Ngã ba đường làng dẫn ra chợ huyện Đại Lộc vào một buổi sớm tháng Bảy. Cái nắng miền Trung vừa ló rạng đã kịp nung nóng mặt đường nhựa bong tróc, bốc lên mùi hăng hắc của nhựa đường cũ và hơi đất ẩm của trận mưa rào đêm qua.
Hạ Vy đứng chết trân bên cạnh "đứa con tinh thần" đầu đời của mình. Gọi là tiệm cho sang, chứ thực chất đó là chiếc xe gỗ đóng bằng đủ loại củi tạp mà Hùng đã hì hục cả đêm để hoàn thiện. Dưới ánh nắng ban mai rọi thẳng vào, chiếc xe hiện lên một vẻ "cùi bắp" không thể giấu giếm: mái che là một tấm bạt xanh cắt vội từ lều vịt, bốn chiếc bánh xe lăn trên sỏi đá kêu lóc cóc như muốn rời ra từng mảnh.
Trên thành xe, dòng chữ "TRÀ TẮC QUẬN 1" được Hùng viết bằng than đen còn vương mùi khói, trông vừa ngô nghê vừa ngang tàng giữa cái khung cảnh quê kiểng này.
"Sao? Nhìn cũng... nghệ thuật đó chứ?" Hùng quệt mồ hôi trên trán, bàn tay loang lổ vết dầu máy và mạt cưa vỗ mạnh vào thành xe.
Vy nuốt nước bọt, đôi bàn tay trắng trẻo giờ đây dính đầy nhựa tắc đen kịt, mười đầu ngón tay tê dại vì tối qua phải vắt hàng trăm trái tắc đến tận khuya. Cô hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi tinh dầu tắc tươi rói, chua thanh thoát ra từ chiếc bình nhựa lớn, quyện với mùi trà xanh đặc quánh của ông Hai. Cái mùi ấy thanh khiết, đối lập hoàn toàn với mùi phân bò và khói xe thồ đang vây quanh.
"Nghệ thuật chỗ nào tôi không thấy, chỉ thấy giống... xe bán ve chai di động thôi." Vy lầm bầm, nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt xếp những chiếc ly nhựa trong suốt lên kệ.
Mỗi chiếc ly chạm xuống mặt gỗ thô ráp phát ra tiếng cộp cộp khô khốc. Vy dùng chiếc muỗng inox dài khuấy mạnh vào thùng nước cốt tắc. Tiếng đá viên va vào thành bình loảng xoảng, lạnh buốt, làn hơi nước mỏng manh bốc lên làm mờ cả đôi mắt đang thâm quầng vì thiếu ngủ của cô tiểu thư.
Cuộc khởi nghiệp chính thức bắt đầu khi những người đi chợ sớm đi ngang qua. Một bà mệ gánh rau đi ngang, dừng lại nhìn cái xe gỗ rồi nhìn Vy từ đầu đến chân bằng ánh mắt dò xét.
"Nước chi đây con nớ? Trà tắc Quận 1 là trà chi mà nghe lạ rứa?"
Vy lúng túng, lưỡi như líu lại. Ở Sài Gòn, cô chỉ việc quẹt thẻ và nhận đồ, chưa bao giờ phải đứng ra chào mời ai. Cô nhớ đến ánh mắt sắc lẹm của ông nội lúc sáng khi ông đứng tựa cửa nhìn cô đẩy xe đi: "Mần không xong thì đừng có dìa vác mặt nhìn tui."
"Dạ... trà tắc mát lạnh nội ơi. Con bán... 15 ngàn một ly."
"Cái chi? 15 ngàn?" Bà cụ tròn mắt, giọng Quảng nằng nặng vang lên chát chúa. "Trà đá mụ Năm đầu ngõ có 2 ngàn, cô bán chi mà 'chém' dữ rứa? Có vàng trong ni à?"
Vy đỏ mặt, tay chân luống cuống. Hùng định nhảy vào giải vây nhưng cô ngăn lại. Cô cầm lấy một trái tắc tươi, dùng dao cắt đôi. Một tiếng sật dứt khoát, nước tắc mọng vàng bắn ra, hương thơm thanh tao sực nức cả một góc đường. Cô vắt vào ly, thêm đường cát đỏ, đổ trà đặc và lắc mạnh. Chiếc bình lắc (shaker) bằng inox kêu rắc rắc trong tay cô, cảm giác cái lạnh thấu xương truyền qua lớp kim loại mỏng, khiến bàn tay cô run lên vì lạnh nhưng lòng lại nóng như lửa đốt.
"Nội uống thử đi, không ngon con không lấy tiền." Vy chìa ly nước sóng sánh, lớp bọt trắng mịn màng bên trên trông cực kỳ bắt mắt.
