Khi những dư vị của mấy ngày Tết bắt đầu lắng xuống trong men rượu nồng của các bậc cao niên và trong những phong bao lì xì đã bắt đầu vơi đi của lũ trẻ, xóm nhỏ lại bị đánh thức bởi một thứ âm thanh còn mãnh liệt hơn cả tiếng pháo tép. Đó là tiếng trống hội. Tiếng trống từ phía đình làng phía bên kia cánh đồng vang lên: "Tùng! Tùng! Tùng! Tùng tùng tùng!". Tiếng trống ấy không chỉ rung động không gian mờ ảo sương xuân mà còn gõ nhịp vào lồng ngực chúng tôi, thôi thúc những đôi chân trần phải chạy thật nhanh về phía bến sông, nơi lễ hội mùa xuân đang tưng bừng mở hội.
Hội làng tôi năm nào cũng vậy, được tổ chức trên một dải đất bồi rộng lớn chạy dọc theo dòng sông đỏ nặng phù sa. Phía xa kia, những rặng núi xanh thẫm mờ ảo trong làn mưa bụi như một bức rèm nhung làm nền cho những lá cờ ngũ sắc bay rực rỡ trong gió xuân. Người dân từ khắp các ngõ ngách kéo về, ai nấy đều diện những bộ quần áo đẹp nhất. Các bà, các mẹ trong bộ áo dài mỡ gà, đầu vấn khăn nhung; các ông cụ tay chống gậy tre, mắt nheo lại cười hiền hậu nhìn lũ cháu nhỏ đang chạy nhảy quẩn quanh.
"Bi ơi! Tí Sún ơi! Sang bến sông thôi, nghe nói năm nay có cả thi leo cầu kiều nữa đấy!"
Thằng Còi vừa chạy vừa hét, tay nó cầm một cái kẹo kéo còn chưa kịp ăn hết. Tôi và Tí Sún vội vàng buông dở ván bi đang đánh dở ở hiên nhà, ba đứa như ba con sóc nhỏ lao vụt qua những rặng tre, xuyên qua cánh đồng còn thơm mùi mạ non để hướng về phía tiếng trống đang giục giã.
Càng gần đến bến sông, không khí càng đặc quánh sự phấn khích. Mùi hương trầm từ đình làng hòa quyện với mùi của các gánh hàng quà bánh: nào là bánh tẻ nóng hổi, nào là kẹo bông trắng muốt, nào là những mẹt hồng ngâm lấp lánh dưới nắng xuân. Nhưng thứ thu hút lũ trẻ chúng tôi nhất không phải là đồ ăn, mà là những trò chơi dân gian đầy thách thức đang diễn ra ngay sát mép nước.
"Nhìn kìa! Bác Ba đang thi đập niêu kìa!" Tí Sún chỉ tay về phía đám đông đang reo hò ầm ĩ.
Giữa một khoảng sân đất nện, người ta chăng một sợi dây thừng ngang tầm mắt, trên đó treo lủng lẳng những chiếc niêu đất nhỏ. Người chơi bị bịt mắt bằng một dải lụa đỏ, tay cầm một chiếc gậy tre dài, phải định hướng theo tiếng hò reo của khán giả để tiến lên và đập trúng chiếc niêu.
"Sang trái tí! Sang trái tí bác Ba ơi! Úp xuống! Úp xuống!"
Tiếng hò reo vang dội. Bác Ba nhà tôi, bình thường vốn dĩ nghiêm khắc, lúc này trông thật ngộ nghĩnh. Bác khua khoắng chiếc gậy giữa không trung như một hiệp sĩ mù, bước đi loạng choạng khiến cả đám đông cười ngất. Cuối cùng, một cú đập dứt khoát làm chiếc niêu vỡ tan, những mảnh gốm rơi lả tả và một mẩu giấy đỏ ghi tên phần thưởng rơi xuống. Bác Ba tháo khăn bịt mắt, cười rạng rỡ như một đứa trẻ vừa giành được chiến công lớn.
