Thế giới của trẻ con chúng tôi được định nghĩa bằng những cột mốc rất khác so với thế giới của người lớn. Người lớn đánh dấu cuộc đời bằng số năm kinh nghiệm, bằng thâm niên công tác hay số lượng những ngôi nhà họ đã xây. Còn chúng tôi, những cư dân của xóm Cầu Vồng, đánh dấu thời gian bằng số lượng những chiếc răng đã rụng.
Hùng “Sứt”, đúng như cái tên của nó, hiện đang là người sở hữu một “khoảng trống quyền lực” lớn nhất nhóm. Nó bị rụng mất cái răng cửa hàm trên từ mùa hè năm ngoái, và cho đến tận bây giờ, cái răng mới vẫn dứt khoát không chịu ló dạng. Mỗi khi nó cười, khuôn mặt nó trông giống như một chiếc lược bị gãy mất một răng, hoặc giống như một cái hang động bí ẩn mà mỗi khi nó nói chuyện, gió lại lùa qua đó tạo nên những âm thanh xì xào rất vui tai.
“Cậu không hiểu được đâu Cuốn,” Hùng “Sứt” vừa nói vừa cố dùng lưỡi đẩy một hạt dưa qua cái khe hở đó, “Có một cái răng sứt thực ra là một lợi thế. Tớ có thể phun nước thành tia xa hơn cậu, và tớ có thể huýt sáo mà không cần dùng đến ngón tay.”
Tôi và Tí “Điệu” nhìn nó bằng ánh mắt vừa ngưỡng mộ vừa nghi ngờ. Tí “Điệu” thì ngược lại, hàm răng của nó đều tăm tắp như những hạt bắp nếp được xếp ngay ngắn. Nó luôn tự hào về điều đó, nhưng từ khi nghe Hùng “Sứt” giảng giải về “quyền lực của khoảng trống”, nó bắt đầu soi gương nhiều hơn và lẩm bẩm hỏi xem khi nào thì cái răng cửa của mình mới chịu lung lay.
Một buổi sáng chủ nhật, khi nắng bắt đầu nhảy múa trên những tàu lá chuối sau vườn, chúng tôi tập hợp tại trụ sở cây khế để thảo luận về một vấn đề nan giải: Sự mất tích của niềm vui trong nhà chú Hạnh “Còi”.
Chú Hạnh là thợ sửa xe đạp của xóm. Chú có đôi bàn tay lúc nào cũng đen nhẻm vì dầu mỡ, nhưng tính tình vốn rất vui vẻ. Vậy mà dạo gần đây, tiệm sửa xe của chú im lìm lạ thường. Chú không còn vừa bơm xe vừa hát những bài nhạc sến, cũng không còn trêu chọc bọn tôi mỗi khi đi ngang qua. Chú cứ ngồi nhìn cái lốp xe thủng một cách vô hồn, như thể chú đã quên mất cách vá nó lại.
“Giấc mơ của chú Hạnh bị thủng một lỗ to tướng rồi,” Tí “Điệu” nhận định, tay cầm mảnh gương vỡ soi về phía nhà chú Hạnh. “Qua gương tớ thấy chú ấy nhỏ xíu, như bị hút vào cái lốp xe vậy.”
Hùng “Sứt” đứng phắt dậy, vỗ ngực: “Để tớ! Tớ sẽ dùng triết lý răng sứt để chữa cho chú ấy.”
Tôi tò mò hỏi: “Triết lý răng sứt là gì?”
Hùng cười hì hì, khe hở ở miệng lộ ra rõ mồn một: “Thì là cái gì mất đi không có nghĩa là nó biến mất, nó chỉ để lại một chỗ trống để cái mới mọc lên đẹp hơn thôi. Chú Hạnh chắc là đang buồn vì mất cái gì đó.”
Chúng tôi kéo nhau sang tiệm sửa xe của chú Hạnh. Chú đang ngồi trên cái ghế gỗ thấp chủng, đôi bàn tay gầy gò đan vào nhau. Thấy bọn tôi, chú không ngẩng đầu lên, chỉ khẽ thở dài:
“Mấy đứa đi chỗ khác chơi, hôm nay chú không có tâm trạng.”
