Cái tên Hải Răng Sún không phải tự dưng mà có. Nó là kết quả của một cuộc va chạm nảy lửa giữa hàm răng cửa của nó và mặt đất trong một trận bóng đá mà nó quyết tâm thực hiện cú ngả người móc bóng như những cầu thủ chuyên nghiệp trên tivi. Cú móc bóng ấy không đưa được quả bóng vào lưới, nhưng nó đã đưa hai chiếc răng cửa của Hải vào lòng đất mẹ một cách vĩnh viễn. Kể từ đó, nụ cười của Hải trở thành một "kỳ quan" của xóm tôi, một khoảng trống mênh mông mà mỗi khi nó cười, gió có thể lùa qua đó tạo ra những âm thanh rít lên đầy thú vị.
Nhưng đối với Hải, việc mất răng không chỉ là một tai nạn nghề nghiệp. Nó là khởi đầu cho một hệ thống triết lý mà nó gọi là "Lý thuyết về sự mất mát".
"Mày có thấy không Mùi, khi tao mất răng, tao bỗng thấy mình hiểu đời hơn hẳn."
Hải nói khi hai đứa đang ngồi trên đống gạch vụn sau nhà, tay cầm hai chiếc kem mút vừa mua bằng tiền để dành. Tôi nhìn cái lỗ hổng đen ngòm trong miệng nó, tự hỏi liệu trí tuệ có thực sự thoát ra từ cái lỗ đó không.
"Hiểu đời là hiểu cái gì? Tao chỉ thấy mày ăn ngô vất vả hơn thôi."
Hải tặc lưỡi, vẻ mặt của một bậc hiền triết bị hiểu lầm: "Đó là cái nhìn tầm thường. Sự mất mát của tao dạy tao rằng: Cái gì thuộc về mình thì sớm muộn gì cũng bỏ mình mà đi. Răng là thứ mọc ra từ trong thịt trong xương mình mà nó còn bỏ đi được, thì huống gì là những thứ khác như viên bi, con diều, hay thậm chí là... tiền tiêu vặt."
Tôi ngẩn người. Câu nói của Hải Răng Sún có vẻ gì đó rất đúng, một cái đúng đầy cay đắng mà một đứa trẻ mười tuổi lẽ ra không nên thấu hiểu sớm đến thế. Chúng tôi bắt đầu liệt kê những thứ đã "bỏ mình mà đi". Tôi mất một con dế mèn chiến đấu bất khả chiến bại vì quên đậy nắp hộp. Cái Tí mất một con búp bê vải vì bị con chó vện nhà ông Năm tha đi mất. Thằng Hải, ngoài hai chiếc răng, còn mất một chiếc dép trái trong trận lụt năm ngoái.
Hóa ra, lớn lên là một quá trình liên tục của việc đánh mất. Chúng ta mất đi những món đồ chơi, mất đi những chiếc răng sữa, và sau này, người lớn bảo chúng ta sẽ mất đi cả sự hồn nhiên.
"Mẹ tao bảo, răng rụng thì sẽ mọc lại răng mới cứng hơn. Đó gọi là sự thay thế." Tôi cố gắng an ủi nó.
Hải lắc đầu: "Răng mới thì cũng tốt, nhưng nó không còn là cái răng cũ đã cùng tao ăn bao nhiêu cái kẹo gừng, cùng tao trải qua bao nhiêu mùa tết. Cái mới chỉ là sự lấp liếm cho khoảng trống của cái cũ thôi, Mùi ạ."
Tôi nhìn Hải bằng ánh mắt ngưỡng mộ. Có lẽ việc thiếu đi hai chiếc răng đã khiến không gian trong khoang miệng nó rộng hơn, đủ để những ý nghĩ sâu sắc có chỗ mà nảy nở. Chúng tôi ngồi đó, lặng lẽ mút kem, cảm nhận vị ngọt lịm tan dần trên đầu lưỡi. Đó cũng là một sự mất mát. Mỗi giây trôi qua, cây kem lại nhỏ đi một chút cho đến khi chỉ còn lại cái que gỗ nhạt nhẽo. Chúng ta không thể giữ được vị ngọt mãi mãi, cũng như không thể giữ được một buổi chiều hè đứng bóng.
Thế giới của người lớn cũng đầy rẫy những sự mất mát, nhưng họ có vẻ giỏi che đậy hơn chúng tôi. Ba tôi mất việc ở nhà máy, nhưng ba vẫn cười bảo với mẹ là ba muốn "nghỉ ngơi để làm những việc lớn lao hơn". Mẹ tôi mất đi tuổi thanh xuân, những nếp nhăn bắt đầu bò trên khóe mắt, nhưng mẹ lại bảo đó là những "dấu vết của hạnh phúc". Họ gọi sự mất mát bằng những cái tên khác nhau để làm cho nó bớt đau đớn.
