Cuộc họp làng ở sân đình diễn ra trong không khí căng thẳng hơn Nam tưởng. Những lời bàn ra tán vào, những tiếng đập bàn của phe muốn mở đường và tiếng thở dài của những bậc cao niên khiến không gian trở nên ngột ngạt. Nam ngồi ở một góc khuất, quan sát Thắng đang thao thao bất tuyệt về những viễn cảnh hiện đại hóa.
Cuộc họp kết thúc mà chưa có hồi kết. Dân làng tản mát ra về, chỉ còn lại ánh trăng rằm tháng Tám bắt đầu lên cao, tỏa một thứ ánh sáng bạc trong vắt xuống sân đình lát gạch bát tràng. Nam vẫn ngồi đó, lưng tựa vào cột đình lim bóng loáng.
"Nam này, anh còn nhớ trò trốn tìm đêm trăng không?"
Giọng của Lan vang lên từ phía sau. Cô đi cùng một nhóm trẻ con trong xóm, đứa nào đứa nấy mắt sáng rực khi nhìn thấy khoảng sân rộng thênh thang dưới ánh trăng. Nam mỉm cười, ký ức về những đêm không điện lại ùa về. Ngày đó, ánh trăng là ngọn đèn duy nhất, biến sân đình thành một sân khấu huyền bí, nơi những cái bóng đổ dài trên đất trở thành những con quái vật trong trí tưởng tượng.
"Nhớ chứ. Ngày xưa Thắng là đứa trốn giỏi nhất, nó toàn chui vào kẽ hở giữa hai bức tường của miếu thờ, tìm mỏi mắt không ra," Nam bùi ngùi đáp.
Như một sự sắp đặt của định mệnh, Thắng lúc ấy cũng vừa bước ra khỏi điện thờ sau khi thu dọn bản đồ. Nghe thấy tên mình, bước chân gã khựng lại. Ánh trăng dịu hiền dường như làm dịu đi vẻ gai góc, tính toán trên gương mặt gã thầu khoán.
"Ai nhắc gì tôi đấy?" Thắng bước lại, giọng đã bớt phần đốp chát.
"Nhắc chuyện ông trốn kỹ quá, làm cả bọn suýt nữa thì báo công an xã vì tưởng ông bị... ma giấu," Nam đùa, cố gắng kéo bầu không khí trở nên nhẹ nhàng.
Lũ trẻ con thấy người lớn nói chuyện thì tò mò vây quanh. Một cậu bé nhỏ thỏ thỏ: "Chú ơi, ma giấu là có thật ạ? Mẹ cháu bảo đêm trăng đừng có ra gốc đa chơi, ở đó có ông hổ đá dữ lắm."
Thắng bật cười, ngồi bệt xuống bậc thềm đá cạnh Nam, một hành động mà có lẽ gã đã không làm suốt mười mấy năm qua vì sợ bẩn bộ đồ đắt tiền. "Hổ đá nào mà dữ. Ngày xưa chú với chú Nam đây còn trèo lên đầu ông hổ ngồi ăn khoai lang nướng cơ mà."
Câu chuyện bắt đầu như thế. Dưới ánh trăng suông, ba người bạn cũ ngồi lại với nhau, bao quanh là đám trẻ con há hốc mồm nghe kể chuyện. Nam bắt đầu kể về những đêm trăng không điện, về cái cảm giác hồi hộp khi tiếng đếm "năm, mười, mười lăm..." vang lên. Anh kể về mùi hương của hoa mộc lan ban đêm thơm nồng nàn, và cả những câu chuyện ma mà người già hay kể để dọa lũ trẻ không được đi chơi khuya.
"Ngày đó," Nam hạ thấp giọng, khiến lũ trẻ xích lại gần nhau hơn, "cây đa đầu làng chưa bị cháy. Dưới ánh trăng, những chùm rễ phụ rủ xuống trông như những cánh tay của thần rừng. Chúng mình tin rằng mỗi cái lá đa rụng xuống đều mang theo một lời thì thầm của quá khứ."
Thắng im lặng, tay vân vê một mẩu gạch vụn. Ánh mắt gã nhìn xa xăm ra phía cổng làng, nơi bóng đen của cây đa bị sét đánh đang in hằn lên nền trời.
"Thắng còn nhớ không?" Lan lên tiếng, giọng nhẹ như gió thoảng. "Đêm trăng năm ấy, trước khi Nam đi học đại học, chúng mình đã chơi trò trốn tìm lần cuối. Ông đã tìm thấy Nam ở đâu?"
Thắng hắng giọng, vẻ mặt hơi biến đổi: "Trong bộng cây đa phía đông chứ đâu. Chỗ đó có một cái hốc vừa khít một người ngồi."
"Đúng," Nam tiếp lời, "Và lúc đó ông đã nói gì? Ông bảo rằng dù sau này có đi đâu, hễ nhìn thấy trăng là phải nhớ đường về làng, nhớ cái hốc cây đã che giấu chúng mình khỏi mọi trận đòn của bố mẹ."
Một khoảng lặng bao trùm sân đình. Chỉ còn tiếng gió rít qua những kẽ lá và tiếng côn trùng nỉ non trong cỏ. Lũ trẻ con dường như cảm nhận được sự xúc động của người lớn, chúng không còn nô đùa mà ngồi yên nghe hơi thở của đêm.
Thắng đứng dậy, phủi bụi trên quần, nhưng lần này động tác của gã chậm chạp và trĩu nặng. Gã không nhìn Nam, chỉ nhìn vào bóng trăng dưới chân mình.
"Mấy ông bà chỉ giỏi khơi chuyện cũ để làm tôi mủi lòng. Nhưng đời không phải là trò trốn tìm, Nam ạ. Nếu không mở đường, làng mình mãi mãi chỉ là cái xóm nhỏ nghèo nàn, trẻ con lớn lên lại phải tha hương như ông ngày trước."
"Tôi không phản đối mở đường, Thắng ạ," Nam đứng lên theo, giọng anh chân thành, "Tôi chỉ muốn chúng ta tìm một cách khác. Đừng chặt bỏ ký ức của lũ trẻ này. Hãy nhìn chúng xem, chúng cần những câu chuyện dưới gốc đa hơn là một con đường rộng thêm vài mét chỉ để xe tải chạy qua nhanh hơn."
Thắng không trả lời, gã bước nhanh ra phía cổng làng. Nhưng Nam để ý thấy, bước chân của gã không còn đi thẳng về phía văn phòng công trường, mà gã dừng lại rất lâu dưới bóng đen của cây đa già bị thương.
Đêm đó, Nam trằn trọc không ngủ được. Anh ra sân, nằm trên chiếc chõng tre nhìn lên bầu trời rực rỡ ánh sao. Anh biết mình đã chạm được vào một góc khuất nào đó trong lòng Thắng, nhưng thế vẫn là chưa đủ. Ngày mai, đội thợ cưa sẽ bắt đầu khảo sát.
Gió đêm se lạnh, nhưng lòng Nam nóng như lửa đốt. Ngày mai sẽ là một cuộc chiến thực sự, không phải bằng gạch đá, mà bằng sự kiên trì của tình yêu dành cho mảnh đất này.