Sự yên bình trong phủ họ Trịnh luôn mang một vẻ giả tạo, giống như mặt hồ phẳng lặng nhưng bên dưới đầy rẫy những xoáy nước ngầm. Thảo An bắt đầu nhận ra rằng, mỗi khi cô và Duy Khiêm xích lại gần nhau hơn một chút, thì bóng tối của Bà Thượng phu nhân lại càng dài ra, bao trùm lấy mọi ngõ ngách.
Sáng hôm đó, một sự việc kinh động đã xảy ra. Cái Lài, cô hầu gái thân cận nhất mà Thảo An mang từ Hà Nội về, bị bắt gặp đang lén lút mang một bọc giấy và mực tàu vào phủ. Thực chất, đó là số họa cụ mà An đã nhờ Lài mua để tặng cho Khiêm, nhằm tiếp thêm hy vọng cho những bản vẽ trên gác xếp. Thế nhưng, trong mắt những kẻ canh giữ nề nếp của họ Trịnh, đó là "vật lạ" mang mầm mống phá hoại gia quy.
Tại sân từ đường, dưới gốc cây đại thụ xù xì, một bầu không khí u ám bao trùm. Cái Lài đang quỳ trên nền gạch lạnh lẽo, người run bần bật, đôi mắt đỏ hoe vì sợ hãi. Đứng phía trên là quản gia và hai gia nhân to khỏe, trên tay họ là những chiếc roi mây dài, đen bóng.
Bà Thượng phu nhân ngồi trên ghế trạm rồng, tay lần tràng hạt đều đặn. Tiếng lách cách của những hạt gỗ va vào nhau nghe như tiếng đếm ngược của tử thần.
"Trong nhà họ Trịnh, không có gì qua được mắt ta," giọng bà trầm đục, không chút gợn sóng. "Kẻ mang đồ lạ vào phủ mà không qua sự kiểm duyệt của quản gia, chính là mưu đồ làm loạn. Cô An, cô có biết tội của người hầu mình không?"
Thảo An đứng đó, tà áo lụa khẽ rung rinh trước gió. Cô cảm thấy một luồng điện giận dữ chạy dọc sống lưng, nhưng cô buộc mình phải bình tĩnh. Cô nhìn sang Duy Khiêm. Anh đứng phía sau Bà Nội, gương mặt trắng bệch, đôi bàn tay giấu trong ống tay áo rộng đang siết chặt. Anh biết bọc giấy mực đó là dành cho mình. Nếu anh lên tiếng, bí mật về căn gác xếp sẽ bị bại lộ. Nếu anh im lặng, Cái Lài sẽ phải chịu tội thay cho đam mê của anh.
"Thưa Bà, đó là đồ của con," An bước lên một bước, giọng dõng dạc. "Con muốn vẽ tranh để khuây khỏa, con không biết việc mua giấy mực lại bị coi là tội lỗi."
Bà Thượng dừng việc lần tràng hạt, đôi mắt sắc lẹm ngước lên: "Giấy mực của người Tây khác với mực tàu của cha ông. Những thứ đó vẽ nên những viễn cảnh xa lạ, làm lung lay tâm trí con người. Cô mới về, ta có thể bao dung, nhưng kẻ làm tôi mà không biết can ngăn chủ, lại lén lút hành sự, thì phải phạt để làm gương."
"Đánh!"
Chiếc roi mây xé gió vang lên một tiếng "chát" khô khốc trên lưng Cái Lài. Cô bé hét lên một tiếng đau đớn rồi đổ gục xuống sân.
"Dừng lại!" Thảo An lao tới, định chắn cho Lài, nhưng Duy Khiêm đã nhanh hơn. Anh bước tới, giữ chặt lấy vai cô, ngăn cô lại.
"Đừng, An," Khiêm nói khẽ, giọng anh chứa đựng một sự nhẫn nhịn đau đớn. "Cô càng can thiệp, Bà Nội sẽ càng phạt nặng hơn. Đây là luật lệ."
An quay lại nhìn chồng, ánh mắt cô đầy sự thất vọng và phẫn uất: "Luật lệ? Đánh đập một đứa trẻ vô tội vì vài tờ giấy là luật lệ sao? Anh đứng đây nhìn sao, Khiêm?"
Duy Khiêm im lặng. Anh nhìn thấy những lằn roi tiếp theo rơi xuống, nhìn thấy máu thấm qua lớp áo mỏng của Cái Lài. Mỗi nhát roi như đánh vào chính lòng tự trọng của anh. Anh nhìn Bà Nội, rồi nhìn xuống đôi bàn tay mình — đôi bàn tay vốn chỉ muốn cầm bút vẽ, giờ đây lại đang run rẩy vì sự bạc nhược của chính mình.
"Bà nội," Khiêm bỗng quỳ xuống, tiếng đầu gối chạm gạch vang lên trầm đục. "Con xin Bà. Cái Lài phạm lỗi là do con. Con là người đã yêu cầu cô ấy mua những thứ đó. Nếu phạt, xin hãy phạt con."
Bà Thượng phu nhân khẽ nheo mắt. Sự phản kháng của đứa cháu đích tôn là điều bà không lường tới. Bà nhìn Khiêm hồi lâu, một nụ cười lạnh lẽo hiện trên môi: "Con muốn chịu thay? Được lắm. Con là tương lai của dòng họ, ta không thể đánh con. Nhưng con hãy vào từ đường quỳ trước bài vị tổ tiên ba ngày ba đêm không ăn không uống, để sám hối vì đã để những thứ tạp chất ngoại lai làm vẩn đục tâm hồn."
"Còn đứa hầu kia, tống nó ra khỏi phủ ngay lập tức. Nhà họ Trịnh không chứa kẻ lén lút."
Thảo An rụng rời. Cái Lài bị kéo đi trong tiếng khóc xé lòng. Cô nhìn Khiêm bị áp giải vào từ đường, cánh cửa gỗ nặng nề khép lại, để lại anh trong không gian u tối đầy khói nhang.
Đêm đó, phủ họ Trịnh chìm trong một sự im lặng đáng sợ hơn thường lệ. Thảo An ngồi một mình trong phòng tân hôn, chiếc đèn dầu leo lắt. Cô không khóc, trái lại, đôi mắt cô rực lên một niềm tin sắt đá. Cô hiểu rằng, ở đây, sự mềm mỏng chỉ dẫn đến sự hủy diệt.
Cô bước ra sân, đứng dưới gốc cây đại thụ. Tán lá xum xuê của nó giờ đây trông giống như những bàn tay đen kịt đang vươn ra bóp nghẹt sự sống. An đưa tay chạm vào lớp vỏ xù xì của nó, thì thầm:
"Các người có thể nhốt anh ấy, có thể đuổi người của tôi, nhưng các người không thể giết chết được sự thật rằng cái cây này đã mục ruỗng từ bên trong rồi."
Lần đầu tiên kể từ khi về đây, An nhận ra sứ mệnh của mình không chỉ là "cứu vãn kinh tế" cho nhà họ Trịnh. Cô phải cùng Khiêm đốn hạ bóng ma của quá khứ này, trước khi nó nuốt chửng cả hai.