Mùi của đất và gió

Thế giới của tôi vốn dĩ rất nhỏ bé, chỉ bao quanh bởi lũy tre xanh và những cánh đồng lúa chạy dài đến tận chân trời. Nhưng thỉnh thoảng, thế giới ấy lại bị kéo giãn ra một cách kỳ lạ thông qua một sợi dây đồng ngoằn ngoèo nối vào chiếc máy điện thoại đặt ở bưu điện văn hóa đầu làng. Những năm đầu thế kỷ 21, khi những chiếc điện thoại di động còn là một khái niệm xa xỉ nằm trong những trang quảng cáo báo giấy cũ, thì tiếng chuông reo từ một nơi xa xôi nào đó luôn mang theo một sức mạnh lay chuyển cả một gia đình.

Bố tôi đi làm ăn xa. Nơi bố đến, theo lời mẹ kể, là một công trường khổng lồ đầy bụi bặm, nơi những tòa nhà vươn cao chạm đến cả những đám mây mà cánh diều của tôi không bao giờ tới được. Ở làng, sự vắng mặt của một người đàn ông trong nhà giống như một khoảng trống trên mái ngói, nắng cứ thế rọi vào và gió cứ thế luồn qua, khiến mọi thứ trở nên chông chênh hơn thường lệ.

"Tí ơi, chuẩn bị quần áo tử tế, tối nay bố gọi điện về đấy!"

Mẹ tôi nói khi đang dọn dẹp mâm cơm chiều. Giọng mẹ có một sự xốn xang khó tả, đôi mắt mẹ dường như sáng hơn và đôi bàn tay gầy guộc thì thoăn thoắt lạ thường. Với mẹ, cuộc điện thoại của bố không chỉ là tin tức, mà là một liều thuốc tiếp thêm sức mạnh để mẹ gánh vác việc đồng áng, chăm sóc bà nội và dạy dỗ một đứa nghịch ngợm như tôi.

Tối hôm đó, trăng treo lơ lửng trên ngọn cau như một chiếc đèn lồng bị bỏ quên. Tôi và mẹ đi bộ trên con đường mòn dẫn ra đầu làng. Không gian tĩnh mịch, chỉ có tiếng những chú dế mèn bắt đầu bản giao hưởng đêm và mùi hương nồng nàn của hoa dạ lý hương tỏa ra từ vườn nhà ai đó. Càng gần đến bưu điện, nhịp tim tôi càng đập nhanh. Tôi nhớ bố, nhớ cái mùi thuốc lào khét lẹt trên áo khoác của bố, nhớ đôi bàn tay to lớn thường nhấc bổng tôi lên vai mỗi khi bố đi làm về.

Bưu điện làng là một ngôi nhà nhỏ quét vôi vàng, bên trong có một chiếc máy điện thoại màu đen bóng loáng đặt trên bàn gỗ. Chú bưu tá là một người đàn ông trung niên đeo kính lão, người giữ vai trò như một "sứ giả" kết nối những nỗi nhớ thương.

"Chào chị, nhà mình đợi chút nhé, tín hiệu từ xa đang hơi chập chờn."

Chúng tôi ngồi trên chiếc ghế băng gỗ dài, đợi chờ. Trong căn phòng nhỏ ấy, không chỉ có gia đình tôi. Còn có bác hàng xóm đang đợi con trai gửi tiền về, có một chị gái trẻ đang xoắn xuýt tà áo đợi lời yêu của chồng từ một vùng biên giới. Mỗi người mang một nỗi niềm riêng, nhưng điểm chung là họ đều nhìn chằm chằm vào chiếc máy đen kia như thể nó là một vị thánh có thể ban phát hạnh phúc.

"Kính... coong... kính... coong!"

Tiếng chuông vang lên khô khốc nhưng lại khiến cả căn phòng nín thở. Chú bưu tá nhấc máy, lắng nghe một lát rồi gật đầu, đưa ống nghe về phía mẹ tôi:

"Nhà chị đây!"

