Gian bếp ám khói của ông Hai tại xã Đại Hòa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
Cơn mưa miền Trung không bắt đầu bằng những hạt lanh tách dịu dàng. Nó ập xuống như một gáo nước khổng lồ giội thẳng lên mái ngói âm dương đã xỉn màu vì thời gian. Hạ Vy đứng nép vào bên cánh cửa gỗ mục, đôi tay vẫn còn ôm khăng khăng xấp ly nhựa trong suốt vừa mua ở chợ huyện. Mùi đất bốc lên nồng nặc, cái mùi ngai ngái, nồng đậm của sỏi đá lâu ngày gặp nước, quyện với mùi tro bếp âm ỉ cháy tạo nên một bầu không khí đặc quánh, khó thở.
Hùng đang lúi húi buộc lại tấm bạt che chiếc xe thồ ở ngoài sân. Nước mưa tuôn xối xả trên tấm lưng trần rám nắng của gã, biến làn da nâu đồng thành một khối điêu khắc bóng bẩy dưới ánh chớp lóe sáng liên hồi. Hùng vuốt nước trên mặt, nhảy phóc một cái vào hiên nhà, vẩy nước tung tóe làm Vy hét lên một tiếng kinh hãi.
"Anh làm cái gì vậy? Ướt hết ly của tôi bây giờ!"
"Ướt thì lau, đồ bằng nhựa chớ có phải bằng giấy mô mà sợ!" Hùng cười khì, để lộ hàm răng trắng bóng đối lập với bóng tối của gian bếp. Gã ngồi bệt xuống ngưỡng cửa, tay vân vê cọng cỏ khô dính trên bắp chân. "Hồi nãy bà hỏi vốn ở mô đúng không? Nhìn ra sau vườn kìa."
Vy nhìn theo hướng tay Hùng chỉ. Dưới màn mưa trắng xóa, rặng tắc của ông nội đang nghiêng ngả. Những trái tắc xanh sẫm ẩn hiện sau lớp lá, mọng nước và căng bóng.
"Tắc của ông nội... anh định bảo tôi trộm đồ của ông đi bán à?" Vy tròn mắt.
"Trộm mô mà trộm! Thầy Hai trồng tắc để ngâm muối uống trị ho cho cả xóm, mà năm ni trái sai quá xá, rụng đầy gốc kìa. Bà muốn bán, thì xin thầy cho hái chỗ rụng nớ mà làm vốn. Còn đường cát với đá thì... tui có cách."
Vy nhìn xuống đôi bàn tay mình. Những hạt đá đính trên móng tay giờ chỉ còn lại vài viên lẻ loi, nằm trơ trọi giữa lớp keo khô nham nhở. Đôi tay tiểu thư vốn chỉ biết cầm ly cocktail tại những lounge sang chảnh bậc nhất Sài Thành, giờ đây lại phải đi nhặt những trái tắc rụng dưới bùn đất? Một nỗi tủi thân bất chợt trào dâng, mặn đắng như nước mưa thấm qua môi. Nhưng rồi, hình ảnh ông Hai với ánh mắt khinh miệt và câu nói "ăn bám" lại hiện lên, đốt cháy lòng tự trọng của cô.
"Được! Tôi sẽ làm." Vy nghiến răng, giọng kiên quyết.
Tiếng dép nhựa loẹt quẹt vang lên từ phía gian nhà chính. Ông Hai bước vào, tay cầm chiếc đèn bão đã thắp sáng. Ánh lửa bập bùng rọi lên gương mặt già nua đầy những nếp nhăn sâu hoắm như rãnh ruộng mùa khô. Ông nhìn xấp ly nhựa trên bàn, rồi nhìn đứa cháu gái đang lấm lem bùn đất nhưng ánh mắt lại rực lên ngọn lửa bướng bỉnh.
"Tính mần thiệt đó à?" Ông Hai đặt chiếc đèn lên bàn, mùi dầu hỏa bốc lên hăng hắc.
