Trong ký ức của những đứa trẻ quê, buổi trưa không phải là thời gian để nghỉ ngơi. Đó là một khoảng không gian đầy mời gọi, khi người lớn đã chìm vào giấc ngủ say sau một buổi sáng quần quật ngoài đồng, và tiếng quạt mo cau trên tay nội bắt đầu rơi nhịp. Đối với chúng tôi, buổi trưa là lúc mặt trời rực rỡ nhất, là lúc những chú ve sầu tấu lên bản nhạc cuồng nhiệt nhất, và cũng là lúc những âm mưu "vượt ngục" bắt đầu được thực thi.
"Lượm... Lượm ơi..."
Tiếng gọi thì thầm như tiếng muỗi kêu vang lên bên cửa sổ vách liếp. Tôi nằm im trên chiếc phản gỗ, tim đập thình thịch, một mắt ti hí nhìn về phía buồng trong. Tiếng ngáy đều đặn của cha và tiếng thở dài của mẹ cho thấy họ đã say giấc. Tôi nhẹ nhàng bò dậy, đôi chân trần rón rén đặt xuống nền đất sao cho không làm phát ra một tiếng động nhỏ nào.
Thằng Cò đã đứng sẵn ngoài bụi chuối, mặt nó đỏ bừng vì nắng, tay cầm một chiếc cần câu làm từ nhánh tre vót nhỏ. Cùng lúc đó, thằng Đực và con Thắm cũng lò dò xuất hiện từ phía rặng rào. Cả đám như những bóng ma nhỏ, lủi thủi băng qua vườn na, hướng thẳng ra phía đầm sen cuối làng.
Nắng trưa tháng Năm như đổ lửa xuống đỉnh đầu. Mặt đất nứt nẻ hầm hập hơi nóng phả vào gan bàn chân, nhưng nỗi phấn khích được đi câu cá cờ và bắt chuồn chuồn kim đã lấn át tất cả.
"Suỵt! Nhẹ chân thôi, đi ngang nhà ông Tám hủ tiếu, ông ấy mà thấy là ông ấy gọi mẹ tụi mình dậy đó!" – Con Thắm thỏ thẻ, tay nó cầm chiếc nón lá rách nát che nửa mặt.
Chúng tôi dàn trận bên bờ đầm. Hoa sen mùa này đã tàn bớt, chỉ còn những gương sen già sạm màu và những lá sen to bản như những cái ô xanh khổng lồ che phủ mặt nước. Thằng Cò lội xuống mép bùn, khéo léo thả mồi câu bằng trứng kiến vào giữa những đám rong đuôi chó. Chỉ một loáng sau, một con cá cờ với cái đuôi sặc sỡ màu ngũ sắc đã cắn câu, quẫy tưng bừng trong không trung.
"Được rồi! Con này to bằng ba ngón tay luôn!" – Thằng Cò reo khẽ, mắt lấp lánh niềm vui.
Mải mê với trận chiến dưới nước, chúng tôi quên bẵng đi thời gian. Ánh nắng gắt gỏng của buổi trưa dần ngả sang màu vàng vọt của buổi chiều. Và cái gì đến cũng phải đến. Một bóng đen cao lớn xuất hiện trên bờ đê, che khuất một khoảng nắng.
"Lượm! Thắm! Cò! Đực! Tụi mày giỏi lắm!"
Tiếng quát của mẹ tôi vang lên như sấm sét giữa trời quang. Cả đám giật bắn mình, con cá cờ trên tay thằng Cò rơi tọt xuống bùn. Tôi quay lại, thấy mẹ đang đứng chống nạnh, tay cầm một nhành roi mây mới bẻ từ bụi tre. Khuôn mặt mẹ giận dữ, mồ hôi nhễ nhại vì phải đi tìm chúng tôi giữa trời nắng chang chang.
"Con đã dặn sao? Trưa nắng không được ra ngoài, nhỡ cảm nắng, nhỡ ngã xuống đầm thì sao?" – Giọng mẹ run lên, nửa vì giận, nửa vì lo lắng.
Tôi lủi thủi đi trước, đầu cúi gằm, đôi tay vò nát gấu áo dính đầy bùn đất. Về đến sân nhà, cha tôi đã ngồi sẵn trên chiếc ghế mây, mặt lầm lì. Nội đứng bên cạnh, ánh mắt đầy xót xa nhưng không dám can thiệp.
"Nằm xuống phản!" – Cha gằn giọng.
Tôi nằm sấp xuống, cảm giác cái phản gỗ mát lạnh nhưng tim tôi thì nóng như lửa đốt. Tiếng nhành roi mây xé gió vang lên: Vút... Chát!
Cú roi đầu tiên giáng xuống mông, đau điếng. Tôi nghiến răng, không dám khóc thành tiếng. Cú thứ hai, rồi thứ ba... Nước mắt tôi bắt đầu trào ra, không chỉ vì đau thể xác, mà vì cái cảm giác tội lỗi khi thấy mẹ đứng ở cửa bếp, xoay lưng đi, tay quệt ngang dòng lệ.
"Cho mày nhớ! Lần sau còn dám trốn ngủ trưa đi nghịch dại nữa không?" – Cha hỏi, nhịp roi dừng lại.
"Con... con không dám nữa ạ..." – Tôi lí nhí trong tiếng nấc.
Đêm đó, tôi nằm quay mặt vào vách, mông đau ê ẩm không sao ngủ được. Trong bóng tối của gian nhà tranh, tôi nghe tiếng bước chân rón rén. Một bàn tay ấm áp khẽ kéo áo tôi lên, rồi một cảm giác mát rượi lan tỏa trên những vết lằn roi. Mẹ đang bôi dầu cho tôi.
"Đau lắm không con?" – Mẹ thầm thì, giọng mẹ dịu dàng như chưa từng có trận lôi đình lúc chiều. "Mẹ và cha đánh con cũng vì xót con thôi. Trưa nắng thế, lỡ có chuyện gì thì mẹ sống sao nổi?"
Tôi xoay người lại, ôm chầm lấy cổ mẹ, òa khóc như một đứa trẻ lên ba. Mùi gừng, mùi dầu gió và mùi mồ hôi tần tảo của mẹ bao bọc lấy tôi. Trong cái khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra rằng, những cú đòn roi của cha mẹ không phải để trừng phạt, mà là những "dấu gạch chéo" để uốn nắn một mầm cây non trước những giông bão cuộc đời.
Bên ngoài cửa sổ, tiếng dế mèn vẫn rỉ rả. Tôi thiếp đi trong vòng tay mẹ, lòng thầm hứa sẽ không bao giờ làm mẹ phải khóc vì mình nữa. Nhưng tôi biết, cái tuổi thơ của những đứa trẻ quê như tôi, nếu thiếu đi một buổi trưa trốn ngủ và một vài cú đòn roi, có lẽ nó đã chẳng còn vẹn nguyên cái vị mặn mòi, cay đắng mà ngọt ngào đến thế.