Thành phố M vốn dĩ là một kinh đô của ánh sáng. Ban đêm, nếu đứng từ tầng cao nhìn xuống, thành phố trông như một tấm thảm dệt bằng kim cương và đá quý. Nhưng tối hôm nay, ngõ Bình An là một khoảng lặng tối sẫm, một cái hố đen kỳ lạ nằm giữa lòng rực rỡ ấy. Lời thông báo của ông Lâm đã thành sự thật: điện bị cắt để phục vụ thi công đường ống áp lực cao ở phố lớn.
Tôi ngồi trong tiệm, bóng tối đặc quánh vây quanh. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi không nghe thấy tiếng vo ve của chiếc quạt điện hay tiếng rè rè của tủ lạnh cũ. Thay vào đó, tai tôi bắt đầu nghe rõ hơn tiếng dế mèn kêu trong kẽ tường và tiếng gió xào xạc trên những tán lá ngô đồng.
Tôi quẹt diêm. Ngọn lửa nhỏ bùng lên, nhảy mót trên đầu ngón tay trước khi đậu lại trên tim đèn dầu. Ánh sáng vàng vọt, run rẩy loang ra, đổ bóng tôi lên bức tường đầy sách. Trong ánh sáng này, những cuốn sách trông có vẻ sống động hơn hẳn, như thể chúng đang thì thầm với nhau về những ngày xưa cũ – cái thời mà mọi tri thức đều được đọc dưới ánh đèn dầu như thế này.
"Hạ ơi! Có nhà không con?"
Tiếng chú Bình gọi từ bên ngoài. Tôi cầm cây đèn ra cửa. Chú Bình đứng đó, trên tay là một chiếc radio chạy pin.
"Điện cắt rồi, sang nhà ông Lâm ngồi chơi cho đỡ buồn con ạ. Chứ ngồi một mình trong đống giấy này, ma nó rước đi đấy!" – Chú Bình cười hì hì, hàm răng trắng bóng hiện ra trên khuôn mặt lấm lem dầu mỡ.
Tôi khóa cửa tiệm, cùng chú Bình bước sang tiệm may. Ông Lâm đã chuẩn bị sẵn một ấm trà gừng thơm nức. Bà cụ Trương cũng đã ngồi đó, trên tay là chiếc quạt nan phe phẩy. Một buổi tối kỳ lạ bắt đầu: bốn con người, ba thế hệ, ngồi quanh một chiếc đèn dầu giữa thành phố hiện đại bậc nhất.
"Hồi xưa ấy mà," – Bà cụ Trương bắt đầu, giọng bà trong bóng tối nghe như tiếng lá khô chạm nhau – "Cắt điện là chuyện cơm bữa. Cứ tối đến là cả ngõ lại mang chiếu ra đường ngồi. Nhà nào có quả mít chín hay nồi ngô luộc là cả xóm cùng ăn. Chứ đâu có như bây giờ, nhà nào biết nhà nấy."
Ông Lâm nhấp một ngụm trà, thở dài: "Bà nói phải. Giờ có điện thì người ta nhìn vào màn hình điện thoại, mất điện thì người ta đi ngủ sớm. Chẳng ai buồn nhìn vào mặt nhau mà nói chuyện."
Chú Bình vặn chiếc radio. Tiếng rọt rẹt vang lên một hồi rồi dừng lại ở một đài phát thanh địa phương. Họ đang phát những bản nhạc không lời cũ kỹ. Tiếng violon réo rắt quyện vào mùi trà gừng, làm không gian trở nên đặc quánh sự hoài niệm.
Tôi chợt nhận ra, sự thiếu thốn đôi khi lại là một món quà. Nếu không có buổi tối mất điện này, làm sao tôi biết được chú Bình từng là một tay chơi guitar khét tiếng ở khu phố cũ, hay bà cụ Trương từng là cô giáo dạy chữ cho trẻ em nghèo? Những câu chuyện đời thường cứ thế tuôn chảy, nhẹ nhàng như hơi thở.
Tôi ngồi nghe, tay vân vê mép áo. Trong đầu tôi lại hiện lên những bức thư cũ mua được ở chợ. Tôi quyết định hỏi:
"Bà Trương ơi, hồi xưa ở ngõ mình, chỗ cái sân chơi bây giờ, có phải từng có một ngôi nhà sơn cửa màu xanh lục không bà?"
Bà Trương ngừng quạt, đôi mắt nheo lại như đang lục tìm trong trí nhớ: "Cửa xanh lục à? À... đó là nhà giáo sư Minh. Ông ấy mất lâu rồi, con cái thì đi nước ngoài cả. Ngôi nhà đó bị dỡ cách đây mười năm. Sao con lại hỏi?"
"Con tìm thấy mấy bức thư cũ nhắc đến ngôi nhà đó. Hình như là của một người tên là 'M' gửi cho ai đó."
Ông Lâm bỗng giật mình, chiếc chén trà trên tay khẽ run: "Tên M sao? Có phải chữ viết rất bay bổng, dấu gạch ngang của chữ t thường kéo dài ra không?"
Tôi kinh ngạc nhìn ông: "Sao ông biết ạ?"
Ông Lâm không trả lời ngay. Ông nhìn ra ngoài cửa tiệm, nơi bóng tối của ngõ Bình An đang bị những ánh đèn cao áp từ phố lớn lấn át ở phía xa. Một bí mật nhỏ vừa được hé lộ dưới ánh đèn dầu, và tôi biết rằng, hành trình "vá chữ" của mình từ nay sẽ không chỉ dừng lại trên những trang giấy vô tri.