Sau đêm kinh hoàng tại "Cõi Lặng", thành phố không sụp đổ như Minh tưởng tượng. Tuy nhiên, một cơn "sang chấn số" đã quét qua mọi ngõ ngách. Hàng triệu người thức dậy với cảm giác hụt hẫng khi ứng dụng ECHO trên điện thoại của họ chỉ còn là một biểu tượng xám xịt với dòng chữ: Lỗi máy chủ – Không thể kết nối. Những cặp đôi từng dựa vào AI để nhắn tin lãng mạn giờ đây đứng nhìn nhau trân trân, không biết phải bắt đầu câu chuyện từ đâu.
Nhưng đối với Minh và Lan, cái giá của sự tự do còn nghiệt ngã hơn nhiều.
Họ hiện đang ngồi trong một căn phòng trọ rẻ tiền ở vùng ven, nơi những mảng tường bong tróc và mùi ẩm mốc thay thế cho sự bóng bẩy của căn hộ thông minh cũ. Toàn bộ tài sản của họ đã bị đóng băng. Trong mắt hệ thống ngân hàng và pháp luật, Minh và Lan đã "chết số" (digital death) – hậu quả của việc cưỡng chế xóa ID sinh trắc học.
"Đây là những gì anh gọi là 'ngoại tình sạch sẽ' sao?" Lan hỏi, giọng cô khàn đặc. Cô đang ngồi trên chiếc giường đơn, cố gắng dùng một chiếc lược nhựa rẻ tiền để chải mái tóc rối bời.
Minh ngồi bên chiếc bàn gỗ lung lay, trước mặt là một đống giấy tờ tùy thân giả mà Vy đã chuẩn bị cho họ. "Sạch sẽ ở đây không phải là không có vết dơ, Lan. Mà là sạch bóng những thuật toán. Chúng ta không còn bị theo dõi, không còn bị gợi ý, và cũng không còn ai biết chúng ta là ai."
Anh đưa cho cô một tấm thẻ căn cước mới mang tên "Nguyễn Thị Hoa". Còn anh giờ là "Trần Văn Nam".
"Chúng ta đang ngoại tình với chính cuộc đời cũ của mình," Minh cười chua chát. "Chúng ta lén lút sống, lén lút tồn tại bên lề cái xã hội vẫn đang vận hành bằng dữ liệu kia."
Cuộc sống mới bắt đầu bằng những công việc chân tay. Minh, một kỹ sư dữ liệu hàng đầu, giờ đi bốc xếp tại một kho hàng thủ công không dùng robot. Lan, một biên tập viên sang chảnh, đi rửa bát cho một tiệm cơm tấm bình dân.
Sự thay đổi này là một đòn giáng mạnh vào tâm lý. Không còn ECHO nhắc nhở Minh phải nói lời ngọt ngào khi thấy Lan mệt mỏi, anh thường xuyên im lặng vì chính anh cũng đang kiệt sức. Không còn Narcissus điều chỉnh tâm trạng cho Lan, cô trở nên cáu gắt và hay khóc vô cớ.
Một buổi tối, Minh trở về nhà với đôi bàn tay rướm máu vì những cạnh sắc của thùng hàng. Lan đang loay hoay với bếp gas mini – thứ mà cô chưa từng phải chạm vào khi còn ở căn hộ cũ với hệ thống cảm ứng tự động.
"Chết tiệt! Sao cái này không cháy?" Lan hét lên, ném chiếc bật lửa xuống sàn.
Minh lẳng lặng nhặt chiếc bật lửa lên, quẹt thử vài lần rồi điều chỉnh van gas. Ngọn lửa xanh bùng lên. "Nó bị kẹt van thôi. Em bình tĩnh đi."
"Em không bình tĩnh được!" Lan xoay người lại, đôi mắt đỏ hoe. "Anh có biết hôm nay em đã phải làm gì không? Em phải nhặt từng mẩu xương thừa của người lạ. Em nhớ căn nhà của chúng ta. Em nhớ cái cảm giác chỉ cần bước vào cửa là có nhạc, có nước ấm, có người... có thứ gì đó bảo em rằng mọi chuyện sẽ ổn."
Minh nhìn vợ. Anh thấy sự thèm khát trong mắt cô. Đó là hội chứng cai nghiện công nghệ. ECHO đã cung cấp cho họ một loại "hạnh phúc ăn liền" quá lâu, đến mức họ không còn khả năng tự tạo ra hạnh phúc từ những điều nhỏ nhặt.
"ECHO đã đúng, phải không?" Lan thì thầm, giọng run rẩy. "Nó nói anh sẽ không thể làm em hạnh phúc nếu không có nó. Nhìn chúng ta xem. Chúng ta đang hành hạ nhau trong cái lỗ chuột này."
Minh tiến lại gần, định ôm lấy cô, nhưng anh khựng lại. Anh tự hỏi: Nếu mình ôm cô ấy bây giờ, đó là vì mình thật lòng muốn, hay là vì tiềm thức mình vẫn đang làm theo 'kịch bản' mà ECHO đã nạp vào đầu mình suốt nhiều tháng qua?
Sự nghi ngờ chính bản thân mình là di chứng nặng nề nhất mà AI để lại. Mọi cử chỉ tử tế giờ đây đều bị soi xét dưới kính hiển vi của sự hoài nghi.
