Nếu những tầng trên của Oakhaven là nơi thời gian được đóng chai và dán nhãn sang trọng, thì "Tầng Đáy" chính là bãi thải của những linh hồn lỗi. Ở đây, không khí đặc quánh mùi dầu máy, rác thải hữu cơ và hơi ẩm của những đường cống lộ thiên. Ánh mặt trời không bao giờ xuyên qua nổi những tầng tầng lớp lớp cầu vượt và ống dẫn chằng chịt phía trên đầu. Thứ duy nhất chiếu sáng nơi này là những ngọn đèn dầu lạc và ánh lửa lập lòe từ những thùng phuy đốt rác.
Elias lê bước qua một con hẻm hẹp, vai anh dựa vào những bức tường rêu mốc để giữ thăng bằng. Vụ nổ EMP không chỉ nướng chín hệ thống của Ngân hàng, nó còn để lại một vết sẹo sâu hoắm trong hệ thần kinh của anh. Mỗi bước đi là một cơn chấn động truyền thẳng lên đại não.
Anh nhìn xuống bàn tay mình. Chúng đang run rẩy. Những ký ức kỹ thuật về cách chế tạo Nhựa Sống vẫn còn đó, khô khốc như những dòng mã lệnh, nhưng những sợi dây cảm xúc liên kết chúng với trái tim anh đã đứt lìa. Anh biết Sarah là ai theo nghĩa khái niệm—một người vợ, một nhà khoa học—nhưng anh không còn cảm thấy nỗi đau khi gọi tên cô nữa. Sự trống rỗng này đáng sợ hơn cả nỗi đau.
"Anh đến muộn hơn tôi tính toán mười lăm phút."
Lyra bước ra từ bóng tối của một sạp hàng cũ nát. Cô không còn mặc bộ đồ da lúc ở Khu Vườn Treo, mà khoác một chiếc áo choàng xám bụi bặm để hòa mình vào đám đông dưới này. Cô tiến lại gần, đỡ lấy cánh tay đang lảo đảo của Elias.
"Đừng chạm vào tôi," Elias thào phào, theo bản năng muốn rút lại.
"Ở dưới này, nếu không chạm vào nhau để dìu đi, anh sẽ chết gục trước khi tìm thấy chỗ ngủ đấy, 'Kiến trúc sư' ạ," Lyra gằn giọng, nhưng đôi tay cô vẫn giữ chặt lấy anh. "Hệ thống truy quét của Valerius đang lùng sục khắp các tầng trung tâm. Chúng chưa dám xuống đây ngay vì luật bất thành văn của các băng đảng, nhưng thời gian không còn nhiều đâu."
Cô dẫn anh đi sâu vào lòng một khu xóm ổ chuột được xây dựng từ những vỏ container cũ. Họ dừng lại trước một cánh cửa gỉ sét có đánh dấu biểu tượng đồng hồ cát bị vỡ—thứ Elias đã thấy trong quán bar.
Bên trong là một không gian rộng rãi bất ngờ, tràn ngập các linh kiện điện tử cũ và những màn hình CRT chớp nháy. Một nhóm khoảng mười người đang bận rộn bên những chiếc máy hàn. Họ là "Những Kẻ Nhặt Rác" (Scavengers)—những người sống sót sau khi bị Ngân hàng trích xuất và đang nỗ lực tìm cách khôi phục lại ký ức bằng công nghệ thủ công.
"Tôi đã mang 'Chìa khóa' về rồi đây," Lyra thông báo, giọng cô vang lên đầy uy quyền.
Mọi ánh mắt đổ dồn về phía Elias. Đó không phải là ánh mắt ngưỡng mộ. Đó là ánh mắt của những nạn nhân nhìn kẻ đã tạo ra cái lồng nhốt mình. Sự im lặng kéo dài đến mức có thể nghe thấy tiếng nước nhỏ giọt từ trần nhà.
Một người đàn ông lớn tuổi, với một nửa khuôn mặt bị thay thế bằng các tấm vi mạch thô sơ, bước tới. "Cậu chính là Elias Vane? Kẻ đã dạy cho Valerius cách lấy đi mẹ của tôi, vợ của tôi, và cả những ngày thơ ấu của tôi sao?"
Elias nhìn thẳng vào mắt ông lão. Anh không cầu xin sự tha thứ, vì chính anh cũng chưa thể tha thứ cho mình. "Tôi là kẻ đã tạo ra nó. Và tôi là kẻ duy nhất biết cách phá hủy lõi của nó từ bên dưới."
"Ông ấy là thợ máy giỏi nhất của chúng tôi, Silas," Lyra cắt ngang, đứng chắn giữa Elias và đám đông. "Chúng ta không cần tình thương của anh ta. Chúng ta cần bộ não của anh ta. Ngân hàng đã mất quyền kiểm soát Kho Lưu Trữ Tối Cao trong một thời gian ngắn, nhưng Valerius sẽ sớm khởi động lại hệ thống dự phòng bằng Nhựa Sống Đen. Nếu điều đó xảy ra, không ai ở Oakhaven còn cơ hội tìm lại chính mình nữa."
Elias ngồi xuống một chiếc ghế gỗ mục. Anh cảm thấy một luồng điện nhẹ từ thiết bị định vị mà Lyra đưa cho anh lúc tháo chạy.
"Hệ thống dự phòng..." Elias thầm thì, mắt anh mờ đi khi cố truy xuất dữ liệu trong đầu. "Nó không nằm ở Tháp Trung Tâm. Nó nằm ngay dưới chân chúng ta. Ở trung tâm của Tầng Đáy này."
Lyra sững sờ. "Anh nói sao? Chúng tôi đã sống ở đây bao nhiêu năm..."
"Đó là lý do các người không bao giờ tìm thấy nó," Elias mỉm cười cay đắng. "Valerius dùng chính sự nghèo khổ và hỗn loạn của Tầng Đáy làm lớp vỏ bọc hoàn hảo nhất. Một nhà máy trích xuất khổng lồ chạy bằng chính nỗi u uất của những kẻ bị bỏ rơi. Các người gọi đó là vùng nước ngầm ô nhiễm, nhưng thực chất đó là mạch máu dẫn Nhựa Sống Đen về cho hắn."
Bên ngoài, tiếng sấm rền vang. Cơn mưa đầu tiên của mùa đổ xuống Tầng Đáy—một thứ mưa đen ngòm, mang theo bụi than và hóa chất.
Elias nhìn ra cửa sổ, nơi những bóng người lầm lũi đi trong màn mưa. Anh biết mình không còn nhiều thời gian. Sự trống rỗng trong đầu anh đang lớn dần, như một hố đen nuốt chửng từng mảnh bản ngã còn sót lại.
"Tôi sẽ giúp các người," Elias nói, giọng anh đanh lại như thép nguội. "Nhưng đổi lại, khi mọi chuyện kết thúc, tôi muốn các người trích xuất luôn cả hơi thở cuối cùng của tôi. Tôi không muốn sống trong một thế giới mà tôi không còn nhớ nổi lý do tại sao mình từng muốn cứu nó."
Lyra nhìn anh, đôi mắt cô dao động. Cô nhận ra rằng, dù Elias đã mất đi ký ức về Sarah, anh vẫn đang hành động theo bản năng của một tình yêu đã biến thành đức tin.
"Được thôi, Elias," cô thì thầm. "Nhưng trước đó, anh phải dạy chúng tôi cách chiến đấu với một con quỷ mà anh đã sinh ra."