Mùi của đất và gió

Thế giới của tôi chia làm hai phe rõ rệt. Một phe là những đứa trẻ có đôi chân luôn lấm bùn và cái đầu đầy rẫy những âm mưu trốn học, phe còn lại là những thực thể khổng lồ mang tên "người lớn". Người lớn là những sinh vật vô cùng mâu thuẫn. Họ có thể thức khuya để bàn về giá lúa, giá phân bón với vẻ mặt trọng đại như thể đang quyết định vận mệnh của cả hành tinh, nhưng lại bắt chúng tôi phải nhắm mắt đi ngủ ngay khi mặt trời mới đứng bóng.

Tôi luôn thắc mắc, tại sao họ lại sở hữu cái đặc quyền kỳ lạ là "không phải ngủ trưa"? Trong khi chúng tôi phải nằm im trên những chiếc chiếu cói nóng ran, cố gắng ngăn không cho hai mí mắt dính vào nhau, thì người lớn lại có thể ngồi ngoài hiên nhâm nhi bát nước chè xanh, nói những chuyện mà họ gọi là "chuyện hệ trọng" nhưng với tôi thì nó còn khó hiểu hơn cả phép chia số có ba chữ số.

Buổi trưa hôm ấy, cái nắng như dội lửa xuống những mái nhà lợp lá trung quân. Gió cũng chẳng buồn thổi, khiến những tán cây đứng sững lại như đang bị phạt đứng. Mẹ tôi, sau khi ép tôi nằm xuống chiếc phản gỗ, đã đi ra sau nhà để làm gì đó mà bà gọi là "tranh thủ". Tôi nằm nghiêng, nhìn qua khe hở của vách nứa và thấy bóng bố tôi đang ngồi trên chiếc ghế mây già nua. Bố cầm chiếc đài bán dẫn nhỏ, tiếng rè rè lẫn với tiếng đọc tin tức của một giọng nam trầm ấm nào đó từ một nơi rất xa.

"Tèo ơi, mày ngủ chưa?"

Tôi khẽ gọi qua phía cửa sổ thông sang nhà hàng rào cây găng. Chỉ một giây sau, cái đầu bù xù của Cu Tèo ló lên. Nó trông còn tỉnh táo hơn cả một con cú mèo vào ban đêm.

"Ngủ sao được mà ngủ. Tao đang nghiên cứu về sự bất công của nhân loại đây."

Tôi bò dậy, ngồi sát cửa sổ, hạ thấp giọng:

"Mày thấy không? Bố mày với bố tao đều không ngủ. Họ đang nói chuyện gì mà nghe vẻ bí mật lắm. Hay là họ đang chia kho báu?"

Tèo bĩu môi, cái răng sún của nó lộ ra trông thật lém lỉnh:

"Kho báu gì mà kho báu. Tao nghe lỏm được bố tao bảo với mẹ tao là 'năm nay hạn hán quá, không biết có đủ tiền đóng học cho thằng Tèo không'. Chắc 'Hạn Hán' là một ông chủ nợ hung dữ nào đó hay đi đòi tiền người lớn vào buổi trưa."

Tôi gật gù. Trí tưởng tượng của trẻ con chúng tôi luôn biến những khái niệm trừu tượng của người lớn thành những nhân vật sống động. Ông "Hạn Hán" trong đầu tôi lúc đó là một gã cao lớn, da khô như vỏ cây xà cừ và luôn cầm một cái túi rỗng đi gõ cửa từng nhà.

"Này Tèo, hay là mình ra vườn xem người lớn làm gì khi mình đi ngủ? Tao cá là họ đang bí mật ăn cái gì đó rất ngon."

Tèo mắt sáng rực. Hai đứa tôi bắt đầu công cuộc "thám mã". Chúng tôi không đi bằng cửa chính vì tiếng cửa gỗ kêu cọt kẹt chắc chắn sẽ đánh thức sự cảnh giác của các "vị thần canh giữ tuổi thơ". Chúng tôi chọn lối đi qua gầm sàn, nơi những chú gà đang túc tắc bới đất.

