Sau chuỗi hành trình xuyên qua những kinh đô tráng lệ của lục địa, Victor Sterling trở về London khi thành phố này đang chìm trong những ngày sương mù dày đặc nhất của một thời đại công nghiệp bùng nổ. Đây là lúc mà những ống khói cao vút của các công xưởng phía Đông không ngừng nhả ra những luồng khói đen kịt, hòa quyện với hơi nước từ sông Thames để tạo nên loại sương mù "súp đậu" đặc trưng, che phủ mọi ngõ ngách của thủ đô Anh Quốc. Những cột đèn gas leo lét dọc theo phố Baker chỉ đủ soi rọi những bóng người mờ ảo, biến London thành một sân khấu của những âm mưu ẩn khuất và những nỗi sợ hãi không tên.
Victor Sterling ngồi trong căn phòng làm việc của mình, ánh lửa từ lò sưởi hắt những vệt sáng đỏ rực lên những giá sách chất đầy tài liệu về pháp y và hóa học. Ông đang dùng một chiếc kính hiển vi hiện đại để soi vào những mẫu bụi than thu thập được từ vụ án trước, thì một tiếng gõ cửa dồn dập vang lên.
“Thưa ngài Sterling, một vụ án mạng kinh hoàng tại kho lưu trữ của Bảo tàng Anh,” Thanh tra Lestrade của Scotland Yard bước vào, hơi lạnh và mùi sương mù bám trên chiếc áo khoác của ông ta tràn ngập căn phòng. “Nạn nhân là Ngài Arthur Ponsonby, một nhà nghiên cứu lịch sử trung cổ. Ông ta chết trong một căn hầm chứa những văn bản cổ, và cửa hầm thì được khóa chặt bằng hệ thống chốt cơ khí từ bên trong.”
Victor Sterling đặt chiếc kẹp kim loại xuống, ánh mắt ông sắc lẹm dưới ánh đèn dầu.
“Khóa chặt từ bên trong sao? Một biến thể khác của bài toán căn phòng kín. Hãy đi thôi, Thanh tra. Sương mù London luôn là người bạn đồng hành của những kẻ sát nhân, nhưng nó cũng là nhân chứng thầm lặng của những dấu vết hóa học.”
Hiện trường vụ án là một căn hầm sâu dưới lòng đất của bảo tàng, nơi không gian bị vây hãm bởi mùi giấy cũ, bụi bặm và sự tĩnh mịch đáng sợ. Ngài Arthur nằm gục trên đống bản thảo, đôi mắt trợn ngược đầy vẻ kinh hãi, tay vẫn còn nắm chặt một lá thư cổ. Không có dấu vết của sự giằng co, không có vũ khí, và quan trọng nhất, không có cách nào để một kẻ lạ mặt thoát ra khỏi căn hầm sau khi đã chốt cửa từ bên trong.
Victor bước lại gần thi thể. Ông không vội vàng khám xét ngay mà đứng im lặng, hít một hơi thật sâu để phân tích bầu không khí trong căn hầm hẹp.
“Thanh tra, ông có ngửi thấy mùi gì không?”
Lestrade khịt mũi: “Chỉ toàn mùi bụi và nấm mốc thôi, thưa ngài.”
“Đó là sự khác biệt giữa một người quan sát và một người chỉ nhìn thấy,” Victor nói, giọng ông trầm thấp. “Có một mùi tỏi nhẹ, rất nhạt, đang tan biến dần. Và hãy nhìn vào những đầu ngón tay của nạn nhân đi.”
Ông dùng chiếc gậy ba toong chỉ vào những đầu ngón tay của Ngài Arthur. Chúng có màu đỏ anh đào kỳ lạ, hoàn toàn khác với màu tím tái của những cái chết do ngạt thở thông thường.
“Mùi tỏi và sắc thái đỏ anh đào trên da... đây là dấu hiệu đặc trưng của việc ngộ độc khí Arsin (AsH
3
). Một loại khí không màu, cực độc, được tạo ra khi các hợp chất Arsenic tiếp xúc với axit mạnh trong môi trường thiếu oxy.”
Victor Sterling đứng dậy, đi về phía những giá sách cổ. Ông dùng găng tay lụa cẩn thận nhấc một vài bản thảo lên.
“Ngài Arthur đang nghiên cứu về những kỹ thuật nhuộm màu giấy của các tu sĩ thời trung cổ. Trong thời kỳ đó, người ta thường dùng một loại hợp chất xanh lá cây gọi là 'Xanh Scheele' để tạo màu cho các trang trí. Hợp chất này thực chất là đồng arsenit (CuHAsO
3
).”
Ông lật một trang bản thảo và chỉ vào những vết ố màu xanh lục đã mờ theo thời gian.
“Căn hầm này vốn dĩ đã ẩm ướt do hệ thống thoát nước cũ của thành phố bị rò rỉ. Khi độ ẩm tăng cao, các loại nấm mốc sống trên giấy cổ sẽ chuyển hóa đồng arsenit thành khí Arsin. Tuy nhiên, nồng độ tự nhiên không bao giờ đủ để giết chết một người nhanh chóng như vậy. Có ai đó đã gia tốc quá trình này.”
Victor đi đến góc hầm, nơi có một chiếc bình sành nhỏ đặt cạnh hệ thống thông gió hỏng. Ông dùng gậy gạt nhẹ, làm lộ ra những mảnh tinh thể màu trắng đục.