Mẹ tôi run run cầm lấy ống nghe. Mẹ áp sát vào tai, đôi vai hơi so lại.

"Alo... Anh à? Phải anh không?"

Giọng mẹ run rẩy, rồi đột nhiên mẹ mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ làm những nếp nhăn nơi khóe mắt biến mất. Mẹ bắt đầu kể về việc lúa mùa này lép hạt vì nắng hạn, về con lợn nái mới đẻ, về sức khỏe của bà nội. Những câu chuyện đời thường giản dị nhất ở làng quê qua ống nghe điện thoại bỗng trở nên vô cùng quan trọng.

"Đây, con đây, anh nói chuyện với con nhé."

Mẹ đưa ống nghe cho tôi. Tôi cầm lấy, cảm nhận hơi ấm từ lòng bàn tay mẹ vẫn còn vương trên nhựa đen.

"Alo... Bố ạ?"

"Tí đấy à con? Ở nhà có ngoan không? Có giúp mẹ xách nước, quét sân không?"

Giọng bố vang lên, có chút rè rè vì nhiễu sóng, nhưng vẫn ấm áp và đầy uy quyền như ngày nào. Nghe tiếng bố, tôi bỗng cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Tất cả những triết lý về gầm giường, về cây kem chảy hay về chiếc nơ đỏ của con bé Mơ bỗng chốc bay biến đâu mất. Tôi chỉ còn là một đứa trẻ khao khát hơi ấm của cha mình.

"Con ngoan lắm bố ạ. Con vừa thắng trận đánh trận giả trên cánh đồng gặt xong. Nhưng... bố bao giờ thì bố về?"

Sự im lặng kéo dài ở đầu dây bên kia khiến tôi hụt hẫng. Tiếng rè rè của tín hiệu nghe như tiếng thở dài của thời gian.

"Bố phải làm xong công trình này đã con ạ. Bố sẽ mang về cho con một chiếc ô tô điều khiển từ xa thật đẹp, và một chiếc khăn choàng cho mẹ. Con phải chăm sóc mẹ thay bố nhé."

Tôi gật đầu, dù biết bố không thấy được.

"Vâng ạ. Bố giữ sức khỏe nhé bố. Ở đây gió mùa về rồi, bố nhớ mặc ấm."

Tôi trả ống nghe cho mẹ. Cuộc trò chuyện chỉ kéo dài vài phút, nhưng nó đủ để sưởi ấm cả một mùa đông sắp tới. Khi bước ra khỏi bưu điện, mẹ tôi trông như một người hoàn toàn khác. Bước chân mẹ nhẹ nhàng hơn, gương mặt thư thái như vừa trút bỏ được một gánh nặng ngàn cân.

"Mẹ ơi, tại sao bố phải đi xa thế? Ở làng mình không có việc làm sao mẹ?" – Tôi hỏi, tay nắm chặt tay mẹ.

Mẹ nhìn lên những vì sao lấp lánh trên bầu trời, giọng mẹ trầm xuống như tiếng thì thầm của gió:

"Ở làng mình có đất, có nước, nhưng đất đôi khi cũng mệt mỏi con ạ. Bố đi xa là để mang về những thứ mà đất không cho mình được ngay lập tức. Để con có sách vở mới, để nhà mình có cái tivi, và để tương lai của con không phải lấm bùn giống bố mẹ."

"Nhưng con thích bố ở nhà hơn tivi."

Mẹ siết chặt tay tôi, không nói gì thêm. Tôi biết mẹ cũng nghĩ vậy. Nhưng người lớn có những quy tắc về "sự hy sinh" mà trẻ con chúng tôi chỉ có thể lờ mờ cảm nhận được qua những cuộc điện thoại ngắn ngủi.

