Hạ Lan ngồi thẫn thờ trên chiếc ghế nhựa, ngón tay trỏ vừa bị kim đâm vẫn còn nhói lên từng nhịp dưới lớp băng cá nhân. Ánh nắng chiều tà xiên qua những lỗ thủng trên mái tôn xưởng may, rọi lên mặt Lan những vệt sáng loang lổ như một bức tranh dang dở. Cô vừa cảm nhận được cái ấm áp kỳ lạ của chiếc bánh gấu mà Bảo Bảo tặng, lại vừa cảm thấy tê tái khi nghe những lời xì xầm ác ý của nhóm công nhân chuyền bên cạnh.
"Nhìn cái gì? Định đóng phim 'Công chúa và những gã nghèo khổ' tới bao giờ hả Lan?" – Mẫn Cò vừa dọn dẹp bàn may vừa ném về phía Lan một ánh nhìn sắt lẹm – "Muốn sống ở đây mà chỉ biết khóc với ăn bánh gấu thì sớm muộn gì cũng bị tụi nó nhai xương không nhả bã đâu con quỷ."
Lan mím môi, uất ức ngước lên: "Tôi có làm gì họ đâu? Tại sao họ lại ghét tôi đến vậy?"
Mẫn Cò ngừng tay, quấn chiếc khăn mùi soa nhăn nhúm lên cổ, cơn ho khụ khụ lại kéo đến làm vai anh rung lên bần bật. Đợi cơn ho dứt hẳn, Mẫn tiến lại gần Lan, đôi chân dài khẳng khiu bước đi vắt vẻo như một con chim hạc đứng tuổi. Anh chống hai tay xuống bàn, dí sát gương mặt trắng bệch vào Lan, mùi bạc hà từ viên kẹo ngậm tỏa ra nồng nặc.
"Vì em 'thơm' quá đó Lan! Em thơm mùi tiền, thơm mùi tiểu thư, thơm mùi của cái thế giới mà tụi nó cả đời cũng không chạm tới được. Ở đây, em càng tỏ ra yếu đuối, tụi nó càng thích giẫm lên em để cảm thấy mình... bớt nghèo. Hiểu chưa?"
Lan bàng hoàng. Cô chưa bao giờ nghĩ rằng sự yếu đuối của mình lại là một loại kích thích đối với lòng đố kỵ.
"Vậy tôi phải làm gì? Chẳng lẽ tôi cũng đi chửi bới họ như họ làm với tôi?"
"Không phải chửi bới, mà là 'thiết lập ranh giới' bằng ngôn từ!" – Mẫn Cò nhếch mép cười, một nụ cười đầy vẻ "mẹ thiên hạ" – "Nè, bỏ ngay cái kiểu nói chuyện dạ thưa, chủ vị ngữ đàng hoàng như đang thuyết trình đại học đi. Ở đây, em phải biết dùng 'ngôn ngữ đường phố'. Phải biết nhấn nhá, biết dùng từ ngữ sao cho đứa nghe nó cảm thấy mình... bị hố mà không cãi lại được. Đứng dậy, bà Kỳ dạy cho một khóa cấp tốc!"
Bảo Bảo đứng bên cạnh, vừa nhai bánh tráng vừa vỗ tay cổ vũ: "Học đi Lan! Chiêu này của bà Kỳ lợi hại lắm, hồi xưa bả dùng miệng lưỡi mà đuổi được cả đám đòi nợ thuê luôn đó."
Và thế là, trong không gian nóng hầm hập của xưởng may sau giờ làm, một lớp học có một không hai đã diễn ra. Mẫn Cò đóng vai "kẻ gây hấn", đứng khoanh tay trước ngực, mặt vênh lên trời:
"Nè con quỷ Lan, may cái gì mà như gà bới vậy? Về nhà đắp mặt nạ vàng tiếp đi cho rảnh nợ xưởng tui."
Lan lắp bắp: "Sao... sao anh lại nói thế? Tôi đang cố gắng mà..."
"Sai! Quá sai!" – Mẫn Cò đập tay xuống bàn cái 'chát' – "Nói vậy là em thua chắc rồi. Em phải nói là: 'Ủa, mắt em là mắt đại bàng hay mắt cú mèo mà soi kỹ vậy? Lo mà may cái áo của em cho xong đi, kẻo khách nó tưởng đồ tẩm liệm nó trả hàng lại thì đừng có mà ho khụ khụ xin cơm tui nha!' – Nhấn mạnh chữ 'ho khụ khụ' vô, nhắm vô điểm yếu của nó mà đánh!"
Lan ngơ ngác nhìn Mẫn. Những từ ngữ đó... thật sự quá xa lạ với cuốn từ điển của cô. Nhưng nhìn vẻ mặt nghiêm túc của Mẫn và sự khích lệ của Bảo Bảo, Lan bỗng thấy một luồng năng lượng kỳ lạ chạy dọc sống lưng.
"Thử lại!" – Mẫn Cò ra lệnh.
