Sáng thứ Hai, không khí tại sảnh chính biệt thự họ Lâm căng thẳng như một sàn giao dịch chứng khoán sắp sụp đổ. Lâm Đình Phong đứng thẳng thớm trong bộ vest xanh navy may đo riêng từ Savile Row, tay trái xách cặp táp da cá sấu, tay phải đang chuẩn bị với lấy chiếc chìa khóa xe Rolls-Royce đặt trên kệ.
"Đứng lại."
Tiếng gọi cụt lủn vang lên từ phía sau lưng ghế sofa. Gia Bảo xuất hiện, trên tay là chiếc ví da dài của bố nuôi mà cậu đã "tạm giữ" từ tối qua theo điều khoản kiểm soát ngân sách. Cậu nhóc bước tới, thong thả đặt chiếc ví lên bàn, rồi rút ra một tờ tiền duy nhất.
Màu xanh nhạt. Hình ảnh chùa Một Cột hiện rõ mồn một.
"Đây là ngân sách tiêu dùng cá nhân sáng nay của chú," Bảo nói, giọng phẳng lặng như mặt hồ không gió. "Năm ngàn đồng. Cháu đã tính toán kỹ, nó đủ cho một nhu cầu phát sinh cơ bản nhất của một công dân."
Đình Phong nhìn tờ tiền nhỏ nhoi nằm lẻ loi trên mặt bàn đá quý, rồi nhìn lại bộ đồ trị giá bằng cả một căn chung cư trên người mình. Ông cười khổ, tưởng con trai đang đùa: "Bảo à, bố đi làm chứ có đi mẫu giáo đâu con? Một ly cà phê ở sảnh tập đoàn đã là một trăm năm mươi ngàn rồi."
"Đó là lý do cháu đã pha sẵn cà phê vào bình giữ nhiệt cho chú. Loại cà phê rang xay mua theo ký ở chợ, giá thành chỉ mất hai ngàn đồng một bình," Bảo đẩy chiếc bình giữ nhiệt inox về phía bố nuôi. "Còn đây là năm ngàn đồng dự phòng. Chú Lâm, chú luôn nói chú kiếm tiền giỏi nhất thế giới. Vậy sáng nay, cháu muốn chú thử sống mà không dùng đến quyền năng của đồng tiền xem sao."
"Nhưng... năm ngàn thì mua được cái gì?" Đình Phong hoang mang.
"Mua được một lượt gửi xe máy ở bãi xe công cộng, hoặc hai cái kẹo cao su, hoặc một gói khăn giấy. Trong kinh tế học, đây gọi là bài học về giá trị biên. Khi chú có một tỷ, chú không thấy một đồng là quan trọng. Nhưng khi chú chỉ có năm ngàn, chú sẽ biết đâu là thứ mình thực sự cần."
Khả Vy bước xuống cầu thang, vừa định lên tiếng giải vây cho chồng thì bị ánh mắt của Bảo quét qua. Cậu nhóc lập tức bổ sung: "Phu nhân cũng vậy. Sáng nay chú Tài sẽ chở cô đi chợ bằng xe máy. Ngân sách đi chợ của cô là hai trăm ngàn cho cả gia đình bốn người ăn cả ngày. Nếu thừa, cô được giữ 10% làm quỹ đen. Nếu thiếu, cô phải tự bù bằng cách thanh lý một món đồ hiệu."
Khả Vy lập tức im bặt, run rẩy nắm chặt gấu váy.
Đình Phong bước ra khỏi xe với vẻ mặt của một vị tướng vừa bại trận. Chú Tài nhìn ông chủ bằng ánh mắt thương cảm, thầm đưa tay vào túi định lén đưa tờ năm trăm ngàn nhưng Gia Bảo đã đứng sẵn ở cửa sổ xe, hắng giọng một cái khiến chú Tài giật bắn mình, rụt tay lại như chạm phải điện.
"Chúc chú Lâm một buổi sáng làm việc hiệu quả dựa trên năng lực thực tế, thay vì dựa trên ví tiền," Bảo vẫy tay chào, gương mặt ngây thơ nhưng lời nói thì sắc lẹm.
Tại trụ sở tập đoàn Lâm Thị, các nhân viên kinh hồn bạt vía khi thấy vị Chủ tịch lạnh lùng hằng ngày hôm nay đi làm với một chiếc bình giữ nhiệt inox cũ kỹ. Trong cuộc họp ban quản trị kéo dài ba tiếng đồng hồ, thay vì gọi trà bánh cao cấp từ nhà hàng năm sao như mọi khi, Đình Phong chỉ lặng lẽ mở nắp bình giữ nhiệt, hớp một ngụm cà phê chợ đen.
Cái vị đắng gắt, nồng nặc mùi bắp rang của cà phê bình dân khiến ông tỉnh người theo đúng nghĩa đen.
Đến giờ nghỉ trưa, một sự cố xảy ra. Đình Phong phát hiện mình quên mang theo thẻ nhân viên để mở tủ tài liệu mật ở văn phòng riêng. Thẻ dự phòng đang nằm trong ví mà "quản lý Bảo" đang giữ. Để gọi thợ mở khóa chuyên nghiệp, giá là năm trăm ngàn. Nhưng trong túi ông chỉ có tờ năm ngàn đồng lẻ.