Nắng trưa gay gắt nung nóng mặt đất. Đôi bàn chân trần của chúng tôi chạm vào lớp đất mịn màng, cảm nhận cái nóng ran như bị ai châm lửa. Nhưng niềm khao khát khám phá bí mật của thế giới người lớn còn nóng hơn cả mặt đất dưới chân.

Chúng tôi nấp sau một gốc cây rơm to đùng giữa sân. Từ đây, chúng tôi có thể quan sát thấy bác hàng xóm đang ngồi cùng bố tôi. Trên cái bàn gỗ cũ kỹ là một đĩa lạc rang và hai bát nước chè đặc sánh màu mật ong.

"Bác thấy đấy, năm nay gió Lào thổi mạnh quá, lúa cháy sém cả. Cứ đà này thì cuối năm lại trắng tay."

Bố tôi thở dài, một hơi thở dài dằng dặc như tiếng còi tàu. Bác hàng xóm nhấp một ngụm nước, tạch lưỡi:

"Thì cũng phải ráng thôi ông. Đời mình khổ rồi, phải ráng cho tụi nhỏ nó biết cái chữ, sau này mới thoát khỏi cái mùi bùn đất này được."

Tôi nhìn Tèo, thầm thì:

"Thấy chưa? Họ không hề ăn bánh kẹo hay chơi trò gì cả. Họ chỉ ngồi đó... thở dài và uống nước đắng."

Tèo nhăn mặt:

"Tại sao họ lại thích nước đắng thế nhỉ? Tao nếm thử một lần rồi, nó chát ngắt như vị của quả sung xanh. Người lớn thật là những sinh vật kỳ lạ nhất hành tinh. Họ có thể tự do làm mọi thứ, nhưng họ lại chọn ngồi một chỗ để lo lắng về một cái 'tương lai' mà tao với mày chẳng thấy mặt mũi nó đâu."

Chúng tôi bò sâu hơn vào phía vườn cam. Những quả cam còn xanh mướt, nhỏ xíu như những viên bi, ẩn mình dưới tán lá dày. Ở đây, bóng râm dịu mát hơn. Tôi nằm vật xuống lớp cỏ mềm, nhìn lên những kẽ lá. Ánh nắng xuyên qua lá tạo thành những đốm vàng lấp lánh trên mặt đất, giống như những đồng tiền vàng mà chúng tôi vẫn thường mơ ước tìm thấy dưới gốc cây đa.

"Này Tèo, nếu mày làm người lớn, mày có ngủ trưa không?"

Tèo nằm nghiêng đầu, suy nghĩ một hồi lâu rồi đáp:

"Không. Tao sẽ tổ chức một đại hội bánh kẹo vào đúng mười hai giờ trưa. Tao sẽ cho tất cả trẻ con trong làng ăn kem mút miễn phí. Còn người lớn thì... tao sẽ bắt họ đi ngủ bù cho những năm tháng họ bắt mình ngủ."

Tôi cười sằng sặc. Ý tưởng của Tèo lúc nào cũng tuyệt vời. Nhưng rồi, tôi lại chợt thấy buồn. Tôi nhìn bóng dáng bố mình từ đằng xa. Bố trông thật nhỏ bé dưới cái nắng cháy, đôi vai hơi chùng xuống vì gánh nặng của cái gọi là "trụ cột gia đình".

Có lẽ, người lớn không ngủ trưa không phải vì họ không muốn, mà vì họ không dám. Họ sợ rằng nếu họ nhắm mắt lại dù chỉ một phút, ông "Hạn Hán" sẽ lấy mất những hạt lúa cuối cùng, hoặc cái "tương lai" của chúng tôi sẽ vụt mất như con chuồn chuồn ngô lúc nãy. Họ dùng thời gian ngủ trưa của mình để canh chừng giấc ngủ cho chúng tôi.

"Tèo này, tao nghĩ người lớn thực ra là những siêu anh hùng bị mất đi phép thuật."

Tèo quay sang nhìn tôi, đôi mắt đen láy đầy vẻ thắc mắc:

"Sao mày nói vậy?"

