Khi cái dư vị ngọt ngào của khoai nướng vẫn còn vương trên đầu lưỡi, lũ trẻ xóm Đê lại bắt đầu "ngứa ngáy" tay chân cho một trò chơi mới. Ở cái tuổi của thằng Tí, sự yên lặng quá lâu đồng nghĩa với việc tụi nó đang âm mưu cho một cuộc đại náo mới. Và lần này, vũ khí tối thượng mà tụi nó khao khát chính là chiếc súng thụt – món đồ chơi được coi là "huyền thoại" của lũ con trai miền quê.
Để có một chiếc súng thụt ra hồn, cả bọn lại tìm đến căn nhà nhỏ ven sông của chú Ba Đợi. Chú Ba đang ngồi bên thềm, tay cầm con dao bầu tỉa tót những ống tre xanh mướt. Thấy bóng dáng thằng Tí và thằng Cò thập thò ngoài ngõ, chú không ngẩng đầu lên nhưng khóe môi khẽ nở một nụ cười:
"Lại sang xin súng thụt chứ gì? Lũ giặc cỏ tụi mày chỉ được cái là nhanh chân."
Thằng Tí gãi đầu cười hì hì, sà xuống cạnh đống tre nứa: "Chú Ba khéo tay nhất làng, chú làm cho tụi con mấy cây 'xịn' một chút, để chiều nay tụi con đi đánh trận với đám xóm Trên."
Chú Ba Đợi buông con dao, chọn ra những ống tre đực nhỏ cỡ ngón tay cái, lóng tre phải thẳng tắp và đặc ruột. Chú bảo, làm súng thụt quan trọng nhất là chọn "nòng" và làm "piston". Cái nòng phải tròn đều, không được nứt, còn cái piston – hay còn gọi là cái thụt – phải được vót từ lõi tre già sao cho vừa khít với lòng ống. Chỉ cần lỏng một chút là hơi xì ra, bắn chẳng đi đâu; mà chặt quá thì đẩy không nổi, gãy cả tay.
Thằng Tí say sưa nhìn chú Ba làm việc. Chú cắt một đoạn tre dài khoảng hai gang tay làm thân súng, rồi vót một thanh tre khác làm tay cầm gắn liền với cái lõi bên trong. Khi chú thử "thụt" một cái, tiếng khí nén phát ra nghe "phập" một tiếng đanh gọn, thằng Tí sướng đến run cả người.
"Này, lấy cái này mà dùng. Nhưng nhớ nhé, đạn chỉ là quả đay hoặc giấy ướt vo tròn thôi, tuyệt đối không được dùng sỏi đá mà bắn vào mắt nhau, nghe chưa?" – Chú Ba nghiêm giọng dặn dò.
Cả bọn đồng thanh vâng dạ rồi xách súng chạy bay ra bãi bồi ven sông, nơi có những bụi đay xanh tốt mọc dại đầy lối đi. Quả đay tròn, nhỏ bằng đầu ngón tay, xanh mướt và hơi nhám là loại đạn lý tưởng nhất. Thằng Tí thành thục nhét một quả vào đầu nòng, dùng cái thụt đẩy mạnh nó xuống tận đáy, sau đó nhét thêm một quả thứ hai ở đầu bên kia.
"Tấn công!"
Thằng Tí ra lệnh, cả bọn dàn trận sau những gốc thân ngô khô. Trận chiến nổ ra kịch tính không kém gì những bộ phim hành động. Tiếng "póc! póc! póc!" vang lên liên hồi giữa không gian vắng lặng. Mỗi khi cái piston đẩy mạnh khối không khí bị nén giữa hai quả đay, quả phía trước bị tống ra ngoài với tốc độ cực nhanh, bay vèo qua không trung kèm theo một âm thanh vô cùng sướng tai.
Thằng Hùng mập vì thân hình quá khổ nên trở thành mục tiêu "béo bở" nhất. Nó vừa chạy vừa la oai oái khi bị mấy viên đạn quả đay của thằng Cò bắn trúng lưng. "Ui da! Thằng Cò, mày bắn rát quá! Đợi đấy, tao mà bắt được thì mày xong đời!"
Con Thắm hôm nay không ngồi ngoài cuộc nữa, nó cũng cầm một khẩu súng nhỏ hơn do chú Ba tặng, núp sau bụi chuối và thỉnh thoảng lại "tỉa" một phát vào đám con trai. Mỗi lần bắn trúng, nó lại cười nắc nẻ, đôi mắt lấp lánh như nắng trên mặt sông.
Trận chiến kéo dài cho đến khi đôi tay đứa nào đứa nấy cũng mỏi nhừ vì thụt, và túi áo đã cạn sạch quả đay. Chúng nằm vật ra bãi cát ven sông, nhìn những vệt nắng cuối ngày đang lặn dần xuống lòng nước. Thằng Tí cầm chiếc súng thụt bằng tre, vuốt ve cái ống tre đã bắt đầu lên nước bóng loáng vì mồ hôi tay.
Đối với Tí, chiếc súng thụt này không đơn thuần là đồ chơi. Nó là sản phẩm của sự khéo léo từ bàn tay chú Ba, là sự kết tinh của tinh thần đồng đội, và là tiếng "póc" dõng dạc khẳng định cái tôi đầy kiêu hãnh của một đứa trẻ con nhà nông.
"Tí ơi, sau này mình lớn lên, có còn được chơi súng thụt như thế này nữa không nhỉ?" – Thằng Cò bất chợt hỏi, giọng nó hơi trùng xuống theo tiếng gió thổi qua rặng tre.
Thằng Tí im lặng, nó nhìn về phía ga tàu xa xa, nơi tiếng còi tàu lại bắt đầu vọng về. Nó không biết tương lai ra sao, nhưng nó chắc chắn một điều: tiếng "póc" giòn tan của chiều nay sẽ còn vang mãi trong tâm trí nó, nhắc nhở nó về một thời gian khổ nhưng đầy ắp tiếng cười, nơi mà niềm vui chỉ cần làm bằng một ống tre và vài quả đay xanh là đã đủ để làm nên cả một thiên đường.
Chiều tà, cả bọn dắt nhau về làng. Bóng của những chiếc súng thụt bằng tre vươn dài trên con đường đất đỏ, trông như những thanh gươm của những dũng sĩ nhỏ tuổi vừa trở về sau một chiến công hiển hách.