"Mùi này, mày có sợ mất tao không?" Hải bỗng hỏi, giọng nó nhỏ lại giữa tiếng gió vi vu qua lỗ hổng răng cửa.
Tôi khựng lại. Câu hỏi này quá lớn đối với một buổi chiều đầy nắng. "Mày là người chứ có phải viên bi đâu mà mất? Mày cứ ở đây, tao cứ ở đây, mất đi đâu được?"
"Người lớn hay biến mất lắm." Hải nói, mắt nhìn xa xăm. "Anh trai tao đi lính rồi không về nữa. Mẹ tao bảo anh ấy 'mất' rồi. Tao không hiểu, anh ấy to lớn thế kia, sao lại có thể lạc đi đâu mà không tìm thấy đường về nhà?"
Lúc đó, tôi mới hiểu tại sao Hải lại ám ảnh về sự mất mát đến thế. Từ "mất" trong ngôn ngữ người lớn mang một sức nặng nghìn cân mà lũ trẻ chúng tôi chỉ mới chạm vào cái vỏ ngoài của nó. Mất một chiếc răng là đau, nhưng chiếc răng ấy vẫn nằm đâu đó dưới đất, hoặc được tung lên mái nhà để xin "ông chuột" đổi cho răng mới. Nhưng mất một con người, đó là một khoảng trống mà không có "sự thay thế" nào có thể lấp đầy.
Chúng tôi im lặng hồi lâu. Cái nắng chiều bắt đầu nhạt dần, đổ bóng dài trên những bức tường rêu phong.
"Tao nghĩ," tôi lên tiếng, giọng run run, "có lẽ khi một thứ gì đó mất đi, nó sẽ biến thành một ngôi sao trên trời. Hoặc ít ra, nó biến thành một kỷ niệm trong đầu mình. Như vậy thì nó không hẳn là mất, nó chỉ là chuyển từ chỗ này sang chỗ khác thôi."
Hải Răng Sún nhìn tôi, nụ cười hở lợi lại xuất hiện: "Nghe cũng được đấy. Vậy là hai cái răng của tao bây giờ chắc đang là hai ngôi sao nhỏ xíu trên kia rồi nhỉ?"
Chúng tôi cùng ngẩng mặt lên trời, dù lúc đó sao chưa kịp mọc. Trong tâm trí của những đứa trẻ, vũ trụ là một cái kho chứa khổng lồ, nơi lưu trữ tất cả những gì đã mất của nhân gian. Ở đó có con dế mèn của tôi, búp bê của cái Tí, chiếc dép của Hải, và cả anh trai của nó nữa. Mọi thứ đều được cất giữ cẩn thận, chờ đợi một ngày nào đó chúng tôi cũng "biến mất" để được gặp lại chúng.
Lý thuyết về sự mất mát của Hải Răng Sún dạy tôi rằng, đừng quá đau lòng khi một điều gì đó ra đi. Bởi vì cái giá của việc sở hữu là một ngày nào đó phải chấp nhận buông tay. Chúng tôi đã có những chiếc răng sữa, có những buổi chiều rong chơi, có những người thân yêu... và chính sự hiện diện của chúng đã làm cho cuộc đời này trở nên đáng giá, ngay cả khi chúng chỉ còn là những mảnh ký ức.
"Ăn nốt cái que đi Mùi, rồi về. Mẹ tao mà thấy tao ngồi đây triết lý là mẹ lại cho tao một trận 'mất' mông đấy."
Hải đứng dậy, phủi bụi trên quần. Tôi nhìn theo bóng nó chạy biến vào ngõ nhỏ, lòng thầm nghĩ, dù nó có mất thêm bao nhiêu cái răng nữa, thì cái sự hồn nhiên đến đau lòng của nó vẫn là thứ quý giá nhất mà thời gian không bao giờ có thể lấy đi được.
Trẻ con thường sợ mất đi những gì thuộc về vật chất, còn người lớn sợ mất đi những gì thuộc về linh hồn. Nhưng suy cho cùng, dù là một chiếc răng hay một giấc mơ, thì khi mất đi, chúng đều để lại một bài học về sự trân trọng.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình đang bay giữa những ngôi sao, và kỳ lạ thay, mỗi ngôi sao đều có hình dáng của một món đồ chơi cũ. Tôi thấy mình hạnh phúc lạ lùng, vì biết rằng chẳng có gì thực sự mất đi, chừng nào chúng ta vẫn còn nhắc về chúng bằng một nụ cười hở lợi như thằng Hải.