Thế giới của đàn ông trong mắt một đứa trẻ tám tuổi như tôi là một khối đá hoa cương vững chãi, khô khốc và đầy bí ẩn. Bố tôi là đại diện ưu tú cho khối đá đó. Bố có thể sửa mái nhà giữa trưa nắng gắt, có thể vác những bao gạo nặng trĩu mà không hề biến sắc, và đặc biệt là bố không bao giờ khóc. Tôi đã chứng kiến mẹ khóc khi xem một bộ phim sướt mướt trên tivi, thấy Cái Mơ khóc vì bị mất con búp bê nhựa, và chính tôi thì khóc như mưa bão mỗi khi bị điểm kém hoặc vấp ngã trầy đầu gối. Nhưng bố thì không. Tuyệt nhiên không một giọt nước mắt nào lăn trên đôi gò má sạm nắng của bố.
Tôi bắt đầu đặt ra giả thuyết mang tính khoa học trẻ thơ: Có lẽ tuyến lệ của đàn ông đã bị bốc hơi hết trong quá trình họ trưởng thành, hoặc giả là họ có một ngăn chứa nước mắt bí mật nằm sâu trong lồng ngực mà chỉ khi về già, nó mới vỡ ra?
"Bố ơi, có bao giờ bố thấy buồn đến mức muốn khóc nhè như con không?" Tôi hỏi khi đang ngồi xem bố sửa lại cái xích xe đạp bám đầy dầu mỡ.
Bố dừng tay, quệt vết dầu lên trán, để lại một vệt đen dài trông như một gã hề buồn bã: "Đàn ông không khóc nhè con ạ. Đàn ông phải mạnh mẽ để làm chỗ dựa cho gia đình."
"Nhưng nếu buồn quá mà không khóc được, thì nỗi buồn đó đi đâu hả bố? Nó có kết thành sỏi trong bụng bố không?"
Bố bật cười, tiếng cười khan lục khục trong cổ họng: "Nó biến thành mồ hôi, biến thành những nhát búa, biến thành sức lực để làm việc. Con cứ lớn đi rồi sẽ hiểu, nước mắt không giải quyết được việc gì cả."
Tôi không đồng ý với bố. Với tôi, nước mắt là một thứ thuốc tiên. Sau một trận khóc ngon lành, tôi luôn cảm thấy lòng mình nhẹ tênh, giống như bầu trời sau cơn mưa rào vừa được gột rửa hết bụi bặm. Nếu bố không khóc, nghĩa là nỗi buồn của bố vẫn còn nằm đâu đó, tích tụ lại, ngày qua ngày, khiến vai bố ngày càng trĩu xuống.
Người lớn thật kỳ lạ khi họ tự đặt ra những luật lệ khắc nghiệt cho chính mình. Họ tự tước đi quyền được yếu đuối, quyền được làm nũng với thế giới. Họ mặc những bộ giáp bằng sự nghiêm nghị và che đậy tâm hồn bằng những câu trả lời ngắn ngủn. Tôi tự hỏi, có phải vì không khóc nên người lớn mới hay cáu gắt? Vì nỗi buồn không có lối thoát nên nó đành bộc phát ra ngoài bằng những lời mắng mỏ hoặc những tiếng thở dài nặng nề vào đêm muộn?
Có một lần, tôi vô tình thức giấc vào lúc nửa đêm vì tiếng gió rít qua khe cửa. Tôi thấy ánh đèn dầu le lói ngoài hiên nhà. Bố ngồi đó, một mình, giữa bóng tối mịt mùng. Trên tay bố là tấm ảnh cũ của ông nội đã mất từ lâu. Bố không khóc, mắt bố khô khốc, nhưng đôi vai bố rung lên bần bật trong sự tĩnh lặng của màn đêm. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra rằng, không khóc không có nghĩa là không đau. Nỗi đau của người lớn không ồn ào như tiếng gào khóc của tôi, nó im lìm và đáng sợ hơn nhiều. Nó giống như một dòng sông ngầm chảy xiết dưới mặt đất bằng phẳng, chỉ chực chờ cuốn phôi tất cả những gì nó đi qua.
