Sáng hôm sau, bầu trời sau cơn mưa rào trở nên trong vắt, xanh ngắt như một tấm kính vừa được lau chùi. Nam dậy sớm hơn thường lệ, định bụng ra chợ huyện mua ít cá tươi về tẩm bổ cho cha mẹ sau những ngày gặt hái nhọc nhằn. Chợ quê buổi sớm là một thế giới hoàn toàn khác: ồn ào, hỗn độn nhưng tràn đầy sức sống với tiếng mặc cả, tiếng gà vịt quàng quạc và mùi bánh đúc, bánh cuốn nóng hổi lan tỏa trong không gian.
Khi đi ngang qua dãy bán hàng xén ở cuối chợ, nơi chỉ dành cho những người già bán vài bó rau, nải chuối từ vườn nhà, Nam bỗng khựng lại. Anh nhìn thấy một bóng dáng quen thuộc đang đứng nép vào góc tường phía sau một sạp hàng cũ. Đó là Thắng.
Nhưng Thắng lúc này không phải là gã thầu khoán hách dịch, cổ đeo xích vàng đại diện cho "đội quân cưa máy". Gã đang cúi người, đôi tay thô ráp vốn quen cầm bản vẽ quy hoạch giờ đang run run đỡ lấy đôi quang gánh của bà cụ Mùi – người già nhất xóm không có con cái nương tựa.
"Này, cụ giữ lấy tiền này mà mua thuốc. Còn mấy mớ rau này để con mang về cho thợ ở công trường họ ăn, cụ khỏi phải ngồi nắng nữa," Thắng nói, giọng gằn lên như đang quát nhưng bàn tay lại nhẹ nhàng nhét xấp tiền vào túi áo bà cụ.
Bà cụ Mùi móm mém: "Thôi anh Thắng ơi, anh giúp tôi nhiều quá rồi, tôi không nhận đâu..."
"Cụ lôi thôi quá! Tôi bảo cụ cầm là cầm! Lần sau còn thấy cụ ra đây ngồi giữa nắng là tôi thu luôn cái gánh đấy!" Thắng quát to một tiếng rồi giật lấy mớ rau muống héo, quay ngoắt đi để giấu vẻ lúng túng trên mặt.
Nam đứng lặng người. Hóa ra cái vẻ gai góc, cái giọng nói đốp chát và sự thực dụng của Thắng chỉ là một lớp vỏ bọc mà gã tự khoác lên mình để tồn tại trong cái thương trường đầy lọc lừa. Phía sau lớp vỏ ấy vẫn là "Thắng sún" của ngày xưa, người từng sẵn sàng chia đôi chiếc bánh bao cho bạn và luôn có một trái tim ấm nóng dành cho những người yếu thế.
Nam lặng lẽ bước ra, chặn đường Thắng ngay lối vào bãi gửi xe. Thắng giật mình, vẻ mặt thoáng qua sự bối rối rồi nhanh chóng lấy lại vẻ bất cần: "Ơ, ông giám đốc phố hôm nay đi vi hành chợ quê à? Mua được gì chưa hay lại đang tính chuyện bảo tồn văn hóa chợ?"
Nam nhìn mớ rau muống héo trên tay Thắng, mỉm cười: "Tôi mua được một thứ quý giá hơn cá thịt nhiều, Thắng ạ. Tôi mua được cái nhìn thật nhất về một người bạn cũ."
Thắng biết mình bị lộ, gã hừ một tiếng, quăng mớ rau vào giỏ xe: "Ông đừng có mà suy diễn. Tôi mua rau cho thợ, rẻ hơn mua ngoài hàng lớn nên tôi mua thôi. Tôi là dân làm ăn, cái gì có lợi thì làm."
"Thế cái lợi của ông khi đưa cho cụ Mùi xấp tiền đủ mua cả vườn rau là gì?" Nam hỏi xoáy, nụ cười càng rộng hơn.
Thắng im lặng, vẻ mặt gã dịu xuống, gã dắt xe đi chậm lại cùng Nam trên con đường làng rợp bóng cây. "Nam này, ông đi phố, ông có học thức, ông nhìn đời màu hồng. Còn tôi, tôi lăn lộn ở cái đất này, tôi thấy người già chết trong cô đơn, người trẻ bỏ xứ mà đi vì đói nghèo. Tôi muốn làng này giàu lên nhanh nhất có thể. Tôi thô lỗ, tôi thực dụng vì tôi biết nếu không có tiền, tình nghĩa cũng chẳng để làm gì."
"Ông sai rồi Thắng," Nam dừng bước, đặt tay lên vai bạn mình, "Tiền có thể xây đường nhựa, nhưng chỉ có tình người mới giữ được con đường đó bền vững. Ông và tôi, hai chúng ta có hai thứ mà làng này cần: Ông có sự thực tế và nguồn lực, tôi có tầm nhìn và sự kết nối. Tại sao chúng ta không hợp sức?"
Thắng nhìn Nam, ánh mắt đầy vẻ thăm dò: "Hợp sức thế nào?"
"Đề án 'Mùa Vàng Tái Sinh' của tôi. Thay vì ông chỉ thầu xây dựng, ông hãy làm chủ đầu tư cho chuỗi du lịch nông nghiệp đầu tiên ở làng mình. Tôi sẽ dùng quan hệ của mình ở phố để kéo khách về, Lan sẽ phụ trách các hoạt động văn hóa cho trẻ nhỏ. Chúng ta sẽ làm đường nhưng là con đường sinh thái, giữ lại gốc đa, giữ lại cổng làng và biến chúng thành nơi để người ta phải trả tiền để được ngắm nhìn."
Thắng đứng lặng, điếu thuốc lá trên môi gã đã tắt ngấm từ bao giờ. Gã dường như đang cân nhắc những con số, những bản vẽ hiện ra trong đầu. Lần này, ánh mắt gã không còn lạnh lẽo của một gã thương nhân ép giá, mà nó lấp lánh sự khao khát của một người con muốn cống hiến thực sự cho quê hương.
"Ông nói nghe thì hay đấy. Nhưng nếu thất bại, ông có thể phủi mông về phố, còn tôi thì trắng tay ở cái đất này."
"Tôi sẽ không về phố," Nam nói chắc nịch, "Tôi đã xin nghỉ việc dài hạn rồi. Tôi ở lại đây cho đến khi nào cây đa xanh tốt trở lại và mùa gặt năm sau, làng mình sẽ không còn phải sợ những gã như Lợi 'béo' nữa."
Thắng đưa tay ra, đôi bàn tay sần sùi đầy vết dầu mỡ của máy xúc: "Được! Vậy thì chơi một ván lớn. Nhưng nói trước, tôi là thầu, tôi tính toán kỹ lắm đấy, ông đừng có mà lôi mấy cái mơ mộng hão huyền ra đây."
Nam siết chặt tay Thắng. Cái bắt tay của hai người đàn ông trưởng thành dưới nắng sớm quê hương như một lời thề ngầm. Từ hai hướng đối nghịch, giờ đây họ đã tìm thấy một điểm chạm chung: Tình yêu với mảnh đất này.
Bên cạnh họ, cây đa đầu làng sau trận mưa đêm qua như đang trỗi dậy một sức sống mới. Những mầm xanh bắt đầu nhú ra từ lớp vỏ cháy sém, li ti nhưng kiên cường, giống như hy vọng đang bắt đầu nảy nở trong lòng những người con của làng.