Mùa gặt đi qua để lại trên cánh đồng những gốc rạ trơ trụi và những đống rơm khô cao ngất ngưởng tựa như những nấm xôi khổng lồ mọc lên khắp xóm Đê. Khi cái náo nhiệt của ngày mùa dần lắng xuống, không gian làng quê trở lại với vẻ tĩnh lặng đặc trưng, nhưng đó cũng là lúc "nhà bếp ngoài trời" của lũ thằng Tí bắt đầu đỏ lửa.
Chiều hôm ấy, gió từ sông thổi vào lành lạnh, mang theo hơi ẩm của một cơn mưa bóng mây vừa dứt. Thằng Tí, thằng Hùng mập và con Thắm tụ tập sau chái bếp nhà nội Tí. Đứa nào đứa nấy đều mang theo "chiến lợi phẩm" là những củ khoai lang mật vỏ ngoài tím ngắt, còn dính cả những mảng đất nâu khô khốc.
"Đốt đống rơm này đi Tí, tro rơm nướng khoai là nhất đấy!" – Thằng Hùng mập háo hức, tay nó cầm sẵn cái quẹt diêm mượn của ông nội.
Thằng Tí, vốn là đứa có kinh nghiệm "bếp núc" ngoài đồng nhất đám, lắc đầu ra vẻ đại ca: "Đốt rơm cháy nhanh lắm, khoai chưa kịp chín đã thành than hết. Phải dùng tro củi đỏ và lá chuối khô này này."
Nó thành thục nhóm một ngọn lửa nhỏ, đợi cho đám củi nhãn, củi ổi cháy đượm thành những hòn than hồng rực, sau đó mới khéo léo vùi những củ khoai sâu xuống lớp tro nóng hổi. Để giữ nhiệt, Tí còn phủ thêm một lớp lá chuối khô và ít rơm vụn lên trên cùng. Một làn khói mỏng, xanh nhạt bắt đầu lờ lững bay lên, mang theo mùi nồng của lá khô và vị ngọt thanh khiết của nhựa khoai mới bắt đầu "đổ mồ hôi".
Trong lúc đợi khoai chín, cả bọn ngồi quây quanh đống tro, hai đầu gối chụm vào nhau cho ấm. Con Thắm lấy từ trong túi áo ra một ít muối vừng bọc trong lá chuối khô. "Ăn khoai nướng mà không có muối vừng của bà tao thì coi như mất nửa cái ngon," nó tự hào khoe.
Thời gian chờ đợi khoai chín là khoảng thời gian dài nhất thế gian đối với những cái bụng đang sôi sùng sục. Thằng Hùng mập cứ dăm ba phút lại lấy cành củi chọc chọc vào lớp tro: "Chín chưa Tí? Tao ngửi thấy mùi thơm rồi đấy!"
"Kiên nhẫn đi mày! Khoai mật phải vùi kỹ cho chảy nhựa ra mới ngon," Tí gạt tay thằng Hùng ra.
Và rồi, mùi hương ấy cũng đến. Một thứ mùi thơm sực nức, ngọt lịm như đường phèn nhưng lại có chút nồng đượm của khói bếp, len lỏi vào từng tế bào khứu giác. Tí dùng một nhành tre khều những củ khoai ra khỏi lớp tro. Lúc này, lớp vỏ tím ngày nãy đã chuyển sang màu đen sạm, lấm lem tro bụi và cháy sém vài chỗ.
"Nóng! Nóng quá!" – Thằng Cò vừa chụp được một củ đã vội vàng tung hứng từ tay này sang tay kia như người đang làm xiếc.
Tí cầm củ khoai to nhất, bẻ đôi một cái "rắc". Làn khói trắng bốc nghi ngút, để lộ lớp ruột vàng ươm, mọng nước và bóng loáng nhựa mật. Nó đưa lên miệng thổi "phù phù" rồi cắn một miếng thật to. Vị ngọt lịm đầu lưỡi, cái nóng râm ran lan tỏa xuống cổ họng và mùi thơm của khói hòa quyện khiến thằng Tí nhắm nghiền mắt lại tận hưởng.
Chẳng mấy chốc, cả bọn đã lao vào cuộc chiến với những củ khoai. Con Thắm ăn từ tốn, vừa ăn vừa đưa tay quệt mồ hôi trên trán. Thằng Hùng mập thì ăn như sợ ai tranh mất, nhọ nồi bám đầy quanh miệng tạo thành một bộ ria mép giả trông vô cùng ngộ nghĩnh. Thằng Tí nhìn con Thắm, rồi nhìn thằng Hùng, bỗng nhiên phá lên cười.
"Nhìn mặt tụi mày kìa! Như lũ mèo mướp mới chui từ gầm bếp ra vậy!"
Đám trẻ nhìn nhau, thấy đứa nào đứa nấy mặt mũi đen nhẻm, tay chân lấm lem nhọ nồi và tro xám. Chúng cười nắc nẻ, tiếng cười giòn tan tan vào bóng chiều đang sẫm lại phía sau rặng tre. Những gương mặt lấm lem ấy không hề thấy xấu xí, trái lại, chúng rạng rỡ một niềm hạnh phúc giản đơn mà tinh khôi nhất của tuổi thơ.
Khi những củ khoai cuối cùng chỉ còn lại đống vỏ cháy đen, nắng chiều cũng vừa tắt hẳn. Thằng Tí nhìn vào đống tro tàn vẫn còn âm ỉ chút nhiệt, cảm thấy bụng mình ấm sực và lòng mình tràn đầy một sự bình yên kỳ lạ. Nó đưa tay quệt ngang mặt, vô tình làm vệt nhọ nồi trên má càng loang rộng hơn.
"Ngày mai lại đi mót khoai tiếp nhé?" – Thắm hỏi khẽ khi cả bọn dắt tay nhau về nhà.
"Chắc chắn rồi! Mà lần sau nhớ mang thêm muối ớt, tao thấy khoai mật chấm muối ớt cũng 'đỉnh' lắm," Tí đáp, mắt sáng lên trong bóng tối lờ mờ.
Bữa tiệc khoai nướng chiều nay không có bàn ghế sang trọng, không có muỗng nĩa sáng loáng, chỉ có những đôi tay trần lấm lem và tình bạn trong sáng dưới gốc cây già. Nhưng đối với thằng Tí, đó mãi mãi là bữa tiệc thịnh soạn nhất, thơm ngon nhất mà nó mang theo trong suốt hành trình khôn lớn sau này.