòng tự trọng để đổi lấy những tờ giấy bạc đó. Và khi những tờ giấy đó bay đi hết, chúng ta thấy mình như một cái xác rỗng."
Tôi ngồi xuống cạnh bố, im lặng một hồi lâu. Trong đầu tôi bắt đầu diễn ra một cuộc tranh luận nảy lửa. Tại sao người lớn lại tự làm khổ mình như thế? Họ tự đặt ra một trò chơi mà trong đó họ phải chạy đua để nhặt những tờ giấy, rồi lại dùng những tờ giấy đó để mua những thứ mà thực ra họ chẳng cần đến thế. Mẹ tôi từng than thở rằng chiếc máy giặt cũ hay kêu to, nhưng khi có tiền mua máy mới, mẹ lại than thở rằng hóa đơn tiền điện tăng cao. Đó là một cái vòng quẩn quanh không lối thoát.
Thằng Hải "Còi" từ đằng xa lững thững đi tới. Nó cầm trên tay một chiếc túi nilon đựng đầy những nắp chai nước ngọt đã bị đập bẹp.
"Này Mùi, nhìn này! Tao mới nhặt được mười cái nắp chai màu đỏ. Tao là người giàu nhất khu này rồi!"
Tôi nhìn sang bố, rồi lại nhìn sang Hải. Hải giàu có theo cách của nó, còn bố tôi nghèo đi theo cách của người lớn. Sự khác biệt nằm ở chỗ: Hải biết rõ mình có cái gì, còn bố tôi chỉ biết rõ mình đang thiếu cái gì.
"Bố nhìn bạn Hải kìa. Bạn ấy không có ví, bạn ấy chỉ có túi nilon thôi, nhưng bạn ấy lại thấy mình giàu."
Bố nhìn Hải "Còi", rồi nhìn xuống cái ví rỗng của mình. Một thoáng suy tư hiện lên trong mắt bố. Có lẽ bố đang nhớ lại cái thời bố cũng từng có những túi nilon đầy nắp chai hoặc những viên bi ve.
Tối hôm đó, bữa cơm nhà tôi chỉ có rau muống luộc và vài miếng đậu phụ kho. Mẹ tôi không nói lời nào, tiếng bát đũa chạm nhau nghe khô khốc. Tôi biết, cái ví rỗng của bố đã đổ một cái bóng đen lên mâm cơm. Tôi gắp một miếng đậu phụ cho bố rồi bảo:
"Bố ăn đi. Miếng đậu này ngon như miếng thịt bò ấy, nếu bố nhắm mắt lại và tưởng tượng."
Mẹ tôi bỗng dừng đũa, mắt mẹ đỏ hoe. Bố thì khựng lại, rồi bố cười, lần này là một nụ cười thật sự. Bố gắp miếng đậu bỏ vào miệng, nhai chậm rãi như thể đang thưởng thức một món cao lương mỹ vị.
"Đúng là vị thịt bò thật, Mùi ạ. Thậm chí còn ngon hơn."
Đêm đó, tôi nằm trong mùng, nhìn qua cửa sổ thấy trăng tròn vành vạnh. Tôi nhận ra rằng cái ví rỗng không đáng sợ, cái đáng sợ nhất là khi người ta để cái ví rỗng làm rỗng luôn cả trái tim mình. Người lớn thật là ngốc xít, họ cứ mải mê đuổi theo những thứ phù du mà quên mất rằng niềm vui có thể nằm ngay trong một miếng đậu phụ kho hay một câu nói ngây ngô của một đứa trẻ.
Tôi quyết định ngày mai sẽ tặng bố một viên bi ve đẹp nhất của tôi. Tôi sẽ bảo bố bỏ nó vào ví. Để mỗi khi mở ví ra, thay vì thấy sự trống rỗng, bố sẽ thấy cả một bầu trời xanh ngắt nằm gọn trong lòng bàn tay.