Trong thế giới của những đứa trẻ lên tám, sự giàu có không được đo bằng số dư trong tài khoản ngân hàng hay những chiếc xe hơi láng coóng. Sự giàu có, hay đúng hơn là sự quyền lực, được đo bằng số lượng răng mà bạn đã... mất.
Đúng vậy, ở cái tuổi của chúng tôi, một nụ cười trống trải với những khoảng hở đen ngóm giữa hàm răng không phải là một sự cố thẩm mỹ; đó là một tấm huy chương của sự trưởng thành. Và thằng Tèo, với cái biệt danh "Răng Sún" đã đi vào huyền thoại của con ngõ, chính là "tỷ phú" quyền lực nhất trong mắt chúng tôi. Nó chỉ còn đúng hai chiếc răng cửa hàm trên, nhưng lại có vẻ ngoài ngạo nghễ như một vị vua đang sở hữu một kho báu vô tận.
"Binh này, mày biết tại sao răng tụi mình lại rụng không?"
Tèo hỏi tôi khi hai đứa đang ngồi vắt vẻo trên cành cây vú sữa, cố gắng tìm những quả chín sớm. Nó nhe hàm răng "lởm chởm" ra, trông giống như một dãy hàng rào bị bão đánh sập.
"Thì tại mình ăn nhiều kẹo chứ sao. Mẹ tao bảo sâu răng nó đục khoét rồi nó rụng thôi."
Tèo lắc đầu quầy quậy, vẻ mặt lộ rõ sự khinh bỉ đối với những kiến thức khoa học tầm thường mà tôi tiếp thu từ mẹ.
"Sai bét! Răng rụng là vì nó cần chỗ cho những ý nghĩ mới lớn hơn mọc lên. Bố tao bảo người lớn có nhiều răng vì họ có nhiều chuyện phải lo, còn tụi mình răng rụng bớt để bớt phải nói những điều vô nghĩa."
Tôi nhìn Tèo với sự ngưỡng mộ pha chút ngờ vực. Triết lý của nó lúc nào cũng mang một màu sắc huyền bí, khiến những điều giản đơn nhất bỗng trở nên vô cùng quan trọng.
"Vậy nếu tao rụng hết răng, tao sẽ trở thành người thông minh nhất thế giới à?"
"Chắc chắn rồi. Nhưng mày phải biết cách 'xử lý' cái răng đã rụng đó nữa. Nếu là răng hàm dưới, mày phải ném nó lên mái nhà. Nếu là răng hàm trên, mày phải chôn nó xuống đất. Nếu làm ngược lại, con chuột sẽ tha mất sự thông minh của mày, và mày sẽ bị sún suốt đời mà chẳng khôn lên được tí nào."
Tôi rùng mình. Quy tắc "ném và chôn" này đối với chúng tôi nghiêm ngặt hơn cả những định luật vật lý của Newton mà sau này tôi mới được học. Mỗi lần có một cái răng lung lay, đó là cả một quá trình tâm lý phức tạp. Chúng tôi dành hàng giờ để lấy lưỡi đẩy đẩy cái răng, tận hưởng cảm giác đau điếng nhưng đầy kích thích, chờ đợi cái khoảnh khắc "tách" một cái, và sự tự do bắt đầu.
Có một lần, cái răng cửa của tôi lung lay dữ dội đúng lúc mẹ đang nấu cơm. Mẹ gọi tôi lại, cầm một sợi chỉ chắc chắn.
"Lại đây Binh, mẹ buộc sợi chỉ vào rồi giật một cái là xong ngay. Đau như kiến cắn thôi!"
Tôi nhìn sợi chỉ như nhìn một sợi dây thừng của đao phủ. "Không mẹ ơi! Con muốn nó tự rụng để con còn đi thực hiện nghi thức với thằng Tèo."
Nhưng người lớn luôn thiếu kiên nhẫn với những quy trình mang tính tâm linh của trẻ con. Mẹ chớp thời cơ tôi đang há miệng định giải thích, "phựt" một cái, cái răng đã nằm gọn trong tay mẹ. Tôi òa khóc, không phải vì đau, mà vì cảm thấy sự thiêng liêng của việc "lớn lên" đã bị can thiệp một cách thô bạo.
"Mẹ làm hỏng hết rồi! Giờ con phải ném nó lên mái nhà ngay, không con chuột nó nhìn thấy bây giờ!"
