Mùi của đất và gió

Khi những bông lúa cuối cùng được đưa về sân phơi, cánh đồng chỉ còn trơ lại những gốc rạ vàng xỉn và một mùi hương nồng nàn của bùn khô quyện với rơm rạ mục. Đó là lúc vương quốc của chúng tôi được mở rộng đến vô tận. Không còn những lời nhắc nhở "đừng dẫm lên lúa", không còn những ánh mắt canh chừng của các bác nông dân, cánh đồng lúc này giống như một đại lộ thênh thang, một đấu trường khổng lồ dành riêng cho những hiệp sĩ chân đất và những trận chiến không bao giờ có người thua cuộc.

Trận chiến trên cánh đồng vừa gặt là sự kiện trọng đại nhất trong năm của lũ trẻ làng Gió. Nó không chỉ là trò chơi, mà là nơi phân định xem phe nào sẽ được quyền kiểm soát bãi đất trống dưới gốc đa hay quyền được khai thác những hang dế béo bở nhất dọc mương nước. Quân đội của tôi và Cu Tèo thường đóng quân ở phía Đông cánh đồng, nơi có những gò đất cao che chắn, đối đầu với phe của thằng Hùng "mắt lồi" ở phía Tây, nơi có những bụi dứa dại sắc lẹm.

Sáng hôm đó, bầu trời cao vút và trong xanh như một tấm kính khổng lồ vừa được lau sạch bụi. Gió thổi lồng lộng, mang theo cái se lạnh của mùa thu vừa chớm, làm những sợi rơm còn sót lại bay lả tả trên không trung.

"Mày chuẩn bị xong chưa Tí? Quân thằng Hùng đông lắm, nghe nói nó mới kết nạp thêm ba thằng xóm dưới nữa."

Cu Tèo đứng trên gò đất, tay cầm một thanh kiếm bằng gỗ so đũa, thắt ngang lưng một chiếc khăn tay cũ của mẹ làm đai lưng. Trông nó oai phong chẳng kém gì những vị tướng trong truyện tranh, trừ cái bụng hơi phệ và cái răng sún cứ hở ra mỗi khi nó gào thét.

"Tao đã chuẩn bị 'vũ khí bí mật' rồi. Nhìn đây!"

Tôi lôi ra từ trong túi áo một nắm quả phi lao khô và những quả ké đầu ngựa đầy gai. Những thứ này khi ném trúng áo len hay tóc của đối phương thì chỉ có nước ngồi gỡ đến tối. Đó là loại vũ khí gây ức chế nhất trong lịch sử chiến tranh làng Gió.

"Tuyệt vời! Đúng là quân sư của tao có khác!" – Tèo vỗ đùi đánh đét một cái, làm một con cào cào đang đậu gần đó giật mình bay mất.

Trận chiến bắt đầu bằng một hồi tù và bằng lá chuối vang dội. Từ hai phía cánh đồng, những bóng nhỏ đen nhẻm lao vào nhau giữa làn khói rơm rạ nghi ngút. Tiếng hò hét vang vọng khắp không gian, át cả tiếng gió thổi rì rào trên những rặng tre. Chúng tôi lăn xả vào những đống rơm, dùng chúng làm công sự chiến đấu.

"Xung phong! Đứa nào bắt được thằng Hùng 'mắt lồi' sẽ được thưởng một viên bi ve!" – Tèo gào lên, vung thanh kiếm gỗ chỉ về phía trước.

Tôi nấp sau một gò đất, chờ đợi thời cơ. Khi nhóm của thằng Hùng tiến lại gần, tôi tung ra những quả ké đầu ngựa.

"Á! Thằng Tí sứt chơi bẩn! Nó dùng quả ké!"

Tiếng kêu cứu của quân đối phương vang lên làm tôi thấy hả dạ vô cùng. Nhưng chiến trường luôn đầy rẫy những bất ngờ. Thằng Hùng không phải hạng vừa, nó đã huấn luyện quân mình sử dụng "đại bác rơm" – những búi rơm được quấn chặt lại rồi tẩm nước bùn dưới mương. Mỗi khi một quả "đại bác" ấy hạ cánh xuống lưng áo đứa nào, nó để lại một vết đen thui và mùi hôi nồng nặc.

Cuộc chiến kéo dài suốt cả buổi sáng, khi nắng đã bắt đầu đốt cháy lớp rơm khô dưới chân. Chúng tôi mệt lử, người ngợm đầy bùn đất, mặt mũi nhọ nồi vì vấp phải những gốc rạ bị đốt dở. Nhưng không ai có ý định bỏ cuộc. Với trẻ con, danh dự trên cánh đồng vừa gặt là thứ quý giá hơn cả những bát cơm trắng thơm mùi lúa mới.

"Dừng lại! Dừng lại hết!"

Tiếng hét trong trẻo của con bé Mơ vang lên làm cả hai phe khựng lại. Mơ đứng trên bờ mương, tay cầm một bình nước vối lớn và vài cái bát sành. Nó hôm nay không có nơ đỏ, tóc tai lại bù xù như cũ nhưng ánh mắt lại đầy uy quyền.