Ông nhấc máy định gọi cho Khả Vy, nhưng nhớ ra vợ mình đang bận đi chợ với mức ngân sách "sinh tồn". Ông định gọi cho trợ lý, nhưng chợt nhớ đến lời của Gia Bảo: “Thử sống mà không dùng đến quyền năng của đồng tiền”.
Vị Chủ tịch nghìn tỷ bước ra hành lang, lần đầu tiên sau mười năm, ông đứng trước máy bán nước tự động chỉ để nhìn ngắm các mức giá. Một chai nước suối: mười ngàn. Một túi bánh quy: mười lăm ngàn. Tờ năm ngàn của ông không mua nổi cái gì ở chính công ty mình.
Lúc đó, một nhân viên lao công già đang lúi cúi lau sàn cạnh đó. Bà thấy ông đứng thẫn thờ thì mỉm cười: "Chủ tịch quên tiền lẻ ạ? Tôi có dư mấy đồng đây."
Đình Phong bỗng thấy khựng lại. Một người làm công với mức lương tối thiểu lại sẵn sàng chia sẻ tiền lẻ với một vị tỉ phú. Ông lắc đầu, đưa tờ năm ngàn của mình ra: "Tôi chỉ có bấy nhiêu thôi. Bà có thể cho tôi mượn một chiếc kẹp giấy được không? Tôi cần mở cái kẹp tài liệu bị kẹt."
Bà lão cười hiền hậu, lấy từ túi áo ra một nắm kẹp giấy đưa cho ông, tuyệt đối không lấy tờ năm ngàn. Đình Phong trở về phòng, dùng chiếc kẹp giấy loay hoay tự sửa cái kẹp tài liệu mà bình thường ông sẽ vứt thẳng vào sọt rác để mua cái mới.
Khi tiếng "cạch" vang lên và tập hồ sơ mở ra, Đình Phong bỗng thấy một niềm vui sướng lạ kỳ. Niềm vui của việc tự tay giải quyết vấn đề mà không cần dùng đến một xấp tiền mặt.
5 giờ chiều, chiếc xe điện của gia đình đón Đình Phong tại sảnh. Vừa bước vào xe, ông đã thấy Gia Bảo ngồi đó, tay vẫn cầm cuốn sổ da, mắt nhìn chằm chằm vào túi áo của ông.
"Tờ năm ngàn đồng đâu ạ?" Bảo hỏi.
Đình Phong thong thả rút tờ tiền còn nguyên nếp gấp ra, đặt vào tay con trai. "Bố không dùng đến nó. Nhưng bố đã học được một thứ còn đắt hơn năm ngàn đó nhiều."
Bảo đẩy kính, ánh mắt lóe lên một tia hài lòng cực kỳ kín đáo. "Chúc mừng chú Lâm. Chú đã vượt qua bài kiểm tra tâm lý cơ bản. Chú không tiêu năm ngàn đồng, tức là chú đã học được cách kiềm chế ham muốn tức thời. Tuy nhiên..." cậu nhóc lật trang sổ. "Phu nhân Vy đã thất bại thảm hại. Cô ấy đã mua một bó hoa hồng ngoại giá một trăm tám mươi ngàn và chỉ còn hai mươi ngàn để mua thức ăn cho cả nhà. Tối nay, gia đình chúng ta sẽ ăn món 'Rau muống xào hoa hồng'."
Đình Phong bật cười, một điệu cười sảng khoái mà chú Tài chưa từng nghe thấy trong suốt năm năm lái xe cho ông. Ông kéo Bảo lại gần, lần này cậu nhóc không né tránh quá quyết liệt.
"Bảo này," Đình Phong thì thầm. "Cảm ơn con. Năm ngàn đó... nó làm bố nhớ ra ngày xưa bố cũng từng bắt đầu từ một tờ tiền như thế."
Gia Bảo cúi đầu, bàn tay nhỏ bé siết chặt tờ năm ngàn đồng. Cậu không nói cho bố nuôi biết rằng, tờ năm ngàn này thực chất là tiền "lợi nhuận" đầu tiên cậu kiếm được từ việc bán kẹo trong trại trẻ, và cậu đã giữ nó như một bùa hộ mệnh suốt bảy năm qua.
Cậu trao nó cho ông, không phải để làm khó ông, mà là để trao cho ông một phần "mạng sống" của chính mình.
"Đừng có cảm động quá sớm," Bảo lẩm bẩm, mặt hơi đỏ lên. "Sáng mai, mục tiêu sẽ là chú Tài. Chú Tài đã lén mua một ổ bánh mì kẹp thịt bên ngoài ngân sách. Hình phạt sẽ là... chú phải tập cho cháu đi xe đạp để tiết kiệm tiền xe ôm sau này."
Chú Tài đang cầm lái bỗng rùng mình một cái. Còn Đình Phong thì nhìn ra cửa sổ, nơi ánh hoàng hôn đang buông xuống. Ông nhận ra, năm ngàn đồng không mua được cà phê sang trọng, nhưng nó đã mua được một buổi chiều bình yên đến lạ thường trong lòng ông.