Chuyến đi thị sát xưởng dệt trở về mang theo tin thắng trận: số lụa bị giấu nhẹm đủ để trả nợ cho ông Phán và tạm thời vực dậy uy tín của họ Trịnh. Thế nhưng, khi chiếc xe kéo dừng lại trước cổng phủ, đón chờ Thảo An và Duy Khiêm không phải là sự chào đón, mà là một sự tĩnh lặng đến rợn người.
Gia nhân đứng dạt sang hai bên, cúi gầm mặt. Không ai dám nhìn vào mắt mợ cả hay cậu đích tôn. Bầu không khí ấy giống như trước một cơn bão lớn, khi vạn vật đều nín thở để chờ đợi tia chớp đầu tiên.
Tại sảnh chính, Bà Thượng phu nhân đang ngồi trầm mặc bên chiếc bình gốm cổ thời Minh — báu vật trấn gia của họ Trịnh. Trên tay bà không còn tràng hạt, mà là một nhành roi mây nhỏ mảnh nhưng dai dẳng.
"Quỳ xuống," giọng bà không cao, nhưng uy lực của nó khiến những rường cột gỗ lim như cũng phải rung lên.
Duy Khiêm và Thảo An cùng quỳ xuống nền gạch. Khiêm định lên tiếng giải thích về số lụa ở Nam Định, nhưng Bà Thượng đã giơ tay chặn lại.
"Các con tưởng rằng mang được vài đồng bạc về là có thể tự cho mình cái quyền qua mặt ta sao?" Bà đứng dậy, bước chậm rãi quanh hai người. "Họ Trịnh tồn tại được ba trăm năm không phải nhờ tiền bạc, mà nhờ sự tôn nghiêm và tôn ti. Việc hai con tự ý rời phủ trong đêm, hành động như những kẻ đi ăn trộm trong chính xưởng dệt của mình, là một cái tát vào mặt tổ tiên."
"Thưa Bà," An ngước nhìn, đôi mắt cô không hề có sự sợ hãi. "Nếu chúng con không hành động như 'kẻ trộm', thì những kẻ trộm thực sự mang họ Trịnh đã mang cả gia sản này đi ném vào sòng bạc rồi. Tôn nghiêm có nghĩa lý gì khi dạ dày của gia tộc đang rỗng tuếch và danh dự bị đem ra cầm cố?"
Choang!
Bà Thượng vung tay, chiếc chén sứ trên bàn rơi xuống sàn, vỡ tan tành ngay sát cạnh tay An.
"Hỗn xược! Cô cậy mình có chút chữ nghĩa phương Tây rồi về đây dạy bảo ta sao?" Bà Thượng run lên vì giận dữ. "Nhà họ Trịnh có suy vi cũng phải suy vi trong sự chỉn chu. Cái cách cô làm việc — kiểm toán, hạch toán, đối chất — nó làm vẩn đục cái không khí thanh tao của gia đình này. Cô đang biến phủ đệ thành một cái chợ!"
Duy Khiêm siết chặt tay, anh cảm nhận được sự bất công đang đè nặng. "Bà Nội, An làm tất cả vì gia đình này. Nếu không có cô ấy, hôm nay ông Phán đã dỡ biển nhà họ Trịnh xuống rồi."
"Đủ rồi!" Bà Thượng quay sang nhìn Khiêm bằng ánh mắt thất vọng cùng cực. "Con đã bị nó bỏ bùa mê rồi, Khiêm ạ. Từ một kẻ hiếu thuận, con đã trở thành một kẻ biết cãi lời."
Bà chỉ tay vào chiếc bình gốm cổ trên kệ: "Con thấy vết rạn trên thân bình kia không? Nó vốn là một khối hoàn hảo, nhưng chỉ cần một vết rạn nhỏ, giá trị của nó sẽ trở về con số không. Gia quy cũng vậy. Một khi các con phá vỡ nó, họ Trịnh sẽ chỉ còn là một đống đất vụn."