"Các ông định đánh nhau đến bao giờ? Nhìn kìa, chú thợ rèn đang đi qua kìa!"

Chúng tôi nhìn theo hướng chỉ của Mơ. Ở đằng xa, một bóng dáng cao lớn, da rám nắng cháy, bắp tay cuồn cuộn đang gánh bộ đồ nghề thợ rèn đi trên con đường mòn. Đó là người đàn ông trầm lặng nhất làng, người có thể biến những thanh sắt rỉ sét thành những chiếc lưỡi liềm sắc lẹm. Sự xuất hiện của người lớn luôn là cái phanh hãm đột ngột cho mọi trò chơi của chúng tôi.

Chúng tôi buông vũ khí, lủi thủi tiến lại phía Mơ. Hai phe quân đội vốn vừa mới thề sống chết với nhau, giờ lại ngồi bệt xuống cạnh nhau, cùng chia sẻ những bát nước vối mát rượi.

"Này Hùng, tao ném quả ké vào tóc mày, tí nữa tao gỡ cho nhé." – Tôi lên tiếng, thấy hơi hối hận khi nhìn cái đầu của đối phương trông giống như một bụi cây gai dại.

Hùng "mắt lồi" nhấp một ngụm nước, cười hì hì:

"Không sao, tao cũng tặng mày hai quả đại bác bùn vào lưng áo còn gì. Về nhà mẹ mày không bắt đi giặt mới là lạ."

Tèo ngồi giữa, vẻ mặt vẫn còn chút "oai phong" của vị tướng bại trận:

"Lần sau đánh tiếp. Lần sau tao sẽ đào hầm xuyên qua cả cánh đồng này cho tụi mày xem."

Người lớn thường nói "giặc giả, đánh nhau thật", nhưng chúng tôi thì ngược lại: "đánh nhau giả, bạn bè thật". Những trận chiến trên cánh đồng vừa gặt thực chất là một cách để chúng tôi gắn kết với nhau, để xua tan cái buồn tẻ của một làng quê nghèo nơi mà niềm vui duy nhất là những trò chơi tự tạo.

Tôi nhìn ra cánh đồng mênh mông, lúc này đang im lìm dưới cái nắng gắt. Những gốc rạ cứng cỏi vẫn đứng vững trên mặt đất nứt nẻ, giống như sự kiên cường của con người vùng đất này. Dưới lớp rạ ấy, những chú dế chắc hẳn đang run rẩy vì tiếng động ban nãy, và những con chuột đồng đang chuẩn bị cho một cuộc di cư mới.

"Tèo này, mày có thấy cánh đồng lúc này giống như một tấm bản đồ không?" – Tôi chợt hỏi khi đang vân vê một sợi rơm vàng.

"Bản đồ gì?"

"Bản đồ của những kỷ niệm. Chỗ kia là nơi tao bị ngã lộn nhào, chỗ này là nơi mình bắt được con dế vương, còn phía kia là nơi chúng mình cùng nhau ăn trộm ngô năm ngoái."

Tèo gật gù, ánh mắt nó dịu đi:

"Ừ, cánh đồng rộng thật, nhưng hình như mình thuộc lòng từng mét đất một. Người lớn chắc chẳng ai rảnh mà đi nhớ mấy cái gò đất hay vũng bùn này đâu."

Thật vậy, với người lớn, cánh đồng là nơi kiếm sống, là năng suất, là thóc gạo. Nhưng với chúng tôi, cánh đồng là một cuốn nhật ký khổng lồ được viết bằng bùn và rơm rạ. Mỗi mùa gặt đi qua, một trang nhật ký mới lại được lật mở, ghi dấu sự trưởng thành của những đứa trẻ qua từng vết sẹo trên đầu gối hay từng vết rám nắng trên cánh tay.

Tiếng búa đập sắt từ xa vọng lại, đều đặn và mạnh mẽ. Đó là chú thợ rèn đã bắt đầu làm việc dưới gốc cây cổ thụ. Âm thanh ấy giống như nhịp tim của làng quê, bền bỉ và chắc chắn. Tôi nhìn những người bạn của mình, thấy đứa nào cũng nhễ nhại mồ hôi nhưng ánh mắt lại rạng rỡ niềm vui.

"Về thôi tụi mày, nắng quá rồi." – Mơ giục, thu dọn bát sành.

Chúng tôi đứng dậy, phủi sạch rơm rạ trên quần áo. Trước khi rời đi, tôi nhìn lại "chiến trường" một lần cuối. Những dấu chân chồng chéo lên nhau, những đống rơm bị xới tung, tất cả sẽ sớm bị gió xóa nhòa, nhưng cảm giác về sự tự do tuyệt đối giữa đất trời thì sẽ mãi còn đó.