Chúng tôi đi ngang qua nhà Cu Tèo. Tôi thấy nó đang ngồi trên bậc thềm, nhìn ra con đường vắng. Bố Tèo cũng đi làm ăn xa giống bố tôi. Chúng tôi là những đứa trẻ của một thế hệ "vắng bố", lớn lên dưới bóng mát của những người mẹ tảo tần và sự che chở của mảnh đất quê hương.

"Tí! Bố mày gọi về à?" – Tèo hỏi, giọng nó có chút ganh tị.

"Ừ. Bố tao bảo bố sắp về, còn mua quà cho tao nữa." – Tôi nói dối một chút để an ủi nó.

Tèo thở dài, một tiếng thở dài già dặn đến mức tôi thấy rùng mình:

"Bố tao cũng bảo thế. Nhưng cái 'sắp' của người lớn dài lắm Tí ạ. Nó dài như con đường đất này đi mãi chẳng thấy điểm dừng."

Triết lý của Tèo luôn làm tôi phải suy nghĩ. Phải rồi, "sắp về" có thể là tháng sau, năm sau, hoặc khi cánh đồng đã trải qua thêm hai mùa gặt nữa. Người lớn dùng những từ ngữ mơ hồ để xoa dịu nỗi đau của trẻ con, nhưng thực chất là họ cũng đang tự xoa dịu nỗi đau của chính mình.

Tôi quay về nhà, nằm trên giường nhìn lên mái ngói. Ánh trăng lọt qua khe hở tạo thành những vệt sáng trắng trên nền đất. Tôi nghĩ về bố, đang ở một nơi xa xôi nào đó giữa những tòa nhà chọc trời. Liệu bố có nhìn thấy vầng trăng này không? Liệu bố có ngửi thấy mùi của đất sau cơn mưa hay tiếng dế mèn gáy đêm không?

Sáng hôm sau, tôi thấy mẹ dậy thật sớm. Mẹ đang chuẩn bị gánh hàng ra chợ. Trên gương mặt mẹ vẫn còn vương vấn niềm vui từ cuộc điện thoại tối qua. Mẹ vừa làm vừa khẽ hát một điệu lý quê hương, âm điệu ngọt ngào hòa vào không gian yên tĩnh của buổi sớm mai.

Tôi chạy lại giúp mẹ cột lại đôi quang gánh. Mẹ cười:

"Hôm nay con trai mẹ ngoan thế. Đúng là có lời dặn của bố có khác."

Tôi chợt nhận ra, những cuộc điện thoại đường dài không chỉ mang đến thông tin, nó mang đến sự kết nối. Nó nhắc nhở chúng tôi rằng dù có cách xa hàng ngàn cây số, gia đình vẫn là một thể thống nhất. Sợi dây điện thoại đen bóng kia chính là mạch máu dẫn truyền tình yêu thương xuyên qua những cánh đồng, qua những cánh rừng và những đô thị ồn ào.

Người lớn ở làng tôi, họ sống bằng niềm hy vọng gửi gắm trong những cuộc gọi. Họ chắt chiu từng đồng tiền lẻ, nhịn ăn nhịn mặc để mua những thẻ điện thoại, để được nghe giọng nói của người thân chỉ trong vài phút. Đó là một thứ nghi lễ thiêng liêng, một sự giao tiếp giữa hai thế giới: thế giới của thực tại vất vả và thế giới của những ước mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

"Bác thợ rèn ơi, bác có bao giờ đi làm xa không?" – Tôi hỏi khi đi ngang qua lò rèn đầu làng.

Bác thợ rèn đang quai búa, lửa bắn tung tóe như những ngôi sao nhỏ. Bác dừng tay, lau mồ hôi trên trán:

"Bác thì không đi được con ạ. Bác phải ở lại để giữ lửa cho làng. Nếu ai cũng đi hết, thì lấy ai rèn liềm gặt lúa, lấy ai sửa cuốc làm đồng?"