"Này Bi, mày có nghĩ là cái niêu đó chứa đựng những điều không may của năm cũ không?" Tí Sún bỗng nhiên trầm ngâm. "Đập vỡ nó đi là để rước may mắn về nhà đấy."
"Tao nghĩ là đúng đấy Tí Sún ạ." Tôi trả lời, mắt vẫn dõi theo người chơi tiếp theo. "Người lớn hay gửi gắm những ước nguyện vào những trò chơi. Đập vỡ cái niêu để thấy được phần thưởng bên trong, giống như việc mình phải vượt qua khó khăn thì mới thấy được cái ngọt ngào của cuộc đời."
Nhưng "đặc sản" của hội làng bên bến sông năm nay chính là trò leo cầu kiều. Một cây tre già, to và dài, được bôi một lớp mỡ trơn nhẫy, đặt nằm ngang từ bờ ra một chiếc thuyền nan đậu cách đó vài mét. Đầu bên kia chiếc thuyền treo một lá cờ đỏ thắm hoặc một gói quà nhỏ. Ai bò qua được mà không bị rơi xuống nước thì người đó là anh hùng của lễ hội.
"Trò này khó lắm tụi mày ơi, nhìn mấy anh thanh niên kìa, cứ ra được nửa đường là ngã nhào xuống sông." Thằng Còi vừa nói vừa nheo mắt nhìn những cái bóng người bì bõm dưới làn nước phù sa lạnh ngắt.
Quả thật, cây tre rung rinh theo mỗi nhịp chân, lại còn trơn như bôi mỡ. Những anh thanh niên khỏe mạnh nhất làng cũng chỉ đi được vài bước là đôi chân mất trụ, tay quờ quạng rồi "ùm" một cái, cả người rơi tõm xuống nước trong tiếng cười vang của dân làng. Làn nước sông mùa xuân lạnh là thế, nhưng ai nấy leo lên bờ đều cười rạng rỡ, cái lạnh dường như bị lấn át bởi hơi ấm của tinh thần hội hè.
"Bi này, tao cá là mày không dám leo đâu." Tí Sún khích tướng tôi.
"Mày coi thường tao quá! Để tao cho mày xem thế nào là 'Bi đại hiệp'."
Nói là làm, tôi cởi bỏ đôi dép nhựa, xắn quần lên tận đùi. Cảm giác đôi chân trần chạm vào mặt tre mát lạnh nhưng đầy trơn trượt làm tôi hơi rùng mình. Đám đông xung quanh thấy một đứa bé con như tôi bước ra sân đấu thì bỗng im lặng một chút, rồi tiếng vỗ tay bắt đầu rầm rộ hơn.
"Cố lên cu Bi! Bò thôi, đừng có đứng!" Bố tôi từ trong đám đông hét lớn, ánh mắt vừa lo lắng vừa đầy khích lệ.
Tôi bắt đầu bò. Hai tay bám chặt lấy thân tre, hai chân quắp chặt như một con khỉ nhỏ. Mỡ lợn bám vào quần áo, vào da thịt tôi trơn tuột. Tôi không nhìn xuống dòng nước đang cuộn xoáy phía dưới, cũng không nhìn đám đông đang reo hò. Tôi chỉ nhìn vào lá cờ đỏ đang bay phần phật phía trước.
Trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra rằng trò chơi này cũng giống như cuộc đời mà ông nội vẫn thường kể. Cây cầu kiều là con đường dẫn đến ước mơ, nó trơn trượt và bấp bênh. Nếu ta cứ sợ ngã, ta sẽ không bao giờ dám bước đi. Còn nếu ta chỉ nhìn vào cái khó trước mắt, ta sẽ mất thăng bằng. Cách duy nhất là phải giữ tâm mình thật tĩnh, tay thật chắc và mắt luôn hướng về mục tiêu.
"Một chút nữa thôi Bi! Sắp tới rồi!" Tiếng Tí Sún và thằng Còi vang lên lọt thỏm giữa hàng nghìn tiếng người.