"Cò ơi, tao phát hiện ra một bí mật," tôi nói với thằng bạn thân vào sáng hôm sau. "Người lớn không khóc bằng mắt, họ khóc bằng đôi vai."
Thằng Cò đang bận bới đất tìm giun cho con gà chọi, nó ngẩng lên: "Vai thì làm sao mà khóc được? Mày lại nằm mơ giữa ban ngày à?"
"Thật mà. Khi nào mày thấy bố mày ngồi im một mình mà vai rung rung, ấy là lúc ông ấy đang khóc đấy. Lúc đó mày đừng có lại gần xin tiền mua kẹo, ông ấy sẽ đánh mày đau hơn bình thường vì ông ấy đang bận... không khóc."
Thằng Cò gãi đầu, dường như nó cũng bắt đầu quan sát bố nó theo một cách khác. Chúng tôi, những đứa trẻ chưa từng phải lo nghĩ về bát cơm manh áo, bắt đầu hiểu được cái giá của sự trưởng thành. Làm người lớn nghĩa là phải học cách nuốt nước mắt vào trong để giữ cho thế giới của những đứa trẻ xung quanh họ luôn được bình yên.
Tôi quyết định sẽ làm một thí nghiệm nhỏ. Tôi viết một mẩu giấy nguệch ngoạc: "Bố ơi, nếu bố buồn thì bố cứ khóc với con cũng được, con sẽ không nói cho mẹ biết đâu". Tôi nhét mẩu giấy vào túi áo khoác của bố trước khi bố đi làm.
Cả ngày hôm đó tôi hồi hộp vô cùng. Tôi tưởng tượng bố sẽ cảm động đến mức ôm chầm lấy tôi, hoặc ít nhất là sẽ mỉm cười và bảo tôi thật hiểu chuyện. Nhưng khi bố về nhà, bố không nói gì cả. Bố vẫn ăn cơm lặng lẽ, vẫn xem tivi và vẫn nhắc tôi đi học bài đúng giờ. Tôi thất vọng vô cùng, cảm thấy lòng tốt của mình bị phớt lờ.
Nhưng đến tối, khi tôi đã lên giường đi ngủ, tôi nghe tiếng bước chân bố đi vào phòng. Bố kéo chăn cho tôi, rồi khẽ xoa đầu tôi một cái thật lâu. Trong bóng tối, tôi nghe tiếng bố thì thầm rất khẽ: "Cảm ơn con trai. Bố hết buồn rồi."
Chỉ một câu nói đó thôi, tôi biết rằng mẩu giấy của mình đã chạm đến "ngăn chứa nước mắt bí mật" kia. Bố không cần phải khóc ra ngoài, vì sự thấu hiểu của một đứa trẻ đã làm dịu đi những cơn sóng ngầm trong lòng bố. Tôi chợt hiểu ra một triết lý quan trọng: Đàn ông không khóc không phải vì họ không biết buồn, mà vì họ muốn dành tất cả sự vững chãi của mình để làm bầu trời cho chúng tôi bay lượn.
Từ đó về sau, tôi không còn hỏi bố tại sao không khóc nữa. Thay vào đó, mỗi khi thấy bố mệt mỏi, tôi lại chạy đến bóp vai cho bố, hoặc đơn giản là đưa cho bố một cốc nước mát. Tôi biết rằng, đôi khi một cái chạm tay ấm áp còn có giá trị hơn cả ngàn giọt nước mắt. Và tôi cũng tự hứa với mình, sau này khi lớn lên, tôi sẽ là một người đàn ông biết khóc khi cần thiết, nhưng cũng đủ mạnh mẽ để che chở cho những người mình yêu thương. Bởi vì, một người đàn ông biết trân trọng nỗi buồn của chính mình mới là người thực sự hiểu về giá trị của niềm vui.