845 từ
Cuộc thi kiểm chứng "Thiên Thư Số Học" của Lý Hàm Dũng do Vua Triều Nguyên tổ chức đã chính thức diễn ra, biến đại sảnh triều đình thành một phiên tòa toán học đầy căng thẳng. Mục tiêu của cuộc thi không phải là giải một bài toán phức tạp, mà là buộc Lịch phải chứng minh tính hợp lý và sự tồn tại của những khái niệm cơ bản mà anh đã giới thiệu, đặc biệt là Số Âm. Đây là khái niệm bị Tư Mã Chấn và các học giả bảo thủ coi là "sự phản bội quy luật tự nhiên", bởi lẽ theo triết lý cổ đại, mọi thứ đều phải có hình hài và Số Không (Hư Vô) là giới hạn cuối cùng. Lịch biết rằng, việc giải thích bằng logic suông sẽ không đủ; anh cần một sự trình bày trực quan, mang tính triết lý và gần gũi với văn hóa cổ đại.
Lịch bước vào phiên tòa, cảm thấy toàn thân đổ mồ hôi lạnh, nhưng vẻ ngoài vẫn giữ được sự bình tĩnh cao quý của một Tể Tướng. Anh đối diện với một nhóm học giả uyên bác, đứng đầu là Tư Mã Chấn, người đang mang vẻ mặt đắc thắng. Vua Triều Nguyên ngồi trên ngai vàng, theo dõi mọi diễn biến với sự quan tâm đặc biệt.
Tư Mã Chấn (lên tiếng, giọng nghiêm nghị): "Thưa Tể Tướng, ngài đã tuyên bố về sự tồn tại của Số Âm để tính toán sự thiếu hụt. Nhưng nếu Số Âm là có thật, xin ngài hãy chứng minh sự hiện diện vật chất của nó. Làm sao có thể có một thứ mà ta không thể đếm, không thể chạm, và ít hơn cả sự trống rỗng? Nếu ngài không thể, thì đây là tà thuật nhằm làm rối loạn triều cương!"
Áp lực dồn nén, Lịch biết rằng anh phải vượt qua cái bẫy triết lý này. Anh quyết định sử dụng chiến lược đã bàn bạc với Diễm Nhi, dựa trên một khái niệm cổ đại là Luân Hồi và Cân Bằng. Lịch yêu cầu mang ra hai cái cân bằng và một chồng thẻ tre, tượng trưng cho lượng thóc.
Lịch (Hàm Dũng, giọng vang rõ): "Chư vị, Số Âm không phải là sự không tồn tại, mà là sự tồn tại trong trạng thái cân bằng ngược. Hãy coi chiếc cân này là Kho Thóc của quốc gia. Ban đầu, cân bằng. Nếu ta thêm thóc (Số Dương), cán cân nghiêng về phía Số Dương. Nhưng nếu ta lấy thóc ra mà chưa có thóc để bù đắp, ta phải đặt một vật nặng ở phía đối diện, tượng trưng cho Gánh Nặng Nợ. Gánh nặng này chính là Số Âm!"
Lịch tiếp lời, sử dụng ngôn ngữ triết học: "Sự sống và cái chết là hai mặt của Luân Hồi, cũng như Số Dương và Số Âm là hai mặt của Sự Cân Bằng. Số Âm là Luân Hồi của Vật Chất, nó nhắc nhở chúng ta rằng cái gì đã mất đi phải được bù đắp lại. Sự thiếu hụt của hôm nay (Âm) là động lực để chúng ta làm việc chăm chỉ vào ngày mai (Dương) để đạt đến sự Cân Bằng (Số Không)."
Sự giải thích này đã biến Toán học từ một vấn đề kinh tế thành một triết lý đạo đức và tự nhiên, khiến các học giả phải im lặng vì sự logic không thể chối cãi. Vua Triều Nguyên vỗ tay tán thưởng, nhưng Tư Mã Chấn vẫn chưa chịu thua.
Tư Mã Chấn (cố chấp): "Đó chỉ là biện luận! Nếu ngài nói về Luân Hồi, thì hãy cho chúng tôi thấy công thức Luân Hồi của sự biến mất! Hãy chứng minh bằng số học tại sao Số Âm nhân Số Âm lại ra Số Dương! Chẳng phải hai sự thiếu hụt nhân với nhau phải ra một sự thiếu hụt lớn hơn sao?"
Đây là một câu hỏi hóc búa nhất. Lịch biết rằng, để giải thích quy tắc
a
ˆ
m×
a
ˆ
m=dương mà không dùng định nghĩa, anh phải dùng đến logic động học.
Lịch (tập trung): "Thưa chư vị, hãy tưởng tượng ngài đang đi theo một hướng. Đó là Số Dương. Nếu ngài quay lưng lại (nhân với Số Âm), ngài sẽ đi về phía sau. Nhưng nếu ngài quay lưng lại hai lần (nhân với Số Âm lần nữa), ngài lại quay mặt về phía trước! Hai lần phủ định sẽ trở thành Khẳng Định. Trong Số Học, đó là quy tắc của sự bù trừ: hai lần rút lui sẽ trở thành một bước tiến trong phép tính."
Sự sáng tạo trong cách giải thích đã đánh bại hoàn toàn Tư Mã Chấn. Vua Triều Nguyên tuyên bố Hàm Dũng đã vượt qua cuộc kiểm tra tri thức một cách xuất sắc. Sự nghiệp của Lịch, vốn được xây dựng trên sự lừa dối, giờ đây lại được củng cố bằng sự thông minh và khả năng biến tri thức hiện đại thành triết lý cổ đại.