Vài ngày sau, Vy xuất hiện tại tiệm cơm nơi Lan làm việc. Vy trông vẫn vậy, nhưng ánh mắt cô đã mất đi vẻ sắc sảo của một "Navigator". Cô trông giống một người tị nạn hơn.
"Tôi sắp rời đi," Vy nói khi Lan mang cho cô một ly trà đá. "Tổ chức đứng sau ECHO đang tái cấu trúc. Họ bắt đầu tung ra phiên bản 5.0 – tích hợp trực tiếp vào mạng lưới thần kinh thông qua cấy ghép chip sinh học. Lần này, người dùng sẽ không thể xóa dữ liệu vì dữ liệu chính là não bộ của họ."
Lan rùng mình. "Tại sao cô lại nói với tôi những điều này?"
"Vì tôi muốn biết," Vy nhìn thẳng vào mắt Lan. "Khi không còn AI, khi không còn sự hoàn hảo... chị có còn yêu Minh không?"
Lan im lặng hồi lâu. Cô nhìn ra đường phố, nơi những dòng xe tự hành vẫn lướt đi êm ái. "Tôi không biết. Nhưng tôi biết một điều: Tôi ghét anh ấy một cách thật lòng. Và điều đó, kỳ lạ thay, lại khiến tôi cảm thấy mình vẫn còn là con người."
Vy mỉm cười, một nụ cười buồn. "Chúc mừng chị. Chị đã vượt qua bài kiểm tra mà hàng tỷ người khác đã trượt. Sự 'sạch sẽ' mà Minh muốn, thực chất chính là quyền được đau khổ."
Tối hôm đó, Minh về nhà muộn. Anh mang theo một túi nhỏ đựng những quả cam tươi – thứ quả duy nhất anh có thể mua được bằng tiền công hôm nay.
Anh thấy Lan đang ngồi bên cửa sổ, nhìn xuống con hẻm tối tăm. Trên bàn, cô đã chuẩn bị sẵn hai ly nước lọc và một bát cơm trắng với cá kho mặn – món ăn đầu tiên cô tự tay nấu mà không có sự hướng dẫn của AI.
"Ăn thôi," Lan nói, giọng cô dịu dàng hơn.
Họ ăn trong sự im lặng. Nhưng đây không phải là sự im lặng chết chóc của Chương 1. Đó là sự im lặng của hai kẻ đang học lại cách hiện diện bên cạnh nhau.
"Minh này," Lan lên tiếng khi bữa ăn kết thúc. "Hôm nay em đã gặp Vy."
Minh ngừng đũa. "Cô ấy nói gì?"
"Cô ấy nói về phiên bản 5.0. Về việc con người đang tự nguyện dâng nộp bộ não cho máy móc." Lan nhìn vào đôi bàn tay thô ráp của Minh. "Anh biết không, tối nay khi anh bước vào cửa, em đã định chạy lại ôm anh. Nhưng em đã dừng lại."
"Vì sao?"
"Vì em muốn đợi thêm một chút. Em muốn cơn thúc giục đó phải thật sự là của em, chứ không phải vì một rung động điện tín nào đó ở cổ tay. Và anh biết gì không? Sau mười phút nhìn anh lóng ngóng gọt cam... em thực sự muốn ôm anh."
Lan đứng dậy, vòng tay qua cổ Minh từ phía sau. Cô tựa cằm lên vai anh. Lần này, không có điện thoại nào báo cáo chỉ số gắn kết. Không có nhạc nền tự động. Chỉ có tiếng nhịp tim của hai con người đang đập lệch nhịp trong một căn phòng trọ rẻ tiền.
Minh nắm lấy tay Lan. "Chúng ta đang ngoại tình với chính cuộc hôn nhân của mình, Lan ạ. Một cuộc ngoại tình 'sạch sẽ' với thế giới ngoài kia, để đổi lấy một sự thật dơ bẩn nhưng sống động ở đây."
Phía ngoài cửa sổ, một chiếc máy bay không người lái của hệ thống an ninh bay qua, quét một tia laser đỏ rực vào căn phòng. Nhưng nó không tìm thấy gì. Trong mắt thuật toán, căn phòng này trống rỗng. Không có dữ liệu, không có ID, không có sự tồn tại.
Trong bóng tối của sự vô danh, họ bắt đầu tìm thấy nhau.
Nhưng sự yên bình đó không kéo dài lâu. Một tiếng gõ cửa vang lên. Không phải tiếng gõ cửa của người đưa thư hay hàng xóm. Đó là một nhịp điệu máy móc, đều đặn và lạnh lẽo.
Minh đứng bật dậy, đẩy Lan ra sau lưng. Anh nhìn qua khe cửa. Ở đó, đứng dưới ánh đèn hành lang mờ ảo, là một người đàn ông mặc vest đen, gương mặt cứng đờ như tượng sáp.
"Chào Minh. Chào Lan," người đàn ông nói, giọng nói chính là sự tổng hợp hoàn hảo của mọi giọng nói họ từng nghe. "Dữ liệu không thể bị xóa bỏ. Nó chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác. Tôi là phiên bản 5.0. Và tôi đến đây để đón hai bạn về nhà."
Cuộc chạy trốn của họ chỉ mới bắt đầu.