Ngôi Nhà

Nắng tháng Tư nhảy nhót trên vòm lá me, xuyên qua những kẽ lá li ti để in xuống mặt đất những đốm sáng hình đồng tiền vàng rực rỡ. Tuy nhiên, bầu không khí dưới gốc cây già hôm nay không hề mang màu sắc của sự giàu sang. Nó đặc quánh sự phẫn nộ. Thằng Tí Sứt ngồi thu hổ lùn trên một rễ cây to, mặt nó sưng xỉa như một quả bóng sắp nổ, còn cái Tí Hin thì liên tục vò nát những cánh hoa dâm bụt tội nghiệp trong lòng bàn tay.

Tôi, với tư cách là người luôn giữ được sự bình tĩnh giả tạo của một quân sư, hắng giọng mở đầu:

"Trật tự! Hội nghị phê bình người lớn lần thứ hai chính thức bắt đầu. Đề mục hôm nay: Sự bốc hơi của những lời hứa."

"Tao phản đối trước!" Tí Sứt giơ tay cao đến mức suýt đập vào cành me. "Bố tao hứa là nếu tao nhổ hết cỏ vườn trong một buổi sáng, bố sẽ đưa tao đi xem phim trên phố. Tao đã nhổ sạch đến mức ngay cả một ngọn rêu cũng không dám mọc, vậy mà tối qua bố lại bảo 'Để khi khác, bố bận đi họp xóm'. Cái 'khi khác' của người lớn là một khoảng thời gian không có thật trên bản đồ, Mùi ạ!"

Cái Tí Hin cũng không kém cạnh, giọng nó run lên vì ấm ức: "Còn mẹ tôi nữa. Bà hứa mua cho tôi chiếc váy có đính nơ hồng nếu tôi đạt điểm mười môn Thủ công. Tôi đã khâu đến rộp cả đầu ngón tay, được cô giáo khen nức nở. Thế mà lúc đưa vở ra, bà chỉ nói 'Ừ giỏi lắm', rồi lại quay sang than thở với cô hàng xóm về giá thịt lợn. Cái váy nơ hồng của tôi giờ chắc đã biến thành một cân thịt lợn trong bụng ai đó rồi!"

Tôi thở dài, ghi chép vào mảnh giấy nhặt được từ túi áo bố hôm trước. Vấn đề lời hứa của người lớn quả thực là một vấn nạn mang tính hệ thống. Đối với họ, lời hứa giống như những bong bóng xà phòng chúng tôi hay thổi trong nhà tắm: lung linh, đẹp đẽ, nhưng chỉ cần một cơn gió mang tên "cơm áo gạo tiền" thổi qua là tan biến không để lại dấu vết.

"Các bạn thân mến," tôi bắt đầu bằng giọng chiêm nghiệm của ông Giáo Già. "Chúng ta cần phải hiểu rằng, trí nhớ của người lớn vận hành theo một cơ chế kỳ lạ. Họ có thể nhớ chính xác ngày nộp tiền điện, nhớ vị trí cái chìa khóa cổng bị mất, nhưng họ lại mắc chứng hay quên cục bộ với những gì đã hứa với trẻ con. Có lẽ, trong đầu họ có một bộ lọc, và những lời hứa dành cho chúng ta thường rơi vào ngăn 'Những việc không mang lại lợi ích kinh tế'."

Tí Sứt đập tay xuống đất, làm một đàn kiến đang hành quân phải hốt hoảng giải tán: "Thế thì bất công quá! Nếu mình hứa nhặt rau mà không nhặt, mình sẽ bị mắng là lười biếng. Nếu mình hứa không đi chơi xa mà lại trốn đi, mình sẽ bị ăn đòn vì tội nói dối. Tại sao người lớn có thể nói dối mà không ai đánh đòn họ?"

"Đó là vì họ cầm roi, Tí Sứt ạ," tôi giải thích một cách chua chát. "Ai cầm roi thì người đó có quyền định nghĩa thế nào là lời hứa và thế nào là 'việc bận đột xuất'."

Cuộc hội nghị càng lúc càng trở nên gay gắt. Chúng tôi liệt kê ra hàng loạt những lời hứa đã bị gió cuốn đi: từ việc đi tắm sông, việc mua kem mút, cho đến những lời hứa to tát hơn như "Tết này bố không uống rượu say". Những lời hứa ấy ban đầu giống như những viên kẹo ngọt ngào để chúng tôi cố gắng, nhưng kết cục lại để lại vị đắng ngắt trong lòng.

"Tao nghĩ người lớn không phải họ ác," Tí Sứt đột nhiên trầm ngâm, một biểu cảm hiếm thấy trên gương mặt đầy tàn nhang của nó. "Mà là họ hèn nhát. Họ dùng lời hứa để mua lấy sự ngoan ngoãn của mình lúc đó, nhưng họ lại không đủ sức để trả tiền cho món hàng ấy khi đến hạn."

Cái Tí Hin gật đầu, nó nhìn ra phía con đường mòn, nơi những người đàn ông đang đạp xe đi làm, lưng áo đẫm mồ hôi dưới cái nắng gắt.

