Sương sớm chưa kịp tan trên những ngọn cỏ may, mẹ đã đánh thức Nam bằng tiếng lạch cạch của những chiếc liềm được mài sắc lẹm. Sáng nay, làng vào vụ gặt rộ. Trên khắp các nẻo đường, tiếng người gọi nhau ý ới, tiếng xe thồ lăn bánh lộc cộc tạo nên một bản giao hưởng rộn ràng mà từ lâu lắm rồi Nam mới được nghe lại bằng tai thật, chứ không phải qua những thước phim tư liệu.
Nam mặc bộ quần áo lao động cũ của cha, thắt lại chiếc khăn rằn quanh cổ. Mẹ nhìn anh, nửa mừng nửa lo: "Hay con ở nhà nghỉ ngơi, nắng nôi thế này, da dẻ đang trắng trẻo lại cháy sém ra. Để mẹ thuê thêm người gặt cũng được."
Nam cười, cầm lấy chiếc đòn gánh: "Mẹ cứ coi thường con. Ngày xưa con chả là 'tay gặt' cừ khôi nhất xóm đấy thôi. Với lại, con muốn tìm lại cái cảm giác ấy."
Cánh đồng làng hiện ra trước mắt Nam như một biển vàng vô tận, sóng lúa nhấp nhô theo từng cơn gió thoảng. Mùi lúa chín nồng nàn, ngai ngái quyện với mùi bùn ẩm tạo nên một thứ hương vị đặc quánh, đánh thức mọi giác quan. Nam bước xuống ruộng. Cảm giác đầu tiên không phải là sự thơ mộng, mà là cái nhói buốt khi lòng bàn chân chạm vào những gốc rạ cứng đanh vừa được cắt. Đất ruộng mùa này khô nẻ, những kẽ nứt như những vết thương của đất mẹ đang há miệng chờ mưa.
"Ấy, gặt thế này này Nam!" Mẹ anh vừa nói vừa thoăn thoắt đưa liềm.
Một tay bà túm lấy khóm lúa, tay kia đưa liềm ngọt lịm. Tiếng xoèn xoẹt vang lên đều đặn. Nam bắt chước làm theo. Ban đầu, động tác của anh còn vụng về, lưng mỏi nhừ chỉ sau vài phút cúi khom. Mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán, rồi chảy dài xuống mắt cay xè. Cái nắng tháng Năm bắt đầu gắt gỏng, đổ lửa xuống tấm lưng trần của những người nông dân.
Nhưng rồi, khi nhịp điệu đã thấm vào máu, Nam cảm thấy một sự kết nối kỳ lạ. Mỗi nắm lúa trĩu hạt nằm gọn trong tay anh mang theo sức nặng của bao ngày nắng mưa, của mồ hôi cha và nước mắt mẹ. Anh nhớ lại những mùa gặt năm xưa, khi anh còn là một cậu bé, nhiệm vụ chính là đi nhặt những bông lúa rơi vãi và bắt những chú châu chấu béo mầm về nướng.
"Nam ơi! Nghỉ tay uống nước đã con!"
Lan xuất hiện trên bờ đê với chiếc nón lá và một ấm nước chè xanh to tướng. Cô cùng mấy đứa nhỏ trong xóm đi đưa nước cho các gia đình đang gặt. Nam trèo lên bờ, nhận lấy bát nước chè xanh từ tay Lan. Vị chát đắng đầu lưỡi nhưng hậu vị lại ngọt lịm, thanh mát chạy dọc xuống cuống họng, xua tan cái oi nồng của buổi trưa.
"Nhìn anh giờ đúng chất nông dân rồi đấy," Lan cười, đưa cho anh chiếc khăn tay để lau mồ hôi.
Nam nhìn ra cánh đồng, nơi những chiếc máy tuốt lúa đang chạy xình xịch, rơm rạ bắn ra thành từng đống cao. Anh bỗng nhận thấy một điều: Dù công nghệ đã về làng, nhưng người nông dân vẫn khổ quá. Họ bán lưng cho trời, bán mặt cho đất, nhưng giá lúa thì bấp bênh, thương lái ép giá, và người trẻ thì cứ thế bỏ làng mà đi.
"Lan này," Nam trầm ngâm, tay vân vê một hạt thóc vàng ươm, "Em có thấy cánh đồng mình đẹp không? Đẹp đến mức nếu người thành phố được đứng ở đây, hít thở mùi hương này, họ sẽ thấy những áp lực của họ thật nhỏ bé."
Lan gật đầu: "Đẹp chứ, nhưng cái đẹp này không nuôi sống được dân làng anh ạ. Người ta cần tiền để xây nhà, cho con đi học, chứ không ai sống bằng cách ngắm lúa cả."
Câu nói của Lan như một tia chớp lóe lên trong đầu Nam. Anh nhìn những gốc rạ dưới chân, nhìn những đống rơm vàng óng đang được phơi đầy đường làng. Ở thành phố, người ta bỏ tiền triệu để vào những quán cà phê "concept đồng quê" giả tạo, vậy tại sao không mang họ về đây, về với cái thật, cái chất phác này?
"Nếu chúng ta biến mùa gặt thành một lễ hội? Nếu chúng ta cho người ta trải nghiệm cảm giác gặt lúa, đêm nằm nghe tiếng dế dưới gốc đa, sáng ăn xôi nếp mới của mẹ?" Nam hào hứng nói, đôi mắt anh sáng rực lên.
Đúng lúc đó, Thắng "sún" lái chiếc xe máy đi ngang qua, trên xe thồ hai bao lúa nặng trĩu. Gã dừng lại, lau mồ hôi, nhìn Nam bằng vẻ chế nhạo: "Lại định mơ mộng gì nữa đấy ông giám đốc? Gặt xong chưa mà đã ngồi tán gẫu với cô giáo rồi?"
Nam đứng dậy, phủi bùn trên tay: "Thắng, tôi có một ý tưởng. Không cần chặt cây, không cần phá nát hồn làng mà vẫn có thể khiến đất làng mình tăng giá gấp năm, gấp mười lần. Ông có muốn nghe không?"
Thắng nheo mắt, vẻ hoài nghi nhưng cũng đầy tò mò. Gã biết Nam tuy gàn dở nhưng một khi đã nói về kinh doanh thì không thể xem thường.
Bữa cơm trưa hôm đó, Nam ăn liền ba bát cơm mới. Vị ngọt của hạt gạo đầu mùa, dẻo thơm và tinh khiết, như thấm vào từng tế bào. Anh nhận ra rằng, sự chữa lành không chỉ đến từ việc nghỉ ngơi, mà nó đến từ việc tìm thấy giá trị của những thứ bình dị nhất. Những gốc rạ đâm đau chân anh sáng nay, giờ đây dường như đang nhắc nhở anh rằng: Mọi sự khởi đầu đều gian nan, nhưng quả ngọt sẽ chỉ dành cho những người dám yêu và dám bảo vệ mảnh đất của mình.
Nam mở điện thoại, bắt đầu phác thảo những nét đầu tiên cho một kế hoạch mang tên: "Mùa Vàng Tái Sinh". Anh sẽ không để làng quê mình trở thành một cái xác không hồn của đô thị hóa. Anh sẽ giữ lấy hương vị này, bằng tất cả những gì anh có.