"Con sẽ bán trà tắc. Con sẽ không để nội nói con là đứa tích sự chi nữa!" Vy dõng dạc, dù đôi vai vẫn hơi run vì cái lạnh từ cơn mưa tạt vào.
Ông Hai nheo mắt, tay vân vê chòm râu bạc. Ông không mắng, chỉ chậm rãi bước đến gần, dùng ngón tay thô ráp, chai sần hằn lên những vết sẹo của một đời cầm phấn và làm ruộng, gõ nhẹ vào cái shaker bằng inox cũ kỹ Vy vừa mua. Tiếng "king king" vang lên khô khốc.
"Mần cái nghề ni... là mần dâu trăm họ. Cô có chịu được cái nắng cháy da đầu Đại Lộc, có chịu được tiếng chửi bới của mấy mụ hàng tôm hàng cá ngoài chợ không? Hay là mần được hai bữa rồi lại nằm ườn ra đó khóc lóc đòi dìa Sài Gòn?"
"Con không về! Con sẽ ở đây bán cho nội coi!"
Ông Hai cười nhạt, một nụ cười chứa đựng sự hoài nghi sâu sắc. Ông bước ra phía cửa bếp, tay chỉ về phía cơn mưa đang lúc một nặng hạt, gió thổi làm những cành nhãn đập vào mái tôn kêu "rầm rầm" như muốn xé toạc không gian.
"Được. Muốn mần thì sáng mai, đúng 4 giờ gánh nước từ giếng làng về đổ đầy lu. Tắc sau vườn nớ, thích thì hái, nhưng tuyệt đối không được hái trái trên cành, chỉ được nhặt trái rụng. Nhà tui xưa nay gia giáo, mần ăn phải tử tế, không được lừa lọc người ta một đồng bạc lẻ mô nghe chưa?"
Vy đứng lặng người. Gánh nước? Cô còn chưa biết cái đòn gánh hình dáng ra sao, vậy mà nội bắt cô phải đi gánh nước giếng làng giữa lúc trời bão bùng thế này sao?
Hùng đứng bên cạnh, hích vai Vy một cái, nói nhỏ: "Thầy Hai đồng ý cho bà hái tắc là bà thắng một nửa rồi đó. Sáng mai tui qua phụ bà một tay... nhưng mà bà phải hứa, bán được ly đầu tiên là phải cho tui uống free!"
Cơn mưa ngoài kia vẫn gào thét, tiếng sấm nổ đùng đoàng trên đỉnh đèo Đại Hồng nghe như tiếng trống trận thúc giục. Vy đưa tay chạm vào lớp inox của cái bình lắc, nó lạnh ngắt nhưng lại làm cô thấy tỉnh táo lạ thường. Cô cảm nhận được từng thớ vải của chiếc áo bà ba cũ mượn của bà nội đang thấm đẫm mùi khói bếp và mùi gừng ấm.
Trong cái bóng tối mập mờ của gian bếp, Hạ Vy bỗng thấy mình không còn là nàng tiểu thư mỏng manh nữa. Một cái gì đó rất "Quảng Nam", rất cứng cỏi đang dần hình thành trong lồng ngực cô. Cô nhắm mắt lại, tưởng tượng ra mùi thơm của trà xanh quyện với vị chua thanh của tắc và cái ngọt lịm của đường cát... Đó sẽ là mùi vị của sự tự lập.
Nhưng Vy không biết rằng, đằng sau sự đồng ý dễ dàng ấy, ông nội đang chuẩn bị cho cô một "bài kiểm tra" còn khắc nghiệt hơn cả những xô nước giếng làng.
Khi ánh chớp cuối cùng lóe lên, Vy chợt nhìn thấy bóng ông Hai đứng bên cửa sổ nhìn ra vườn tắc, đôi tay ông run run lật mở một cuốn sổ cũ nát, nơi ghi chép những dòng chữ nắn nót về một người con trai đã lâu không trở về...