Mái tóc đối với trẻ con chúng tôi là một thứ vô cùng phiền toái. Nó luôn dài ra đúng lúc chúng tôi đang bận rộn với những cuộc phiêu lưu, che lấp tầm mắt hoặc bết dính mồ hôi sau những trận đá bóng nhựa dưới nắng hè. Nhưng đáng sợ nhất không phải là tóc dài, mà là "Ngày Cắt Tóc" do bố mẹ ấn định.
Ngày đó thường diễn ra vào sáng Chủ Nhật, khi người thợ cắt tóc dạo với chiếc tông đơ kêu "rè rè" đáng sợ đi ngang qua con ngõ. Đó là âm thanh của sự tra tấn đối với những đứa trẻ ưa tự do. Họ sẽ bắt chúng tôi ngồi im trên một cái ghế cao, quàng một cái khăn bẩn thỉu lên cổ, và sau đó là những đường kéo vô tình biến chúng tôi thành những quả dừa trọc lốc hoặc những cái bát úp ngược.
"Tao không muốn nhìn giống thằng ngốc nữa!" Tèo "Răng Sún" tuyên bố, tay vuốt ve mái tóc bù xù như tổ quạ của mình. "Mẹ tao định đưa tao ra ông thợ cắt tóc đầu ngõ vào chiều nay."
Con Tí "Điệu" nhìn Tèo với vẻ đồng cảm sâu sắc. "Hay là tụi mình tự cắt đi? Tao thấy mẹ tao tỉa cây cảnh đẹp lắm, chắc cắt tóc cũng tương tự thôi."
Một ý tưởng táo bạo nảy ra. Một tiệm cắt tóc bí mật được thành lập ngay lập tức phía sau vườn chuối nhà tôi, nơi những tàu lá rộng có thể che chắn mọi ánh nhìn tò mò của người lớn.
Dụng cụ hành nghề gồm có: Một chiếc kéo làm bếp gỉ sét lấy trộm từ gầm chạn của mẹ tôi, một cái lược nhựa gãy mất vài răng của con Tí, và một chiếc gương cầm tay bị nứt một góc.
"Ai làm thợ, ai làm khách?" Tôi hỏi, trong lòng bắt đầu thấy hối hận vì ý tưởng điên rồ này.
"Tao làm thợ chính!" Con Tí giơ chiếc kéo lên một cách chuyên nghiệp. "Tao sẽ cắt cho tụi mày kiểu 'tài tử Hồng Kông' mà tao thấy trên bìa tạp chí của chị tao."
Tèo "Răng Sún" dũng cảm xung phong làm "chuột bạch" đầu tiên. Nó ngồi bệt xuống một chiếc hố đất, mặt vênh lên đầy kỳ vọng. Con Tí bắt đầu múa kéo. Tiếng "xoèn xoẹt" vang lên giữa không gian tĩnh mịch của vườn chuối. Những lọn tóc của Tèo bắt đầu rơi xuống, đậu lên những tàu lá khô.
"Xong rồi! Trông mày oai lắm Tèo ạ!" Con Tí reo lên, mặc dù tôi nhìn thấy khuôn mặt nó có chút biến sắc.
Khi Tèo cầm chiếc gương nứt lên, nó im lặng một hồi lâu. Một mảng tóc bên tai trái của nó đã biến mất hoàn toàn, để lộ ra một khoảng da đầu trắng hếu, trong khi phía bên phải vẫn còn dài lòng thòng như đuôi chuột. Nhìn Tèo lúc đó giống như một con gà chọi vừa trải qua một trận chiến thất bại thảm hại.
"Tí ơi... sao một bên có, một bên không thế này?" Tèo mếu máo.
"Thì... thì đó là kiểu 'bất đối xứng' đang mốt mà!" Con Tí bào chữa một cách yếu ớt. "Để tao sửa lại cho bên kia là được chứ gì."
Nhưng càng sửa, mái tóc của Tèo càng trở nên thảm họa hơn. Cuối cùng, nó trông không giống tài tử Hồng Kông nào cả, mà giống một người vừa bị sét đánh trúng đầu. Đến lượt tôi, vì không muốn làm mất lòng "nghệ sĩ" Tí, tôi cũng đành nhắm mắt đưa đầu ra.