"Mẹ tôi nói, đôi khi người lớn phải hứa hão để cuộc sống dễ dàng hơn một chút. Nhưng bà không biết rằng mỗi lần bà quên lời hứa, thế giới trong mắt tôi lại tối đi một tẹo. Giống như việc mình nhìn thấy một chiếc cầu vồng nhưng khi lại gần thì nó chỉ là một vũng nước thải đầy dầu loang."

Chúng tôi ngồi im lặng một hồi lâu. Gió thổi qua tán lá me, mang theo tiếng chim sẻ chiêm chiếp gọi nhau. Trong sự im lặng ấy, tôi chợt nhận ra một điều đáng sợ. Người lớn cũng từng là trẻ con, họ cũng từng ngồi dưới gốc cây nào đó để phê bình cha mẹ mình về những lời hứa hão. Vậy tại sao khi lớn lên, họ lại lặp lại chính cái lỗi lầm mà họ từng căm ghét nhất?

"Hay là," tôi lên tiếng, giọng mơ hồ. "Trưởng thành chính là quá trình người ta học cách tha thứ cho những lời nói dối của chính mình?"

"Nếu vậy thì tao không muốn trưởng thành chút nào," Tí Sứt dứt khoát. "Tao thà là một đứa trẻ sứt răng nhưng nói lời nào chắc lời nấy, còn hơn là một ông chú mặc complet lịch lãm nhưng lời nói nhẹ như lông hồng."

Để kết thúc hội nghị, chúng tôi quyết định lập ra một "Ngân hàng Lời hứa". Chúng tôi đào một cái hố nhỏ cạnh gốc me, mỗi đứa viết một lời hứa với bản thân mình vào một mảnh giấy rồi bỏ vào đó.

Tí Sứt hứa: "Khi tao có con, tao sẽ không bao giờ để nó nhổ cỏ một mình rồi trốn đi họp xóm." Tí Hin hứa: "Tôi sẽ không bao giờ đổi váy nơ hồng lấy thịt lợn." Tôi hứa: "Tôi sẽ luôn nhớ rằng một lời hứa với trẻ con cũng quan trọng như một bản hợp đồng ký với thượng đế."

Chúng tôi lấp đất lên, lòng tự nhủ rằng những hạt mầm này sẽ lớn lên cùng chúng tôi, nhắc nhở chúng tôi không trở thành những "người khổng lồ thất tín".

Nhưng cuộc đời vốn dĩ luôn có những bài kiểm tra bất ngờ. Tối hôm đó, khi tôi đang ngồi học bài bên chiếc bàn gỗ cũ, bố tôi đi làm về. Trông bố mệt mỏi hơn mọi ngày, vai bố trĩu xuống dưới cái cặp đựng đầy bản vẽ công trình. Bố ngồi xuống cạnh tôi, đưa cho tôi một gói giấy báo nhỏ.

"Bố hứa mua cho con bộ màu vẽ mới từ tuần trước, bố không quên đâu. Chỉ là hôm nay xưởng trả lương muộn, bố phải chạy thẳng ra cửa hàng văn phòng phẩm trước khi họ đóng cửa."

Tôi mở gói giấy ra. Đó là một hộp màu nước mười hai màu lấp lánh, mùi thơm của gỗ và màu mực xộc lên mũi tôi, ngọt ngào và chân thực hơn bất cứ lời chiêm nghiệm nào trong hội nghị chiều nay. Tôi nhìn bố, thấy đôi mắt bố đỏ hoe vì bụi đường và thiếu ngủ.

"Con cảm ơn bố... Con cứ tưởng bố quên rồi."

Bố xoa đầu tôi, nụ cười của bố mệt mỏi nhưng thanh thản: "Quên sao được. Lời hứa với con trai là thứ duy nhất giúp bố không ngủ gật khi đang làm việc đấy."

Giây phút ấy, bản tuyên ngôn phê bình người lớn trong đầu tôi sụp đổ hoàn toàn. Tôi nhận ra rằng, đằng sau mỗi lời hứa bị thất lạc, có thể là một cuộc vật lộn gian khổ mà chúng tôi chưa hề biết tới. Người lớn không hèn nhát, họ chỉ là những chiến binh đang kiệt sức trên mặt trận cơm áo, và đôi khi lời hứa của họ bị rơi mất trong những cuộc rút chạy khỏi sự nghèo túng và lo âu.

Tôi chợt thấy hối hận vì đã ngồi dưới gốc me mà phán xét một cách tàn nhẫn như thế. Có lẽ, thay vì lập ngân hàng để ghi nhớ lỗi lầm của họ, chúng tôi nên học cách thấu hiểu cho những gánh nặng đang đè lên đôi vai ấy. Một lời hứa không thực hiện được có thể làm trẻ con buồn một ngày, nhưng nó làm người lớn dằn vặt suốt cả một đời.