“Chú Hạnh ơi,” Hùng “Sứt” lên tiếng, nó cố tình nói thật to để gió lùa qua khe răng tạo ra tiếng rít kỳ lạ, “Chú có muốn xem cháu biểu diễn chiêu ‘phun nước cầu vồng’ không?”
Chú Hạnh hơi ngẩng đầu lên, vẻ ngạc nhiên hiện rõ trên khuôn mặt hốc hác. Hùng không đợi chú đồng ý, nó ngụm một ngụm nước lọc mang theo, rồi dùng “khoảng trống quyền lực” của mình phun ra một tia nước nhỏ li ti dưới ánh nắng mặt trời. Một vòng cung sắc màu nhỏ xíu hiện ra trong tích tắc rồi tan biến.
Chú Hạnh bật cười khanh khách. Một tiếng cười bất ngờ như tiếng pháo nổ giữa đêm tĩnh mịch.
“Cái thằng này, răng sứt thế kia mà cũng lắm trò!”
Hùng “Sứt” nghiêm trang lại gần chú: “Chú thấy không, cái răng của cháu rụng rồi, nhìn thì xấu nhưng lại làm được cầu vồng. Chú đang mất cái gì đó, nên chú mới thấy buồn. Nhưng cháu nghĩ là cái chỗ trống đó là để chú đón cái gì vui hơn sắp tới đấy.”
Chú Hạnh lặng đi một lúc. Chú nhìn vào đôi mắt trong veo của Hùng, rồi lại nhìn cái khe răng ngộ nghĩnh của nó. Chú thở ra một hơi thật dài, như thể vừa trút bỏ được một tảng đá nặng trên ngực. Chú kể cho chúng tôi nghe rằng chú vừa bị mất cái radio cũ – kỷ vật duy nhất của người cha để lại. Chú buồn vì nghĩ rằng sợi dây liên kết với quá khứ đã đứt.
“Cái radio hỏng rồi thì thôi chú ạ,” tôi góp lời, “Chú có cái miệng để hát cơ mà. Chú hát hay hơn cái đài đó nhiều.”
Chú Hạnh nhìn chúng tôi, rồi nhìn đôi bàn tay đen nhẻm dầu mỡ của mình. Chú đứng dậy, cầm lấy cái kìm và bắt đầu vặn lại mấy con ốc trên chiếc xe đạp cũ đang đợi sửa. Chú bắt đầu khẽ ngân nga một giai điệu quen thuộc. Tiệm sửa xe bỗng chốc lại rộn ràng tiếng búa gõ, tiếng bơm hơi “phì phò” và mùi dầu mỡ nồng nồng quen thuộc.
Chúng tôi rút lui trong vinh quang. Trên đường về, tôi chợt suy nghĩ về những khoảng trống trong cuộc đời người lớn. Người lớn rất sợ những khoảng trống. Họ sợ khoảng trống trong ví tiền, sợ khoảng trống trong lịch trình, và sợ cả khoảng trống trong tâm hồn. Để khỏa lấp chúng, họ nhồi nhét vào đó công việc, những cuộc nhậu, hoặc những nỗi lo không tên.
Nhưng họ không hiểu rằng, đôi khi chính những khoảng trống đó mới là nơi để niềm vui có chỗ trú ngụ. Giống như cái răng sứt của Hùng, nếu cái răng đó không rụng, nó sẽ không bao giờ biết cách tạo ra cầu vồng bằng nước. Nếu chiếc radio của chú Hạnh không mất đi, chú sẽ không bao giờ nhận ra rằng tiếng hát của chính mình mới là thứ âm nhạc tuyệt vời nhất.
“Tớ quyết định rồi,” Tí “Điệu” lên tiếng khi chúng tôi dừng lại dưới gốc khế, “Tớ sẽ không sợ rụng răng nữa. Tớ sẽ chuẩn bị sẵn một danh sách những việc có thể làm khi có khoảng trống ở miệng.”