Bà cụ nhấp một ngụm. Vị chua gắt của tắc Đại Lộc ngay lập tức bị cái ngọt thanh của đường và vị chát nhẹ của trà xanh làm dịu lại. Cái lạnh của đá vụn tan chảy trong cuống họng, xua tan cái nóng hầm hập của con đường nắng bụi.
"Ờ... cũng được nớ. Mà giá nớ thì chỉ có dân nhà giàu mới uống thôi con ơi." Bà cụ bỏ lại một câu rồi gánh hàng đi tiếp.
Đến giữa trưa, cái nắng như rang bắt đầu thiêu đốt mọi thứ. Vy mệt lả, bắp chân rã rời vì đứng quá lâu trên mặt đường nhựa nóng bỏng. Những chiếc ly nhựa vẫn nằm im trên kệ, mồ hôi chảy ròng ròng trên trán cô, làm nhòe đi lớp kem chống nắng đắt tiền. Đúng lúc đó, một bóng người gầy guộc xuất hiện phía xa.
Ông Hai.
Ông mặc chiếc áo sơ mi trắng cũ đã ngả màu vàng vọt, tay chắp sau lưng, thong thả tản bộ về phía xe nước. Vy run bắn người, cô vội vã cúi đầu vờ như đang bận rộn sắp xếp đồ đạc. Ông Hai dừng lại cách đó một đoạn, đôi mắt già nua nheo lại nhìn cái bảng hiệu "Trà Tắc Quận 1" rồi nhìn đứa cháu gái đang lấm lem mồ hôi giữa bụi đường.
"Mất mặt! Thật là mất mặt gia đình!"
Tiếng ông Hai không lớn, nhưng nó đanh lại như tiếng roi mây quất vào không khí. Vy ngẩng đầu lên, đôi mắt đỏ hoe vì uất ức.
"Con tự làm việc kiếm tiền, có gì mà mất mặt nội?"
"Dòng giống nhà ni xưa nay cầm phấn, cầm bút. Giờ cô ra đây đứng lề đường đường xá xá, đẩy cái xe củi mục ni đi mời mọc người ta từng đồng bạc lẻ. Cô tưởng cô mang cái danh 'Quận 1' về đây là oai lắm à? Người ta nhìn vô chỉ thấy đứa cháu nội ông Hai đi bán hàng rong!"
"Bán hàng rong thì sao? Con không trộm cắp, không xin tiền ai! Nội nói ở nhà nội phải làm việc, con làm việc rồi đó thôi!"
Vy hét lên, giọng lạc đi giữa tiếng động cơ xe thồ ồn ào. Sự kiêu hãnh của một cô gái 18 tuổi bị tổn thương ghê gớm. Ông Hai không nói thêm lời nào, ông hừ mạnh một tiếng rồi quay lưng bước đi, bóng ông đổ dài trên mặt đường nhựa đen kịt, cô độc và bướng bỉnh đến lạnh lùng.
Vy ngồi thụp xuống chiếc ghế nhựa, nước mắt lã chã rơi xuống nền đất đầy bụi bặm. Mùi trà tắc lúc này không còn thơm nữa, nó đắng ngắt trong cổ họng cô. Hùng đứng bên cạnh, im lặng không biết nói gì, chỉ lấy tay vỗ nhẹ lên vai cô.
Bỗng nhiên, một nhóm thợ xây đang thi công công trình gần đó đi tới, người nào người nấy mồ hôi nhễ nhại, làn da cháy nắng bong tróc từng mảng. Một người đàn ông to béo, ngực áo sũng mồ hôi, nhìn vào thùng đá của Vy rồi hỏi:
"Nè con gái, nước chi mà thơm dữ rứa? Cho chú năm ly, làm thiệt ngọt, thiệt nhiều đá nghe không, nắng ni chịu không nổi rồi!"
Vy lau vội nước mắt. Cô đứng dậy, đôi bàn tay lại chạm vào bình lắc lạnh toát. Cô bắt đầu lắc nước bằng tất cả sự tức giận và quyết tâm của mình. Tiếng đá va đập cạch cạch liên hồi như nhịp tim đang đập loạn xạ. Cô muốn chứng minh cho ông nội thấy, chiếc xe củi mục này không chỉ mang về tiền bạc, mà còn mang về thứ mà ông gọi là "giá trị con người".
Nhưng Vy không biết rằng, ở một góc khuất sau bụi tre đầu ngõ, ông Hai vẫn đứng đó. Ông không bỏ đi hẳn mà lặng lẽ quan sát đôi bàn tay đang thoăn thoắt làm việc của cháu gái. Khi thấy Vy nhận những đồng tiền lẻ đầu tiên bằng cả hai tay, đôi lông mày nhíu chặt của ông khẽ giãn ra một chút.
Đúng lúc Vy đang hăng hái phục vụ khách, một chiếc xe hơi đen sang trọng chạy qua, phanh cháy đường ngay trước xe trà tắc của cô. Kính xe hạ xuống, để lộ gương mặt ngạc nhiên tột độ của một người quen từ Sài Gòn...