Khi đi ngang qua những người nông dân đang nghỉ ngơi dưới bóng râm, tôi nghe họ trò chuyện về vụ mùa tới, về dự báo thời tiết và về giá phân bón. Giọng nói của họ trầm đục, mang theo nỗi lo âu thường trực. Tôi chợt thấy mình thật may mắn vì vẫn còn được "đánh trận" mà không phải lo nghĩ về ngày mai.

"Tại sao người lớn không bao giờ chơi đánh trận giả trên cánh đồng hả Tèo?" – Tôi hỏi nhỏ khi hai đứa đang đi bộ về nhà.

Tèo suy nghĩ một lát rồi đáp, giọng nó già dặn một cách kỳ lạ:

"Vì họ đang chơi một trận chiến khác lớn hơn nhiều, Tí ạ. Trận chiến ấy không có quả ké hay đại bác bùn, nhưng nó làm họ mệt mỏi hơn tụi mình nhiều."

Tôi lặng người. Trận chiến của người lớn là trận chiến với cuộc đời, với sự khắc nghiệt của thiên nhiên và những thiếu thốn của thực tại. Họ đánh trận mỗi ngày để giữ cho chúng tôi có được những trận chiến vô tư trên cánh đồng này.

Mùi đất bốc lên nồng đậm, mùi của nắng nung rơm rạ tạo nên một không gian đặc quánh hoài niệm. Tôi biết rằng, chỉ vài năm nữa thôi, những đôi chân này sẽ không còn chạy nhảy trên những gốc rạ nữa. Chúng tôi sẽ mang những đôi giày, sẽ đi trên những con đường nhựa phẳng lì ở nơi thành phố xa xôi. Nhưng có một điều tôi chắc chắn, đó là mùi vị của buổi sáng hôm nay sẽ mãi mãi là "lớp giáp" bảo vệ tâm hồn tôi trước những giông bão sau này.

Bước chân vào cổng nhà, tôi thấy mẹ đang ngồi sàng gạo. Tiếng gạo chảy trên mặt mẹt rào rào như tiếng mưa. Mẹ nhìn thấy bộ dạng tơi tả của tôi, khẽ lắc đầu thở dài nhưng ánh mắt lại chứa chan sự bao dung.

"Lại đi đánh trận với thằng Tèo phải không? Đi tắm mau đi, người ngợm toàn mùi rơm mục thế kia."

Tôi cười hiền, chạy lại ôm lấy vai mẹ. Mẹ tôi có mùi hương rất lạ, mùi của nắng, mùi của tro bếp và mùi của sự tảo tần. Mùi hương ấy hòa quyện với mùi của cánh đồng vừa gặt tạo nên một cảm giác bình yên đến lạ lùng.

Tối hôm đó, tôi nằm trên giường, chân tay mỏi nhừ nhưng lòng nhẹ tênh. Tôi nghe tiếng gió lùa qua vách nứa, mang theo tiếng thì thầm của cánh đồng. Hình như cánh đồng cũng đang nghỉ ngơi sau một mùa vụ vất vả và một buổi sáng náo nhiệt của lũ trẻ chúng tôi.

Cuộc sống đời thường cứ thế tiếp diễn, bình lặng nhưng không hề đơn điệu. Những trận chiến trên cánh đồng sẽ còn lặp lại vào mùa gặt năm sau, và năm sau nữa. Chúng tôi sẽ vẫn là những hiệp sĩ rơm, vẫn sẽ yêu quý mảnh đất này như chính hơi thở của mình.

Bởi vì với chúng tôi, mùi của đất và gió không chỉ là hương vị của thiên nhiên, mà là linh hồn của tuổi thơ, là sức mạnh để chúng tôi lớn lên và đối mặt với những "trận chiến" thực sự của cuộc đời mình sau này.

Tôi nhắm mắt lại, trong đầu vẫn vang lên tiếng tù và lá chuối và hình ảnh Cu Tèo vung thanh kiếm gỗ dưới nắng vàng. Một giấc ngủ sâu kéo đến, mang theo hơi ấm của rơm rạ và niềm tin vào một ngày mai đầy nắng ấm trên mảnh đất quê hương hiền hòa.

Làng quê vào những đêm sau mùa gặt thật tĩnh mịch. Chỉ có tiếng côn trùng rên rỉ trong những hốc đất và tiếng lá khô xào xạc dưới chân người đi muộn. Nhưng trong mỗi ngôi nhà, dưới những mái lá xiêu vẹo, những giấc mơ của trẻ thơ vẫn đang bay bổng trên những cánh đồng vô tận.

Chúng tôi là những đứa con của đất, lớn lên từ những gốc rạ và sự bao dung của đất mẹ. Và dù sau này có bay xa đến đâu, thì "trận chiến rơm rạ" năm ấy vẫn sẽ luôn là một phần hào hùng nhất trong bản thiên anh hùng ca về tuổi thơ của chúng tôi.

Mùi của đất, mùi của gió, và mùi của tình bạn... tất cả đã làm nên một "Mùi của đất và gió" vĩnh cửu trong trái tim mỗi người dân làng Gió.