"Thì mày nhìn xem, họ có thể sửa được mọi thứ, từ cái xe đạp tuột xích đến cái mái nhà dột. Họ có thể biến hạt thóc thành cơm trắng. Nhưng họ lại không thể nào tự làm cho mình vui vẻ như chúng mình được. Phép thuật của họ đã bị những nỗi lo âu lấy mất rồi."

Tèo lặng im. Có lẽ nó đang nhớ đến mẹ nó, người thường thức đến tận đêm khuya để khâu lại những vết rách trên áo cho nó dưới ánh đèn dầu leo lét. Những vết rách ấy không chỉ nằm trên áo, mà dường như còn nằm cả trong lòng người lớn, những vết rách mang tên "cơm áo gạo tiền".

Bỗng nhiên, một tiếng động lớn vang lên từ phía chuồng lợn. Con lợn nái nhà tôi chắc là đang đói, nó kêu ụt ịt và húc vào cánh cửa gỗ.

"Thôi chết, mẹ tao ra kiểm tra rồi!"

Tôi và Tèo vội vàng lồm cồm bò ngược trở lại. Chúng tôi băng qua vườn cam, chui qua cái ngách cũ và lẻn vào gầm giường nhanh như chớp. Khi tôi vừa kịp trèo lên phản và kéo cái chăn mỏng đắp ngang bụng, thì tiếng bước chân của mẹ đã vang lên ở bậc cửa.

Mẹ bước vào, mùi mồ hôi và mùi nắng tỏa ra từ áo mẹ nồng nàn. Mẹ nhìn tôi, thấy tôi đang nhắm mắt nhưng hơi thở vẫn còn gấp gáp vì vừa chạy bộ. Mẹ nhẹ nhàng cầm chiếc quạt nan, quạt nhè nhẹ cho tôi.

"Cái thằng này, ngủ mà cũng đổ mồ hôi nhễ nhại thế này. Chắc lại nằm mơ đi đánh trận giả đây mà."

Mẹ vừa nói vừa dùng tà áo lau nhẹ trán cho tôi. Cái chạm của mẹ mát rượi, xua tan đi cái nóng của mùa hè và cả những suy nghĩ già dặn của một đứa trẻ tám tuổi. Tôi nằm im, tận hưởng cảm giác được chở che.

Tôi nhận ra rằng, dù thế giới người lớn có khó hiểu và đầy rẫy những lo toan, thì vẫn có một sợi dây liên kết vô hình giữa họ và chúng tôi. Họ chịu đựng cái nắng cháy để chúng tôi có bóng râm, họ uống nước chè đắng để chúng tôi có kẹo ngọt, và họ thức trưa để chúng tôi có những giấc mơ đẹp dưới gầm giường.

Buổi trưa làng quê vẫn tiếp diễn với những âm thanh quen thuộc: tiếng chim cu gáy đều đặn từ rặng tre, tiếng võng đưa kẽo kẹt và tiếng gió thở dài trên những cánh đồng. Tôi dần chìm vào giấc ngủ thật sự. Trong giấc mơ của mình, tôi thấy bố tôi không còn ngồi uống nước chè đắng nữa. Bố đang cùng tôi chạy trên cánh đồng, tay cầm một chiếc diều khổng lồ bay cao, cao mãi, vượt qua cả những đám mây hình con voi và con tàu thủy.

Ở nơi đó, người lớn và trẻ con đều không phải ngủ trưa, vì ai cũng bận rộn với hạnh phúc của riêng mình.

Khi tôi tỉnh dậy, nắng đã nhạt màu trên những ngọn cây. Mặt trời bắt đầu lặn xuống sau dãy núi xa tít tắp, để lại một khoảng trời nhuộm màu tím biếc. Tôi bước ra hiên, thấy bố đang chuẩn bị dắt trâu ra mương cho nó uống nước. Bố nhìn tôi, cười hiền hậu:

"Dậy rồi hả con? Mau đi rửa mặt rồi vào giúp mẹ nhặt rau, tí nữa bác hàng xóm sang chơi đấy."

Tôi nhìn đôi bàn tay thô ráp của bố, nhìn những vết chai sần vì cầm cuốc cầm cày. Tôi chạy lại, nắm lấy tay bố. Tay bố to và ấm, mang theo cả mùi vị của đất và gió.

