Ánh đèn bàn chuyên dụng đổ một quầng sáng lạnh lẽo lên mặt bàn phục chế. An Minh ngồi bất động, đôi mắt mệt mỏi dán chặt vào miếng ngọc bội "Ngọc Phế Toàn". Vết xước trong lòng bàn tay anh vẫn còn rát nhẹ, một cảm giác chân thực đến mức vô lý. Anh không tin vào ma quỷ, nhưng với tư cách là một người dành cả đời để hàn gắn những mảnh vỡ của thời gian, anh tin vào "từ trường" của vật chất. Một vật phẩm đã đi qua đau thương, thường mang theo một loại năng lượng u uất mà khoa học chưa thể gọi tên.
Tiếng chuông điện thoại rung lên bần bật trên mặt bàn gỗ, kéo Minh ra khỏi dòng suy nghĩ mông lung.
"Minh, cậu vẫn còn ở hầm đấy à?" – Giọng của Giáo sư trực thuộc bảo tàng vang lên, đầy vẻ sốt sắng nhưng cũng không giấu được sự mệt mỏi.
"Tôi vẫn đang xem xét miếng ngọc, thưa Giáo sư."
"Nghe này, bên phía Hội đồng đang gây sức ép. Họ muốn có kết quả giám định niên đại và ý nghĩa của chữ 'Ẩn' đó ngay trong tuần tới để kịp cho triển lãm 'Dấu ấn Thăng Long'. Cậu biết đấy, miếng ngọc này được tìm thấy ở vị trí rất nhạy cảm – ngay dưới nền móng của một lầu vọng cảnh đã bị thiêu rụi trong biến cố năm Nhâm Dần (1782). Có giả thuyết cho rằng nó thuộc về phe Trịnh Tông, nhưng cũng có người nói nó liên quan đến phe Lê Duy Mật. Cậu phải cẩn thận, đây không chỉ là đá, nó là thuốc súng lịch sử đấy."
Minh ậm ừ cho qua chuyện. Anh không quan tâm đến những tranh cãi chính trị của các nhà sử học. Điều anh quan tâm là tại sao khi chạm vào nó, anh lại ngửi thấy mùi khói lửa nồng nặc và tiếng khóc nghẹn uất của một người đàn bà.
Anh tắt đèn, nhưng căn phòng không hoàn toàn chìm vào bóng tối. Những tia sáng từ khe thông gió hắt xuống, tạo thành những hình thù kỳ dị trên tường. Minh tựa lưng vào ghế, nhắm mắt lại. Cơn đau đầu kinh niên lại kéo đến, và trong cái tĩnh lặng của bóng đêm hầm bảo tàng, "tiếng vọng" ấy lại bắt đầu trỗi dậy.
Kinh thành Thăng Long, tháng 10 năm 1782.
Mùi bùn nồng nặc từ hồ Hoàn Kiếm xộc vào cánh mũi của Huyền Diệu. Nàng đang quỳ dưới chân một bức tường đá đổ nát phía sau phủ Chúa. Bộ y phục lụa màu mỡ gà của nàng đã lấm lem bùn đất và những vệt máu khô.
Phía xa, tiếng súng thần công thỉnh thoảng vẫn vang lên, dư chấn của nó làm rung chuyển cả mặt đất dưới chân. Quân kiêu binh (lính tam phủ) đã hoàn toàn làm chủ kinh thành sau khi phế bỏ Trịnh Cán để đưa Trịnh Tông lên ngôi Chúa. Thăng Long giờ đây giống như một con thú bị thương, rên rỉ dưới gót giày của những kẻ lính dõng hung hãn và say máu.
"Học sĩ, người không thể ở đây lâu."
Một bóng đen cao lớn từ trong bụi rậm bước ra. Đó là Lê Duy Chiêu. Ông không mặc hoàng bào, chỉ vận một bộ đồ vải thô của kẻ sĩ bình dân, nhưng khí chất thanh cao giữa loạn lạc vẫn không thể che giấu. Ánh mắt ông nhìn Diệu chứa chan sự xót xa và cả một sự tin cậy tuyệt đối.
Diệu không nói. Nàng đưa tay lên ra hiệu – những ký hiệu bằng ngón tay mà chỉ có hai người hiểu.
“Tài liệu đã được cất giấu. Nhưng ngọc bội của Ngài đã vỡ.”