Tôi cầm cái răng nhỏ xíu, đẫm máu, chạy thục mạng ra sân. Tôi nhắm mắt, cầu nguyện một cách thành kính rồi dùng hết sức bình sinh ném nó lên mái tôn rỉ sét. Tiếng "cộc" nhẹ nhàng vang lên, tôi thở phào nhẹ nhõm. Từ giây phút đó, tôi cảm thấy mình đã chính thức bước chân vào hàng ngũ những người đàn ông trưởng thành của xóm nhỏ.
Người lớn thường sợ sự mất mát. Họ sợ mất việc, mất tiền, mất đi vẻ trẻ trung. Nhưng trẻ con lại coi sự mất mát – cụ thể là mất răng – là một niềm vui. Chúng tôi khoe những khoảng trống trong miệng mình như khoe những chiến tích. Một đứa trẻ có hàm răng đều chằn chặn thường bị coi là "vẫn còn con nít lắm", vì nó chưa trải qua những cuộc "thay máu" đau đớn để trở nên mạnh mẽ hơn.
"Binh, sao mày ném răng lên mái nhà mà không cho tao xem?"
Con Tí "Điệu" chạy lại, vẻ mặt đầy tò mò. Nó là đứa giữ răng kỹ nhất xóm, hàm răng nó vẫn còn nguyên vẹn, trắng bóng như những hạt bắp.
"Tại mẹ tao giật nhanh quá. Nhưng tao ném đúng chỗ rồi. Giờ tao là người lớn hơn mày rồi nhé Tí."
Con Tí bĩu môi: "Lớn cái gì mà lớn. Mẹ tao bảo sún răng nhìn xấu lắm, sau này lớn lên không ai thèm lấy đâu."
Chúng tôi nhìn nhau, chợt cảm thấy tương lai "không ai thèm lấy" thật đáng sợ. Nhưng rồi Tèo "Răng Sún" đã kịp thời giải cứu chúng tôi khỏi sự hoang mang:
"Đừng nghe người lớn dọa. Sau này răng mới mọc lên sẽ đẹp hơn nhiều. Đó là cách ông trời cho mình một cơ hội để làm lại từ đầu đấy. Giống như việc mày viết sai chính tả rồi dùng cục tẩy xóa đi để viết lại cho đẹp hơn thôi."
Triết lý của Tèo lúc đó thực sự là một liều thuốc an thần cực mạnh. Hóa ra, sún răng là một sự chuẩn bị cho cái đẹp hoàn thiện hơn. Tôi tự hỏi, liệu người lớn có "cục tẩy" nào như thế không? Khi họ làm hỏng một mối quan hệ, khi họ phạm phải một sai lầm trong công việc, liệu họ có một "hàm răng mới" mọc lên để thay thế cho những gì đã đổ vỡ? Hay là họ cứ phải sống mãi với những "vết sâu" và những "khoảng trống" đau đớn đó suốt đời?
Bố tôi có một chiếc răng giả bằng sứ. Thỉnh thoảng bố tháo nó ra để vệ sinh, trông bố lúc đó thật khác lạ, vừa đáng thương vừa buồn cười.
"Bố ơi, tại sao bố không ném răng lên mái nhà để nó mọc lại cái mới?" Tôi hỏi khi thấy bố đang loay hoay với chiếc răng giả.
Bố cười buồn: "Lớn rồi thì răng không mọc lại nữa con ạ. Cơ hội để làm lại chỉ có lúc mình còn nhỏ thôi."
Câu nói đó của bố ám ảnh tôi mãi. Hóa ra, đặc quyền lớn nhất của trẻ con không phải là được vui chơi, mà là được phép "sún", được phép thiếu sót và được phép tin rằng mọi thứ sẽ luôn có cách để bù đắp.
Bây giờ, khi đã có một hàm răng đều đặn và chắc khỏe của một người trưởng thành, đôi khi tôi lại thấy nhớ cái cảm giác lung lay đầy hồi hộp năm ấy. Tôi nhớ cái nụ cười hở lợi của thằng Tèo, nhớ sự tự tin ngây ngô của nó khi tuyên bố rằng những khoảng trống trong miệng chính là nơi chứa đựng những ý nghĩ vĩ đại.
Có lẽ, chúng ta đều nên học cách sống như những đứa trẻ sún răng: Đừng sợ những khoảng trống, đừng sợ sự mất mát, vì đó chỉ là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang sẵn sàng để đón nhận một điều gì đó mới mẻ và vững chãi hơn. Và nếu đôi khi cuộc đời có "giật" mất của chúng ta một điều gì đó quan trọng, hãy cứ bình thản ném nó lên "mái nhà" của ký ức, rồi mỉm cười chờ đợi một ngày mai rạng rỡ hơn mọc lên.