"Bố ơi, sao bố không ngủ trưa?"

Bố dừng lại một chút, xoa đầu tôi, đôi mắt nhìn xa xăm ra phía cánh đồng đang rì rào gió thổi:

"Vì bố bận đợi gió về con ạ. Gió về thì lúa mới mát, và con của bố mới có thể lớn lên khỏe mạnh được."

Tôi không hỏi thêm gì nữa. Tôi đã hiểu. Người lớn không ngủ trưa vì họ là những người gác cổng cho giấc mơ của trẻ con. Họ đứng đó, giữa cái nắng gay gắt của cuộc đời, để giữ cho thế giới của chúng tôi luôn xanh mát và yên bình.

Tèo cũng đã xuất hiện ở bên kia hàng rào, nó đang loay hoay với một cái lồng chim bằng tre. Nó nháy mắt với tôi, một cái nháy mắt đầy tinh nghịch của những kẻ vừa cùng nhau khám phá ra một bí mật vĩ đại.

Chúng tôi sẽ lớn lên, một ngày nào đó chúng tôi cũng sẽ trở thành những sinh vật khổng lồ không cần ngủ trưa. Nhưng tôi tự hứa với lòng mình, dù có bận rộn đến đâu, tôi cũng sẽ không bao giờ quên cái mùi của gầm giường, và sẽ luôn để dành một chút "phép thuật" trong túi áo, để có thể mỉm cười với đứa trẻ của chính mình trong những chiều nắng cháy.

Chiều buông xuống mảnh đất hiền hòa, mang theo hơi lạnh từ con sông gần đó thổi vào. Tiếng chuông chùa từ phía xa xa ngân vang, trầm mặc và thanh tịnh. Làng quê chuẩn bị bước vào một buổi tối yên ả, nơi những câu chuyện về người lớn và trẻ con lại tiếp tục được dệt nên bên những mâm cơm giản dị, dưới ánh đèn dầu vàng vọt nhưng ấm áp tình người.

Mùi của đất bốc lên sau một ngày bị nung nóng, mùi của gió mang theo hương lúa thì con gái, tất cả hòa quyện lại thành một mùi hương của sự sống, của quê hương mà dù đi đâu, tôi cũng sẽ mang theo trong ký ức của mình.

Cuộc sống đời thường cứ thế trôi qua, giản đơn mà sâu sắc, như dòng sông chảy mãi chẳng bao giờ cạn, nuôi dưỡng những tâm hồn bé nhỏ trưởng thành giữa mảnh đất đầy nắng gió này.

Đêm đó, tôi nằm nghe tiếng thạch sùng tặc lưỡi trên trần nhà. Tôi tự hỏi, liệu những con thạch sùng có phải đi ngủ trưa không? Hay chúng cũng là "người lớn" của thế giới côn trùng, luôn thức để canh chừng những con muỗi cho lũ thạch sùng con? Câu hỏi ấy cứ quẩn quanh trong đầu cho đến khi giấc ngủ kéo tôi đi.

Thế giới người lớn vẫn là một dấu chấm hỏi lớn, nhưng tôi không còn thấy nó đáng sợ nữa. Bởi vì tôi biết, dưới lớp vỏ bọc nghiêm nghị và những lời mắng mỏ, là cả một biển trời yêu thương mà họ dành cho chúng tôi – những đứa trẻ may mắn được sinh ra và lớn lên giữa mùi của đất và gió.

Sáng mai thức dậy, tôi sẽ lại cùng Cu Tèo đi tìm những viên bi ve bị mất, lại sẽ trốn ngủ trưa để đi tìm những bí mật mới. Vì tuổi thơ là một chuyến tàu chỉ chạy một chiều, và tôi muốn mình là hành khách tận hưởng mọi phong cảnh đẹp nhất dọc đường đi, trước khi tiếng còi tàu báo hiệu ga đến của sự trưởng thành vang lên.

Cánh đồng ngoài kia vẫn đang hát bài ca của đất. Và tôi, cậu bé Tí sứt, vẫn đang lắng nghe với tất cả trái tim mình.