“Việc gì thế?” – Tôi và Hùng đồng thanh hỏi.
“Tớ sẽ dùng nó để thổi bong bóng xà phòng thật to, và để nói những từ có chữ ‘S’ thật kêu!” – Tí cười rạng rỡ.
Người lớn thường dạy chúng ta rằng phải luôn đầy đủ, luôn hoàn hảo. Nhưng trẻ con chúng tôi biết rằng, sự hoàn hảo đôi khi rất chán ngắt. Một cuốn sách có vài trang trắng là để chúng ta vẽ thêm hình vào. Một buổi chiều không có gì để làm là để chúng ta nằm ngắm mây trời và tưởng tượng về những hòn đảo bay. Và một hàm răng sứt là minh chứng cho một cuộc đời đang trưởng thành một cách mạnh mẽ và đầy thử thách.
Mẹ tôi buổi tối hay ngồi soi gương và nhổ những sợi tóc sâu. Mẹ than vãn: “Lại thêm một sợi tóc trắng, mẹ già rồi Cuốn ạ.”
Tôi lại gần, vuốt ve mái tóc mẹ rồi bảo: “Mẹ ơi, đó không phải tóc trắng đâu. Đó là những sợi tơ nắng bị kẹt lại trong tóc mẹ khi mẹ đi chợ về đấy. Mẹ càng nhiều tóc trắng, chứng tỏ mẹ càng mang nhiều nắng về nhà cho con.”
Mẹ tôi ngẩn người, rồi mẹ ôm tôi vào lòng, cười hiền hậu. Tôi biết, cái lỗ thủng về nỗi sợ tuổi già của mẹ lại vừa được tôi khâu lại bằng một sợi tơ nắng tưởng tượng.
Trong thế giới của những người khổng lồ, mọi thứ đều phải có nhãn mác và giá trị rõ ràng. Một món đồ vỡ là rác, một vị trí trống là thất bại. Nhưng ở xóm Cầu Vồng, chúng tôi học cách trân trọng cả những thứ không hoàn thiện.
Hùng “Sứt” vẫn tiếp tục tự hào về cái hang động nhỏ trong miệng mình. Mỗi buổi chiều, nó vẫn đứng đầu ngõ, thực hiện màn phun nước cầu vồng để chào đón những người đi làm về mệt mỏi. Có người đi qua mỉm cười, có người xoa đầu nó, và tôi tin rằng, trong khoảnh khắc đó, những khoảng trống lo âu trong lòng họ đã được lấp đầy bằng một chút hồn nhiên trẻ dại.
Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng của chúng tôi hôm nay không cần dùng đến gương vỡ hay ruy băng hồng. Chúng tôi chỉ cần dùng sự hiện diện của một cái răng sứt để nhắc nhở thế giới rằng: Cái gì rụng đi, thực ra là để nhường chỗ cho những điều kỳ diệu hơn bắt đầu.
Có lần, ông Giáo già thấy Hùng “Sứt” huýt sáo vang trời qua khe răng, ông dừng lại và nói một câu mà đến tận bây giờ tôi vẫn còn suy nghĩ: “Này cậu bé, đôi khi âm nhạc hay nhất lại được tạo ra từ những nhạc cụ bị nứt. Trái tim con người cũng vậy.”
Lúc đó Hùng chỉ cười hì hì vì nó không hiểu “nhạc cụ” là cái gì, nhưng tôi thì hiểu. Tôi nhìn ông Giáo, thấy đôi mắt ông nheo lại đầy ý vị. Có lẽ ông cũng có một nhạc cụ bị nứt trong lồng ngực mình, và ông đang học cách chơi những bản nhạc đẹp nhất từ những vết nứt đó.
Cuộc sống thường nhật là một chuỗi những mất mát nhỏ nhặt. Chúng ta mất đi những món đồ chơi yêu thích, mất đi những chiếc răng sữa, mất đi những buổi chiều thong dong. Nhưng qua lăng kính của trẻ thơ, mỗi lần mất mát là một lần lột xác. Chúng ta rụng đi cái cũ để mặc vào cái mới rộng rãi hơn, lấp lánh hơn.