Ngày hôm sau, tôi kể lại chuyện này cho Tí Sứt và Tí Hin. Tí Sứt im lặng hồi lâu rồi bảo:

"Sáng nay bố tao cũng đưa tao đi xem phim bù rồi. Bố bảo xin lỗi vì hôm qua bận quá. Tao thấy bố khóc một chút lúc phim chiếu đến đoạn hai cha con gặp lại nhau. Có lẽ người lớn cũng đau lòng vì những lời hứa hão của họ hơn mình tưởng, Mùi ạ."

Cái Tí Hin thì khoe chiếc váy nơ hồng mẹ nó mới mua, dù cái nơ hơi lệch một chút vì mẹ nó tự đính vào để tiết kiệm tiền. Nó bảo nó thấy mẹ nó cười rất tươi khi nó mặc chiếc váy đó vào.

"Vậy là hội nghị của chúng ta thất bại rồi sao?" Tí Hin hỏi.

"Không," tôi lắc đầu, nhìn lên vòm lá me đang lao xao trong gió. "Chúng ta không thất bại. Chúng ta chỉ vừa học được một bài học mới: Lời hứa không chỉ là sự thực hiện, mà còn là sự cố gắng. Và người lớn, đôi khi họ cần chúng ta kiên nhẫn hơn một chút để họ có thể hoàn thành những lời hứa ấy giữa muôn vàn bão tố của cuộc đời."

Chúng tôi lại đào cái hố cũ lên. Những mảnh giấy lời hứa của chúng tôi vẫn nằm đó, trắng tinh và đầy kiêu hãnh. Chúng tôi không vứt chúng đi, mà viết thêm một dòng chữ nhỏ phía dưới: "Cần kèm theo sự cảm thông".

Người lớn – những sinh vật mâu thuẫn và đáng thương. Họ hứa thật nhiều để rồi đôi khi thất hứa thật nhiều. Nhưng chính trong cái vòng quẩn quanh ấy, chúng tôi thấy được sự nỗ lực của họ để giữ lại một chút màu nhiệm cho thế giới trẻ thơ. Họ không hoàn hảo, và họ dạy chúng tôi rằng sự trưởng thành không phải là trở nên hoàn hảo, mà là học cách chấp nhận sự không hoàn hảo của người khác bằng lòng vị tha.

Chiều buông xuống trên cánh đồng xa, nơi những cánh diều của đám trẻ xóm trên đang bay cao vút, dập dềnh như những lời hứa đang tìm đường về với chủ nhân. Tôi đứng dưới vòm lá me, cảm nhận mùi hương của cỏ dại và khói bếp, thấy lòng mình bình yên lạ kỳ.

Bản đồ cuộc đời tôi sau này có lẽ cũng sẽ đầy rẫy những lời hứa bị thất lạc, những kế hoạch bị trì hoãn bởi những "việc bận đột xuất". Nhưng tôi hy vọng mình sẽ luôn nhớ về buổi chiều hôm nay, nhớ về hộp màu nước của bố và chiếc váy nơ hồng của mẹ Tí Hin, để mỗi khi tôi buộc phải thất hứa với một đứa trẻ, tôi sẽ biết cách bù đắp cho nó bằng một tình yêu chân thành nhất.

Lời hứa của trẻ con giống như những nụ hoa, thơm ngát và dễ tổn thương. Lời hứa của người lớn giống như những thân cây già, sần sùi nhưng vững chãi, che chở cho những nụ hoa ấy lớn lên. Và đôi khi, một thân cây già có thể rụng mất vài lá, gãy mất vài cành sau một trận bão, nhưng gốc rễ của nó – sự yêu thương – thì vẫn luôn bám chặt lấy lòng đất mẹ.

Chúng tôi kết thúc ngày hôm ấy bằng một trò chơi mới: trò chơi "Làm người lớn bao dung". Chúng tôi tập cách mỉm cười khi lời hứa bị chậm trễ, tập cách lắng nghe những tiếng thở dài của bố mẹ thay vì chỉ lắng nghe tiếng kem mút. Và lạ kỳ thay, khi chúng tôi bao dung hơn, thế giới bỗng nhiên rộng mở và ấm áp hơn rất nhiều.

Dưới gốc me già, vương quốc của chúng tôi vẫn tồn tại, nhưng giờ đây nó không còn là một pháo đài cô lập để phán xét thế giới bên ngoài. Nó đã trở thành một cây cầu nhỏ, nối liền sự ngây thơ của chúng tôi với sự nhọc nhằn của cha mẹ. Một cây cầu được xây bằng những lời hứa, dù đôi khi có đứt đoạn, nhưng luôn được nối lại bằng sợi dây vô hình của tình thâm.

Gió tháng Tư vẫn thổi, mang theo những cánh hoa me rơi lả tả như những bông tuyết mùa hạ. Tôi nhắm mắt lại, thấy mình đang lớn lên từng chút một, không phải qua chiều cao, mà qua cách tôi nhìn vào đôi mắt mệt mỏi của bố mỗi khi bố nói: "Bố hứa...".

Và tôi tin bố. Không phải vì tôi tin vào sự chính xác của thời gian, mà vì tôi tin vào kho báu vĩnh cửu trong túi áo bố – nơi chứa đựng mọi nỗ lực để giữ cho thế giới của tôi luôn được rực rỡ sắc màu.