Trong nghề phục chế sách, điều thú vị nhất không phải là việc làm cho một cuốn sách trông như mới, mà là khám phá ra những gì người chủ cũ đã để lại. Những dòng ghi chú bên lề, những dấu gạch chân vội vã, hay thậm chí là một vết mực loang... chúng là những dấu vết của sự sống.
Hôm nay, tôi nhận được một đơn hàng đặc biệt. Một cụ bà tên Trương, sống ở cuối ngõ, mang đến một cuốn từ điển cũ nát. Cuốn sách không có giá trị vật chất lớn, nhưng cụ Trương cầm nó bằng cả hai tay, run rẩy như thể đang bế một đứa trẻ.
"Hạ ơi, con xem có cứu được nó không? Đây là vật kỷ niệm của ông nhà ta để lại."
Tôi đón lấy cuốn sách. Nó bị mối mọt đục khoét một góc, bìa đã rụng rời. Khi tôi lật nhẹ những trang giấy, tôi thấy chi chít những dòng chữ nhỏ. Đó không phải là nghĩa của từ, mà là những dòng nhật ký ngắn ngủi.
Ngày 15 tháng 3: Mua tặng bà ấy đóa hoa nhài. Bà ấy cười đẹp hơn cả nắng. Ngày 20 tháng 10: Thành phố M lại mưa. Mong sao đầu gối bà ấy không còn đau.
Tôi đọc mà sống mũi cay cay. Những dòng chữ này không viết cho nhân loại, nó chỉ viết cho một người duy nhất. Và giờ đây, người đó đang đứng trước mặt tôi, với đôi mắt mờ đục đang hy vọng vào đôi tay của tôi.
"Bà yên tâm, con sẽ cố hết sức." – Tôi hứa chắc chắn.
Cả tuần đó, tôi giam mình trong tiệm. Việc xử lý mối mọt rất phức tạp, tôi phải dùng cọ nhỏ quét từng li từng tí một loại dung dịch đặc biệt để không làm hỏng mực. Trong lúc làm, tôi thường xuyên trò chuyện với cuốn sách.
"Này, ông cụ nhà bà Trương chắc là một người lãng mạn lắm nhỉ?" – Tôi thầm thì.
Thành phố M vào những ngày cuối thu trở nên đỏng đảnh. Gió thổi lùa qua khe cửa, mang theo cái se lạnh của phương Bắc. Tôi pha một ấm trà nhài, mùi hương gợi nhắc đến những dòng chữ trong cuốn từ điển.
Sống một mình, tôi có nhiều thời gian để quan sát thế giới xung quanh. Từ cửa sổ tiệm, tôi thấy chị Lan bán hàng rong đang nghỉ chân dưới gốc cây ngô đồng. Chị có một đứa con nhỏ thường xuyên ngồi trong gánh hàng, đôi mắt đen láy nhìn ngắm phố xá. Tôi thấy những nhân viên văn phòng mặc vest lịch lãm, tay cầm điện thoại, bước đi nhanh đến mức như đang chạy bộ. Họ không bao giờ nhìn vào những tiệm nhỏ như tiệm của tôi hay ông Lâm. Với họ, chúng tôi có lẽ chỉ là những mảnh ghép mờ nhạt của một quá khứ cần được thay thế.
Nhưng tôi không thấy buồn. Có một loại kiêu hãnh thầm lặng trong việc làm những điều tỉ mẩn. Khi tôi dán lại bìa cuốn từ điển cho bà Trương, tôi cảm thấy mình vừa nối lại một sợi dây liên kết đã bị đứt gãy giữa hai thế giới.
Tối hôm đó, Minh đưa thư lại ghé qua. Lần này cậu ta mang cho tôi một túi hạt dẻ rang nóng hổi.
"Chị Hạ, chị có nghe gì về việc người ta sắp khảo sát mặt bằng ngõ mình không?" – Minh hỏi, vẻ mặt không còn vẻ tếu táo thường ngày.
Tôi ngừng tay nhíp, tim hơi thắt lại: "Chị có nghe. Nhưng chắc còn lâu mà Minh?"
"Em nghe nói đầu năm tới họ sẽ bắt đầu. Những người thuê nhà như chị em mình chắc sẽ phải chuyển đi trước."
Hạt dẻ trong miệng tôi bỗng trở nên nhạt nhẽo. Tôi nhìn lên kệ sách của mình. Hàng trăm cuốn sách đang nằm đó, chờ được vá, chờ được đọc. Chúng giống như những đứa trẻ mồ côi mà tôi đã nhận nuôi. Nếu phải đi, tôi biết mang chúng về đâu?
Đêm đó, tôi nằm nghe tiếng gió rít qua mái ngói. Thành phố M vẫn rực rỡ ánh đèn ngoài kia, nhưng trong góc nhỏ này, tôi cảm thấy mình giống như một trang sách cũ đang bị gió thổi tung, không biết sẽ rơi xuống đâu giữa cuộc đời rộng lớn.
Sáng mai, tôi sẽ giao cuốn từ điển cho bà Trương. Ít nhất, tôi đã giữ lại được một mùa thu hoa nhài cho bà. Còn mùa thu của tôi, ai sẽ là người giữ lại đây?