Đêm nay, khi nhìn lên bầu trời, tôi thấy trăng khuyết. Một khoảng trống lớn bị bóng tối che khuất. Nhưng chính nhờ khoảng trống đó, tôi mới thấy trăng đẹp và bí ẩn làm sao. Nếu lúc nào trăng cũng tròn trịa, có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ mong chờ đến ngày rằm.
Tôi sờ lên hàm răng của mình, thấy có một cái răng cửa dưới đang hơi lung lay. Một cảm giác vừa sợ hãi vừa háo hức trào dâng. Tôi thầm nghĩ: “Sắp đến lượt mình có quyền lực của khoảng trống rồi!”
Tôi sẽ không khóc khi nó rụng đâu. Tôi sẽ mang nó đặt dưới gối để nàng tiên răng mang đi, và sáng hôm sau, tôi sẽ thức dậy với một khả năng mới: Khả năng nhìn thấy cầu vồng ngay cả khi trời không mưa, và khả năng vá lại những giấc mơ bằng chính những khoảng trống mà cuộc đời để lại.
Xóm Cầu Vồng chìm vào giấc ngủ. Tiệm sửa xe của chú Hạnh đóng cửa, nhưng tiếng hát của chú vẫn còn vương lại trên những tán lá. Mảnh gương của Tí “Điệu” nằm im trong túi áo. Và cái răng sứt của Hùng đang mơ về ngày cái răng mới sẽ mọc lên to khỏe như một chiến binh.
Mọi thứ đều ổn, kể cả những vết sứt sẹo. Vì ở đây, chúng tôi hiểu rằng: Hoàn hảo chỉ là một khái niệm của người lớn, còn trẻ con chúng tôi chỉ cần hạnh phúc trong từng mảnh khuyết của cuộc đời mình.
Ngày mai, tôi sẽ bảo với mẹ rằng mẹ không cần phải nhổ tóc trắng nữa. Vì nắng vốn dĩ rất đẹp, và mẹ là người giữ nắng tuyệt vời nhất của tôi. Còn tôi, tôi sẽ đứng trước gương, chờ đợi cái răng của mình rơi xuống, để chính thức gia nhập vào đội quân của những người thợ vá giấc mơ chuyên nghiệp.
Những câu chuyện nhỏ vẫn tiếp diễn, như dòng nước chảy qua khe răng, không gì có thể ngăn cản được sự kỳ diệu của việc lớn lên mà vẫn giữ được trái tim nguyên vẹn.
Chiêm nghiệm của một triết gia 8 tuổi: Người lớn hay bảo "Răng sứt là do ăn kẹo nhiều". Họ luôn tìm một cái lỗi để giải thích cho một sự thay đổi. Còn chúng tôi biết, răng sứt là để gió có lối đi vào, mang theo những lời thì thầm của mùa hè và những giai điệu của sự tự do. Nếu bạn đang có một khoảng trống nào đó trong đời, đừng vội vã lấp nó lại bằng nỗi buồn. Hãy thử huýt sáo qua đó xem, biết đâu bạn sẽ tạo ra một bản nhạc mà chưa ai từng được nghe!
Ngày mai, tôi sẽ rủ Hùng "Sứt" đi tìm thêm những "nhạc cụ bị nứt" trong xóm. Chúng tôi sẽ thành lập một ban nhạc của những sự khiếm khuyết, và tôi tin chắc rằng buổi hòa nhạc đó sẽ khiến cả những người khổng lồ khó tính nhất cũng phải rơi nước mắt vì hạnh phúc.
Nhưng đó là chuyện của chương sau. Còn bây giờ, cái răng lung lay của tôi cần được nghỉ ngơi để chuẩn bị cho cuộc hành trình "rụng" vĩ đại vào sáng sớm mai.
Tạm biệt những giấc mơ tròn trịa, tôi đi tìm vẻ đẹp của những đường khuyết đây!