Mồ hôi vã ra trên trán tôi dù gió sông thổi lồng lộng. Tay tôi bắt đầu mỏi nhừ, nhưng cảm giác chiến thắng chỉ còn cách vài gang tay nữa thôi. Tôi rướn người, một cú rướn cuối cùng... Tay tôi chạm được vào lá cờ đỏ!
"Thắng rồi! Thắng rồi!"
Tiếng hò reo vỡ òa. Tôi được một chú bảo vệ đứng trên thuyền đỡ lấy và đưa lên bờ. Người tôi lấm lem mỡ và bùn đất, quần áo ướt nhẹp nhưng lòng tôi thì rực rỡ như nắng xuân. Phần thưởng của tôi chỉ là một phong bao lì xì nhỏ và một chiếc bánh chưng xanh, nhưng đối với tôi, đó là huân chương của lòng dũng cảm.
"Giỏi lắm Bi! Tao cứ tưởng mày sẽ làm 'cá trắm' bơi dưới kia rồi chứ." Tí Sún chạy lại đập tay tôi, mắt nó đầy vẻ thán phục.
Thằng Còi thì cầm cái bánh chưng của tôi, hít hà: "Cái bánh này chắc ngon nhất làng vì nó được mang về từ cầu kiều đấy. Tối nay về ba đứa mình chia nhau nhé."
Hội làng cứ thế tiếp diễn với những trò kéo co, thi thổi cơm và những màn hát giao duyên ngọt ngào của các anh chị thanh niên. Tiếng trống hội vẫn đều đặn vang lên, lúc dồn dập như thúc quân, lúc khoan thai như nhịp thở của làng quê thanh bình. Tôi ngồi trên bãi cỏ, nhìn dòng sông phù sa mải miết chảy về phía biển. Dòng sông này đã chứng kiến biết bao mùa hội, biết bao đời người lớn lên và già đi trên mảnh đất này. Nó như một người mẹ hiền từ, bao dung cả những nụ cười chiến thắng lẫn những cú ngã bẽ bàng dưới chân cầu kiều.
Bối cảnh của những năm tháng ấy, khi hội làng vẫn là một điều gì đó thiêng liêng và là niềm mong đợi lớn nhất của cả một năm, hiện lên thật đẹp. Người ta không đến hội để khoe khoang giàu sang, họ đến để gặp gỡ, để gửi gắm những hy vọng vào một năm mưa thuận gió hòa, và để cùng nhau gìn giữ những sợi dây liên kết vô hình của dòng tộc, xóm làng. Những trò chơi dân gian không chỉ để giải trí, chúng là những bài học thực tế đầu đời về sự kiên trì, khéo léo và tinh thần tập thể.
"Bi này, sau này lớn lên đi xa, mày có nhớ tiếng trống hội này không?" Tí Sún bỗng hỏi, giọng nó nhỏ lại giữa tiếng ồn ào.
"Chắc chắn là có. Tao nghĩ tiếng trống này nó đã ngấm vào máu rồi. Sau này dù có ở nơi nào không có hội, cứ mỗi mùa xuân đến, chỉ cần nhắm mắt lại là tao sẽ nghe thấy tiếng 'Tùng! Tùng!' này trong tim."
"Tao cũng thế." Thằng Còi thêm vào. "Tao sẽ nhớ mùi mỡ lợn trên cầu kiều, nhớ tiếng niêu đất vỡ, và nhớ cả cái cảm giác ba đứa mình cùng chia nhau cái bánh chưng thắng cuộc."
Ông nội tôi bước lại gần, tay ông cầm một chiếc quạt nan, đôi mắt nheo lại nhìn chúng tôi. "Các con thấy không, hội làng chính là cái hồn của đất nước mình đấy. Nó dạy cho người ta biết vui cái vui chung, biết tự hào về nguồn cội. Cái cầu kiều trơn trượt kia chỉ là một thử thách nhỏ thôi. Đường đời sau này còn trơn hơn thế nhiều, nhưng chỉ cần các con giữ được cái tâm trong sáng và sự dũng cảm như hôm nay, thì không có dòng nước nào làm các con chùn bước được."