Trong khi cuộc đối đầu đang lên đỉnh điểm, Duy Lân từ phía sau bức bình phong bước ra. Gã không còn vẻ hoảng loạn như ở xưởng dệt. Trên môi gã lại hiện lên nụ cười nửa miệng đắc ý. Gã cầm trên tay một bức thư cũ, giấy đã ngả sang màu vàng ố.
"Thưa Bà, con nghĩ Bà nên xem cái này trước khi định tha thứ cho chị dâu," Lân nói bằng giọng ngọt sớt. "Con đã lén tìm hiểu về 'nền giáo dục hiện đại' của chị dâu ở Hà Nội. Hóa ra, cha của chị dâu không chỉ là trí thức Tây học, mà ông ta còn là một kẻ có tư tưởng cấp tiến cực đoan từng bị chính quyền theo dõi. Và quan trọng hơn..."
Gã dừng lại, liếc nhìn An đầy ác ý: "Chị dâu trước khi về đây đã từng có một người tình là một họa sĩ nghèo ở phố cũ. Bức thư này chính là minh chứng cho sự 'tự do' mà chị ấy hằng theo đuổi."
Thảo An cảm thấy máu trong người như đông cứng lại. Bức thư đó... đó là những dòng tâm sự về lý tưởng của cô và một người bạn học cũ, nhưng trong tay một kẻ như Duy Lân, nó sẽ bị bẻ lái thành một vụ bê bối ngoại tình kinh tởm.
Bà Thượng phu nhân đón lấy bức thư, đôi mắt bà hẹp lại. Sự im lặng trong sảnh lúc này còn đáng sợ hơn cả tiếng thét. Duy Khiêm nhìn vợ, rồi nhìn sang Duy Lân. Anh thấy được cái bẫy hiểm độc đang giăng ra. Nếu An bị kết tội không chung thủy hoặc mang dòng máu "phản loạn", bà nội sẽ có cớ để tước bỏ mọi quyền lực của cô, thậm chí là đuổi cô khỏi phủ trong nhục nhã.
"Cô An," Bà Thượng lên tiếng, giọng bà lạnh như sương muối. "Cô giải thích sao về những lời lẽ 'tự do yêu đương' và 'phá bỏ xiềng xích' trong bức thư này?"
An nhìn thẳng vào vết rạn trên chiếc bình gốm cổ. Cô chợt hiểu ra, vết rạn ấy không phải do cô tạo ra. Nó đã có sẵn từ lâu, ẩn dưới lớp men lộng lẫy, và giờ đây nó đang nứt toác ra vì sự mục nát của những con người đang cố giữ gìn nó.
"Tự do không phải là tội lỗi, thưa Bà," An bình thản nói, dù trái tim cô đang đập thình thịch. "Tội lỗi thực sự là dùng những mảnh giấy từ quá khứ để giết chết tương lai của một con người."
Duy Khiêm bỗng đứng dậy, anh bước tới giật lấy bức thư trên tay Bà Thượng và xé nát nó ngay trước mặt mọi người.
"Khiêm! Con làm gì thế?" Bà Thượng thét lên.
"Con đang bảo vệ danh dự của vợ con, và cũng là bảo vệ sự thật duy nhất còn sót lại trong nhà này," Khiêm nói, giọng anh vang dội, lấn át cả không gian. "Từ nay về sau, bất cứ ai muốn nhắm vào An, chính là nhắm vào tôi."
Chương 12 khép lại với hình ảnh những mảnh giấy vụn bay lả tả trong không gian, và vết rạn trên chiếc bình gốm cổ dường như dài thêm một chút dưới ánh nắng quái chiều hôm. Cuộc chiến không còn là chuyện sổ sách tài chính, nó đã trở thành cuộc chiến bảo vệ nhân phẩm và tình yêu giữa một bầy sói mang danh gia tộc.