“Axit sulfuric (H
2
SO
4
) nồng độ cao được nhỏ vào đống bản thảo đã được tẩm thêm bột arsenic nguyên chất. Kẻ thủ ác biết Ngài Arthur sẽ xuống đây vào giờ này. Hắn đã sắp xếp 'chiếc bẫy hóa học' này từ trước, rồi sau đó đóng cửa hầm lại. Ngài Arthur bước vào, tự mình chốt cửa để tập trung làm việc, và vô tình tự giam mình trong một buồng gas tử thần.”
Lestrade kinh ngạc: “Nhưng ai có thể hiểu biết về hóa học đến mức này?”
“Người đã giới thiệu Ngài Arthur vào làm việc tại đây,” Victor trả lời, ánh mắt ông hướng về phía người quản thủ thư viện đang đứng run rẩy ở cửa hầm. “Phải không, Giáo sư Moriarty? Ồ, thứ lỗi cho tôi, tôi nhầm tên. Ý tôi là Giáo sư Blackwood.”
Người đàn ông có gương mặt trí thức gầy gò khẽ giật mình, nhưng nhanh chóng lấy lại vẻ bình tĩnh:
“Ngài Sterling, đó chỉ là những suy luận viễn vông. Tôi là một nhà khoa học, tôi chỉ quan tâm đến các giá trị lịch sử. Tại sao tôi phải sát hại một người đồng nghiệp đáng kính như vậy?”
“Vì bản thảo mà ông ta đang cầm trên tay,” Victor bước tới, dùng kẹp lấy lá thư từ tay thi thể. “Đây không phải là một bản thảo trung cổ thông thường. Đây là một mật thư về các giao dịch bất hợp pháp của Công ty Đông Ấn mà tổ tiên của ông đã cố tình che giấu. Ngài Arthur đã tìm ra sự thật về nguồn gốc tài sản bất chính của gia tộc Blackwood, và đó là bản án tử hình của ông ta.”
Victor lấy từ túi áo ra một lọ hóa chất nhỏ, nhỏ một giọt lên mặt sàn nơi những tinh thể trắng đục vương vãi. Dung dịch ngay lập tức chuyển sang màu vàng tươi.
“Bạc nitrat (AgNO
3
) phản ứng với gốc arsenic tạo ra kết tủa bạc arsenit màu vàng. Dấu vết hóa học này cũng được tìm thấy trên đế giày của ông khi ông 'tình cờ' đi ngang qua đây sáng nay, thưa Giáo sư.”
Blackwood tái mặt, hắn định lùi lại nhưng những viên cảnh sát đã khóa chặt lối thoát.
“London những năm cuối thế kỷ này đang thay đổi,” Victor Sterling nói khi ông bước ra khỏi căn hầm tối tăm, hướng về phía ánh sáng mờ ảo của sảnh bảo tàng. “Chúng ta xây dựng những thư viện vĩ đại để lưu giữ kiến thức, nhưng đôi khi chính cái bóng của quá khứ lại trở thành vũ khí giết người. Khoa học có thể tạo ra những chất độc tinh vi, nhưng chính lòng tham mới là thứ dẫn dắt chúng đi vào cơ thể con người.”
Ông trở ra đường phố. Sương mù vẫn dày đặc, nuốt chửng những bước chân của ông trên vỉa hè. Victor Sterling khẽ ho nhẹ, kéo cao cổ áo khoác. London đối với ông vừa là nhà, vừa là một phòng thí nghiệm khổng lồ chứa đầy những biến số bất ngờ.
Vụ án Ngài Arthur Ponsonby được báo chí hôm sau đưa tin là một tai nạn hy hữu do nhiễm độc môi trường, đúng như mong muốn của Bảo tàng để tránh gây hoảng loạn. Nhưng trong hồ sơ riêng của Victor, nó được ghi chép lại dưới cái tên: Vụ án cái bẫy xanh Scheele.
Victor Sterling ngồi trong căn phòng làm việc của mình, nhấp một ngụm trà nóng để xua tan cái lạnh của sương mù sông Thames. Ông lật mở cuốn sổ tay, ghi chép lại nồng độ khí Arsin cần thiết để gây tử vong trong một không gian kín. Đối với ông, mỗi vụ án là một bài học, và mỗi bài học đều làm dày thêm vốn hiểu biết của ông về sự tăm tối của lòng người.
Tiếng chuông đồng hồ Big Ben vọng lại từ xa, trầm hùng và uy nghiêm, báo hiệu một giờ đã qua. Thành phố này chưa bao giờ ngủ yên, và những bí mật vẫn tiếp tục nảy sinh dưới những lớp sương mù kia. Nhưng chừng nào Victor Sterling còn ở đây, với chiếc kính hiển vi và những phương pháp thực nghiệm không biết nói dối, thì bóng tối sẽ luôn bị ánh sáng của lý trí đẩy lùi.
“Công lý,” ông lẩm bẩm, nhìn vào ngọn lửa đang tàn dần trong lò sưởi. “Đôi khi không phải là việc treo cổ một ai đó, mà là việc bóc tách sự thật ra khỏi những lời dối trá, như cách người ta tách một nguyên tố ra khỏi hợp chất của nó.”
Ông gập cuốn sổ lại. Ngày mai sẽ là một hành trình mới, có thể là về phía những vùng nông thôn yên bình của nước Anh, nơi mà đằng sau vẻ đẹp thơ mộng của những rặng cây bụi là những âm mưu thâm hiểm không kém gì nơi thành thị. Cuộc đời của Victor Sterling là một chuỗi những phép tính dài, và ông chưa bao giờ là người chịu dừng lại trước một kết quả chưa thỏa đáng.