Chiêu nhìn miếng ngọc bội trên tay Diệu. Đó là vật đính ước, cũng là tín vật của một hội kín những trí thức mong muốn canh tân đất nước, đưa quyền lực trở lại tay vua Lê và thực hiện những chính sách mở cửa với phương Tây để cứu vãn một dân tộc đang suy tàn. Chữ "Ẩn" trên ngọc chính là bí danh của hội.
"Ngọc vỡ có thể gắn lại, nhưng lòng người đã nát thì khó lòng cứu vãn," Chiêu thở dài, giọng ông trầm buồn như tiếng chuông chùa đổ giữa đêm thanh vắng. "Diệu à, ta phải đi ngay đêm nay. Nam tiến để tìm con đường khác. Nàng... hãy tìm cách sống sót. Hãy tiếp tục là một người câm. Chỉ có kẻ câm mới giữ được bí mật trong cái thời đại mà lời nói có thể đổi lấy hàng ngàn cái đầu rơi."
Diệu nhìn ông, đôi mắt nàng bỗng chốc nhòe đi. Nàng muốn hét lên rằng nàng không sợ chết, nàng chỉ sợ sự cô độc trong bóng tối này. Nhưng nàng đã chọn làm "Học sĩ câm". Nàng đã thề sẽ làm cái bóng bên lề lịch sử để bảo vệ những tư tưởng vĩ đại của ông.
Nàng lấy từ trong vạt áo ra một sợi dây vàng mảnh – món đồ trang sức duy nhất còn sót lại của mẹ mình. Bằng đôi bàn tay khéo léo của một người giỏi nữ công lẫn thư họa, nàng bắt đầu quấn sợi dây vàng quanh hai mảnh ngọc vỡ ngay dưới ánh trăng mờ đục.
Tiếng bước chân rầm rập của lính tuần tiễu vang lên phía đầu ngõ.
"Chúng nó ở kia! Có bóng người!"
Tiếng quát tháo xé toạc không gian. Chiêu giật mình, ông nhìn Diệu một lần cuối, rồi xoay người lao vào bóng tối của những con ngõ nhỏ ngoằn ngoèo. Diệu ở lại. Nàng bình thản nhét miếng ngọc vừa gắn tạm vào một hốc đá ngầm dưới gốc cây đa cổ thụ, rồi nằm sụp xuống bùn, giả vờ như một cái xác không hồn giữa đống hoang tàn.
Hiện tại.
Minh choàng tỉnh. Mồ hôi vã ra như tắm, dù phòng phục chế luôn duy trì nhiệt độ 20°C để bảo quản cổ vật. Anh đưa tay lên sờ vào cổ họng mình, cảm giác nghẹn đắng như thể chính anh là người đã không thể nói trong suốt một đời.
Anh nhìn lại "Ngọc Phế Toàn" trên bàn. Dưới ánh sáng mờ ảo của đêm khuya, sợi dây vàng mảnh bao quanh miếng ngọc dường như đang lấp lánh một cách lạ thường. Anh nhận ra một chi tiết mà trước đó mình đã bỏ lỡ: ở kẽ nứt của miếng ngọc, có một vệt màu nâu sẫm li ti.
Minh lấy một chiếc tăm bông chuyên dụng, thấm một chút dung dịch trung hòa rồi nhẹ nhàng quét lên vệt màu đó. Anh đặt mẫu thử dưới kính hiển vi điện tử.
Trái tim anh suýt chút nữa ngừng đập khi nhìn thấy những cấu trúc tế bào đã hóa thạch nhưng vẫn nhận dạng được.
"Máu..." – Minh thào thào – "Đây là máu người từ hai trăm năm trước."
Đúng lúc đó, cửa hầm bảo tàng vang lên tiếng gõ dồn dập. Một giọng nữ trẻ trung, sắc sảo vang lên từ phía sau cánh cửa thép:
"Anh An Minh phải không? Tôi là Hà Linh, phóng viên báo Di Sản. Tôi có một tài liệu về gia tộc họ Trần cuối thời Lê mà tôi nghĩ... nó đang nằm trên bàn làm việc của anh."
Minh khựng lại. Hà Linh? Cái tên này không có trong danh sách những người được phép vào khu vực phục chế. Nhưng sự tò mò về "gia tộc họ Trần" đã khiến anh đứng dậy.
Lịch sử không chỉ là những trang giấy vô tri. Nó đang bắt đầu tự tìm đường trở lại hiện thực, và có lẽ, anh chính là cánh cổng mà nó đã chọn.