Sau đêm tẩy rửa chiếc áo khoác trong điên cuồng, mẹ tôi đổ bệnh. Cơn sốt cao khiến gương mặt bà đỏ gay gắt trên nền gối trắng xám, nhưng ngay cả trong cơn mê sảng, đôi tay bà vẫn quờ quạng như muốn nắm lấy vạt áo tôi, như sợ rằng chỉ cần bà nhắm mắt, tôi sẽ tan biến vào thế giới phù hoa ngoài kia.
Tôi ngồi bên cạnh, dùng khăn ấm lau đi những giọt mồ hôi trên trán mẹ. Dưới ánh sáng lờ mờ của buổi sớm, tôi thấy đôi môi mẹ khô khốc, nứt nẻ, bật ra những tiếng thầm thì đứt quãng. Tôi cúi xuống sát mặt mẹ để nghe, và trái tim tôi gần như ngừng đập khi nhận ra bà không hề gọi tên cha, bà cũng không hề rên rỉ vì đau đớn thể xác. Bà đang lặp lại một câu nói như một bài kinh cầu hồn: "Nhất Lan... đừng bỏ mẹ... con là mạng sống của mẹ..."
Đến buổi chiều, khi cơn sốt hạ xuống chút ít, mẹ tỉnh dậy. Việc đầu tiên bà làm không phải là đòi uống nước, mà là nhìn chăm chằm vào tôi bằng đôi mắt đục ngầu, sâu hoắm. Bà nắm lấy tay tôi, đôi bàn tay thô ráp ấy siết chặt đến mức tôi cảm thấy xương cốt mình như sắp vỡ ra. Bà kéo tôi lại gần, hơi thở nóng hổi mang theo mùi thuốc bắc đắng ngắt phả vào mặt tôi.
"Nhất Lan, con có biết tại sao mẹ vẫn còn sống đến ngày hôm nay không?"
Tôi im lặng, cúi đầu. Mẹ tiếp tục, giọng nói yếu ớt nhưng chứa đựng một sức nặng nghìn cân: "Ngày ông ta đi, mẹ đã đứng trên cầu sông Tùng Hoa suốt một đêm. Dưới chân mẹ là dòng nước lạnh ngắt, mẹ chỉ muốn nhảy xuống để kết thúc tất cả sự nhục nhã này. Nhưng lúc đó, mẹ cảm thấy con cựa quậy trong bụng. Mẹ nhận ra rằng nếu mẹ chết, ông ta sẽ được tự do, còn con sẽ không có cơ hội được sinh ra để đòi lại công bằng cho mẹ."
Mẹ ho sặc sụa, hơi thở dồn dập. Tôi vội vàng đưa ly nước nhưng bà gạt đi. Bà nhìn thẳng vào mắt tôi, một cái nhìn chiếm hữu và tuyệt vọng đến mức khiến tôi run rẩy.
"Mẹ sống chỉ vì con. Mọi miếng cơm mẹ nhịn, mọi đêm trắng mẹ thức, mọi sự sỉ nhục mẹ gánh chịu đều là để nuôi lớn con. Con không chỉ là con gái mẹ, con là máu, là thịt, là linh hồn của mẹ. Nếu con thất bại, nếu con đi sai đường, nếu con phản bội mẹ như cách ông ta đã làm... thì Nhất Lan à, lúc đó mẹ sẽ chết thật sự. Và cái chết đó là do chính tay con ban tặng."
Đây chính là đòn trừng phạt tàn khốc nhất. Mẹ không dùng roi vọt, mẹ dùng chính sinh mạng của mình để đặt lên vai tôi một khối đá khổng lồ. Bà biến sự tồn tại của tôi thành lý do duy nhất để bà sống, nghĩa là bà cũng biến mọi lỗi lầm của tôi thành bản án tử hình dành cho bà. Tôi nhìn người đàn bà gầy gò, héo hắt trên giường, lòng trào lên một sự thương xót tột cùng trộn lẫn với một nỗi ghê tởm vô hình. Tôi yêu mẹ, nhưng tình yêu đó đã bị nhuốm màu bởi sự mặc cảm tội lỗi.
"Mẹ, con xin lỗi... con sẽ không làm mẹ thất vọng đâu," tôi nói, những giọt nước mắt nóng hổi rơi xuống mu bàn tay mẹ.
Mẹ khẽ mỉm cười, một nụ cười không có sự ấm áp, chỉ có sự thỏa mãn của một người quản ngục vừa siết chặt thêm một vòng xích. Bà buông tay tôi ra, nhắm mắt lại như thể vừa hoàn thành một nghi lễ quan trọng. Tôi đứng dậy, bước ra khỏi phòng mà cảm giác như mình không còn là một cá thể độc lập nữa. Tôi là một phần cơ thể của mẹ, là hơi thở của mẹ, là công cụ để mẹ tiếp tục tồn tại.
Đêm đó, tôi quay lại bàn học, vùi đầu vào những con số vô hồn. Tôi biết, từ nay về sau, mỗi bước đi của tôi không còn là của tôi nữa. Tôi đang cõng trên lưng sự sống của mẹ, một sự sống nặng nề và đầy hận thù, và chỉ cần tôi sơ sẩy một chút thôi, cái bóng của sự hy sinh ấy sẽ nghiền nát tôi thành trăm mảnh.