Lan hít một hơi thật sâu, cố nhớ lại gương mặt đanh đá của nhóm công nhân lúc nãy. Cô đứng thẳng người, mắt nhìn thẳng vào Mẫn: "Nè... ủa, chị rảnh quá ha? Việc chị chị làm, việc tui tui làm. Nếu chị thấy tui làm ngứa mắt quá thì chị... nhắm mắt lại đi cho nó lành, chứ soi hoài coi chừng bị lẹo mắt đó!"
Mẫn Cò đứng hình một giây, rồi bật cười hô hố, cơn ho lại kéo đến khùng khục: "Khụ... cũng được, nhưng hơi hiền. Phải thêm chút mắm muối vô. Phải có cái thần thái: 'Bà đây nghèo tiền chứ không nghèo mồm'! Nhớ nè, đừng bao giờ để tụi nó thấy em khóc. Nước mắt của em chỉ làm tụi nó thấy sướng thôi."
Suốt cả buổi chiều, Lan tập đi tập lại những "bài đồng dao" đầy gai góc mà Mẫn truyền dạy. Cô học cách dùng từ lóng, học cách mỉa mai một cách duyên dáng mà thâm sâu, học cách đứng sao cho thật vững và nhìn sao cho thật đanh. Càng học, Lan càng thấy mình như đang lột xác. Lớp vỏ bọc tiểu thư mỏng manh đang dần bị thay thế bằng một lớp giáp bằng ngôn từ.
"Nhớ kỹ," – Mẫn Cò kết thúc buổi học bằng một giọng trầm khàn – "Ngôn ngữ là vũ khí. Nhưng đừng dùng nó để bắt nạt người khác, chỉ dùng nó để người ta biết đường mà tránh ra khi em đang cố gắng sống. Ngày mai, đứa nào ho he, cứ đem bài của bà Kỳ ra mà diễn!"
Hạ Lan bước ra khỏi xưởng may, đôi chân không còn run rẩy như lúc chiều. Cô cảm nhận được một sự tự tin mới mẻ đang nhen nhóm trong lòng. Đi ngang qua nhóm công nhân nữ lúc nãy đang ngồi uống nước mía đầu hẻm, Lan thấy họ lại nhìn mình và bắt đầu xì xầm.
Một chị béo trong nhóm cố tình nói to: "Kìa, công chúa đi về kìa, chắc về phòng trọ mười mét vuông đắp chiếu hoa rồi khóc nhớ nhung túi Hermes đây mà."
Lan khựng lại. Tim cô đập nhanh, nhưng lời của Mẫn Cò vang lên trong đầu: Nước mắt của em chỉ làm tụi nó thấy sướng thôi.
Lan quay đầu lại, nhếch mép cười một cái đúng kiểu "bản sao của Mẫn Cò", cô nhìn thẳng vào chị béo đó và thong thả nói: "Dạ, em về phòng trọ nằm nhưng ít ra em không phải nằm mơ mình được gầy như cái que để mặc vừa cái áo lỗi chị vừa may sáng nay. Chị lo uống nước mía ít đường thôi, kẻo cái máy may nó chịu không nổi 'trọng lượng' của chị mà đình công là ông Hùng ổng trừ lương chị đầu tiên đó!"
Cả nhóm công nhân im bặt. Chị béo mặt đỏ bừng, ú ớ không nói nên lời. Lan không đợi họ phản ứng, cô quay lưng bước đi, cảm giác sảng khoái lan tỏa khắp cơ thể. Hóa ra, việc "đáp trả" lại không tệ như cô nghĩ.
Lan về đến phòng trọ, cái nóng hầm hập vẫn còn đó, nhưng cô không còn cảm thấy muốn khóc như mọi khi. Cô lấy chai nước suối lạnh của Mẫn tặng ra uống một hơi dài. Trong bóng tối của căn phòng nhỏ, Lan mỉm cười. Cô bắt đầu hiểu rằng, ở cái nơi bùn lầy này, hoa lan muốn nở thì phải có gai.
Sáng hôm sau, Lan đến xưởng sớm hơn thường lệ. Nhưng vừa bước vào cửa, cô thấy bầu không khí trong xưởng có gì đó rất lạ. Mọi người không ngồi vào máy may mà đứng tụm lại một chỗ, tiếng xì xầm to hơn hẳn mọi ngày. Bảo Bảo chạy ra đón Lan, gương mặt tròn trịa đầy vẻ lo lắng, cậu nắm chặt tay áo Lan kéo lại phía sau đống vải vụn.
"Lan ơi, đừng vô! Có biến rồi! Ông Hùng quản đốc phát hiện ra cái túi Hermes của Lan biến mất, ổng đang nghi cho bà Kỳ lấy vì bà Kỳ là người duy nhất dám cãi ổng!"
Lan rụng rời chân tay. Cái túi đó... cô giấu dưới gầm bàn đóng gói của mình kia mà? Tại sao ông Hùng lại biết, và tại sao Mẫn Cò lại bị lôi vào chuyện này? Tiếng ho khụ khụ khàn đặc vang lên từ giữa đám đông như một điềm báo chẳng lành.