Câu nói của bác thợ rèn làm tôi vỡ lẽ. Làng quê cần những người đi xa để mang về sự đổi mới, nhưng cũng cần những người ở lại để giữ gìn cái gốc rễ. Bố tôi đi là để xây dựng những công trình lớn lao, còn mẹ và bác thợ rèn ở lại để giữ cho "Mùi của đất và gió" không bị phai nhạt.

Tôi đi ra cánh đồng, ngồi dưới gốc đa già. Gió thổi lồng lộng, mang theo mùi của rơm rạ khô và vị mặn của mồ hôi. Tôi lấy một mẩu gạch vỡ, vẽ lên nền đất hình một chiếc điện thoại thật to. Tôi áp tai xuống đất, thầm thì:

"Alo... Bố ạ? Con ở đây. Con đang đứng trên đất của làng mình. Bố nhớ giữ gìn sức khỏe nhé."

Dường như từ trong lòng đất, có một tiếng vọng đáp lại. Đó là tiếng đập của mạch ngầm, tiếng cựa mình của những mầm lúa, và có lẽ là cả tiếng lòng của bố tôi đang hướng về quê hương.

Thời gian cứ thế trôi đi, những cuộc điện thoại đường dài vẫn là sợi dây níu giữ tuổi thơ tôi với thế giới bên ngoài. Mỗi lần tiếng chuông "kính coong" vang lên, tôi lại thấy mình lớn thêm một chút. Lớn lên không phải vì cao thêm, mà vì biết thấu hiểu hơn cho nỗi vất vả của bố, cho sự chờ đợi của mẹ và cho giá trị của sự sum họp.

Làng quê tôi vẫn thế, bình lặng dưới bóng tre xanh. Những người đàn ông vẫn đi xa, những người đàn bà vẫn ở lại gánh gồng cả một bầu trời ký ức. Và những đứa trẻ như tôi, vẫn tiếp tục lớn lên giữa những cuộc gọi đường dài, mang theo niềm tin rằng một ngày nào đó, mọi sợi dây điện thoại sẽ không còn cần thiết nữa, vì tất cả chúng tôi sẽ lại được ngồi bên nhau quanh mâm cơm ấm áp, hít hà mùi khói bếp và mùi của đất quê hương.

Mùi của đất và gió hôm nay dường như có thêm vị của sự mong chờ. Một vị đắng nhẹ nhưng hậu ngọt, giống như bát nước chè xanh mà bố vẫn thường uống mỗi sáng.

Trong giấc mơ đêm đó, tôi thấy một sợi dây điện thoại khổng lồ nối từ bưu điện làng bay thẳng lên trời, vắt qua vầng trăng và rơi xuống giữa công trường nơi bố đang làm việc. Bố nhấc máy, và từ đầu dây bên này, tôi thổi vào đó một nắm hương lúa chín và tiếng cười của lũ trẻ làng Gió. Bố mỉm cười, và những tòa nhà chọc trời bỗng chốc hóa thành những rặng tre xanh ngắt.

Tuổi thơ của tôi là thế, được dệt nên từ những khoảng cách địa lý nhưng lại vô cùng gần gũi về tâm hồn. Những cuộc điện thoại đường dài đã dạy tôi rằng, tình yêu thương không sợ xa xôi, nó chỉ sợ sự lãng quên. Và mảnh đất này, với mùi đất nồng nàn, sẽ luôn là tổng đài cuối cùng đón nhận mọi cuộc gọi trở về.

Tôi thức dậy khi ánh nắng đầu ngày vừa chạm vào bậu cửa sổ. Ngoài sân, tiếng chổi tre của mẹ khua xào xạc. Tôi mỉm cười, bước xuống giường. Hôm nay, tôi sẽ làm một việc gì đó thật đặc biệt để giúp mẹ, giống như lời hứa với bố qua chiếc ống nghe đen bóng tối qua.

Vì tôi là Tí, người gác cổng cho những giấc mơ của gia đình khi bố vắng nhà. Và tôi biết, gió sẽ mang lời hứa của tôi đến tai bố, nhanh hơn bất cứ tín hiệu điện thoại nào trên đời.