Tôi nhìn ông, rồi nhìn sang bến sông đang rực rỡ sắc cờ. Tôi thấy yêu biết bao mảnh đất này, nơi mỗi tấc đất, mỗi tiếng trống đều chứa đựng những triết lý nhân sinh sâu sắc. Hội làng rồi sẽ tan, những lá cờ sẽ được thu lại, nhưng cái dư âm của nó sẽ còn vang vọng mãi trong tâm hồn chúng tôi.
Chiều muộn, khi hoàng hôn rắc những vạt vàng cuối cùng xuống mặt sông đỏ, chúng tôi bắt đầu lục đục đi về. Trên tay tôi là lá cờ đỏ chiến thắng từ cầu kiều, biểu tượng cho sự trưởng thành đầu tiên của một đứa trẻ tám tuổi. Chúng tôi đi giữa những rặng tre xanh, nghe tiếng gió xuân xì xào như đang kể lại những chiến công của ngày hôm nay.
Về đến nhà, mẹ tôi đã chuẩn bị sẵn một chậu nước lá sả thơm lừng để tôi tắm rửa cho sạch vết mỡ lợn. Hơi nước ấm áp tỏa lên, mang theo mùi của đồng nội, của quê hương. Tôi tắm mà thấy lòng mình nhẹ tênh. Những vết trầy xước trên tay chân do leo cầu kiều không còn thấy đau nữa, chúng trở thành những "vết sẹo danh dự" của một mùa hội làng rực rỡ.
Tối hôm đó, dưới ánh đèn dầu, ba đứa tôi ngồi trên giường chia nhau chiếc bánh chưng phần thưởng. Vị gạo nếp thơm, vị đậu xanh bùi và vị thịt mỡ béo ngậy như tan chảy trên đầu lưỡi. Chúng tôi ăn mà thấy ngọt ngào hơn bất kỳ thứ sơn hào hải vị nào trên đời.
"Ngon quá Bi ơi! Sang năm tụi mình lại thi tiếp nhé?" Thằng Còi vừa ăn vừa nói, miệng dính đầy nếp.
"Nhất định rồi. Sang năm tao sẽ tập bò trên cây tre nhà mình trước để lấy kinh nghiệm." Tí Sún hào hứng.
Tôi nhìn hai đứa bạn, rồi nhìn ra cửa sổ thấy ánh trăng xuân đang soi rõ con đường đất dẫn ra bến sông. Hội làng năm nay đã khép lại, nhưng trong tâm trí tôi, một cánh cửa mới đã mở ra. Tôi không còn sợ những bấp bênh, không còn ngại những cú ngã. Vì tôi biết, ở phía cuối mỗi "cây cầu kiều" của cuộc đời, luôn có những lá cờ đỏ của niềm tin và những người bạn thân thiết đang đợi chờ.
Tiếng trống hội dường như vẫn còn vang vọng đâu đó trong không trung, hòa vào mùi đất sau mưa xuân nồng nàn. Tôi nhắm mắt lại, chìm vào giấc ngủ với nụ cười còn vương trên môi. Ngày mai, chúng tôi sẽ lại là những đứa trẻ xóm nghèo với những lo toan sách đèn, nhưng trong tim mỗi đứa đều đã mang theo một nhịp trống hào hùng, sẵn sàng cho những cuộc chinh phục lớn hơn trong tương lai.
Làng quê tôi vẫn thế, bình dị và kiên cường. Những lễ hội mùa xuân như một liều thuốc hồi sinh cho đất và người sau những ngày mùa đông dài. Và chúng tôi, những mầm non của xóm nhỏ, đang lớn lên từng ngày, thấm nhuần những giá trị văn hóa từ những tiếng trống "Tùng! Tùng!" âm vang bên bến sông lịch sử ấy.