Kết quả là sau một tiếng đồng hồ "sáng tạo nghệ thuật", hai đứa con trai chúng tôi nhìn nhau mà không nhịn được cười. Tôi có một cái mái bằng chằn chặn, ngắn đến mức gần như sát chân tóc, khiến trán tôi trông rộng như một cái sân bay. Tèo thì có một kiểu tóc "ruộng bậc thang" đúng nghĩa với những tầng lớp lởm chởm không theo một quy tắc nào.
"Chết rồi, giờ làm sao về nhà đây?" Tôi bắt đầu lo lắng khi nghĩ đến cái nhìn của mẹ.
"Hay là tụi mình lấy lá chuối đội lên đầu làm mũ?" Tèo hiến kế.
Thế là, ba đứa trẻ đi ra từ vườn chuối với những chiếc mũ lá xanh mướt che kín mít đầu. Chúng tôi cố gắng hành động bình thường nhất có thể, nhưng việc đội lá chuối vào nhà giữa buổi chiều nắng gắt thì chẳng có gì là bình thường cả.
"Binh! Tèo! Hai đứa bay làm cái trò gì đấy? Bỏ ngay cái lá trên đầu xuống!" Tiếng mẹ tôi vang lên từ hiên nhà.
Khi những chiếc mũ lá bị gỡ bỏ, một không gian im lặng bao trùm. Mẹ tôi nhìn tôi, rồi nhìn sang Tèo, chiếc môi mẹ run run. Tôi cứ ngỡ mẹ sẽ nổi trận lôi đình và dùng cái chổi lông gà để "hỏi tội", nhưng không, mẹ bắt đầu bật cười. Mẹ cười đến mức phải ôm bụng, nước mắt chảy ròng ròng.
"Trời ơi là trời! Hai cái thằng này... ai dạy các con làm cái đầu 'chó gặm' này thế?"
Bố tôi từ trong nhà chạy ra, nhìn thấy "tác phẩm" của chúng tôi cũng không nhịn được mà cười sặc sụa. Cơn giận mà chúng tôi hì hục chuẩn bị tâm lý để đón nhận bỗng chốc tan biến trong những tràng cười rộn rã.
Chiều hôm đó, chúng tôi được áp giải ra tiệm cắt tóc chuyên nghiệp đầu ngõ để "khắc phục hậu quả". Ông thợ cắt tóc vừa tỉa lại những chỗ lởm chởm vừa lắc đầu:
"Các cháu giỏi thật, cắt thế này thì thợ như bác thất nghiệp hết."
Dù cuối cùng cả tôi và Tèo đều phải mang cái đầu trọc lóc để chờ tóc mọc lại, nhưng chúng tôi không hề thấy buồn. Ngược lại, chúng tôi cảm thấy rất tự hào. Đó là mái tóc do chính chúng tôi lựa chọn, dù nó xấu xí và nực cười.
Người lớn luôn muốn chúng tôi phải "chỉnh chu", phải "đúng mực". Họ chọn quần áo cho chúng tôi, chọn trường học cho chúng tôi, và cả chọn kiểu tóc cho chúng tôi nữa. Họ quên mất rằng cái cảm giác được tự tay "phá hỏng" một điều gì đó của chính mình đôi khi còn tuyệt vời hơn nhiều so với việc sở hữu một thứ hoàn hảo do người khác sắp đặt.
Tiệm cắt tóc sau vườn chuối năm ấy đã dạy tôi rằng: Sai lầm không đáng sợ, đáng sợ là không bao giờ dám thử làm theo ý mình. Những mảng tóc lởm chởm rồi sẽ mọc lại, nhưng cái cảm giác tự do khi cầm chiếc kéo lần đầu tiên trong đời thì sẽ mãi mãi nằm lại ở phía sau những tàu lá chuối xanh.
Bây giờ, mỗi khi ngồi trong những salon tóc sang trọng, nhìn mình trong gương với kiểu tóc thời thượng được tư vấn kỹ lưỡng, tôi lại chợt nhớ về con Tí "Điệu" với chiếc kéo gỉ sét. Tôi nhớ cái cảm giác hồi hộp khi thấy tóc mình rơi xuống đất và tiếng cười của mẹ giữa buổi chiều mùa hè. Đôi khi, sự hoàn hảo lại thật đơn điệu, và tôi thầm ước mình có thể một lần nữa đội chiếc mũ lá chuối, mang cái đầu "chó gặm" ấy chạy tung tăng khắp ngõ mà không cần lo lắng về việc thế giới sẽ đánh giá mình ra sao.