960 từ
Sau chiến thắng vang dội tại phiên tòa toán học, Lý Hàm Dũng (Trần Văn Lịch) đã củng cố tuyệt đối vị thế của mình, khiến Tư Mã Chấn hoàn toàn mất đi quyền lực phản đối công khai. Vua Triều Nguyên, giờ đây hoàn toàn tin tưởng vào "Thiên Thư Số Học," đã giao cho Lịch một dự án mang tính lịch sử: áp dụng Hệ Thống Tọa Độ (mà Lịch đã giới thiệu ở Chương 8) vào toàn bộ Kinh thành và các vùng lân cận để tạo ra một bản đồ địa lý và hành chính chính xác. Đây là một nhiệm vụ khổng lồ, đòi hỏi sự phối hợp giữa lý thuyết toán học và công việc đo đạc thực tế.
Lịch, với tư duy hiện đại, nhanh chóng thành lập các đội khảo sát và hướng dẫn họ cách thiết lập hai trục chính (trục Hoành và trục Tung) giao nhau tại một điểm gốc (điểm không). Anh dùng những ví dụ thực tế nhất để giải thích về các trục này, ví von trục Hoành là "đường đi của mặt trời" và trục Tung là "đường chảy của con sông lớn" – những yếu tố cố định trong tâm trí người cổ đại. Tuy nhiên, việc áp dụng lý thuyết vào thực tế lại nảy sinh vô số rắc rối hài hước. Các quan lại và thợ đo đạc thường xuyên nhầm lẫn giữa Hoành Độ (X) và Tung Độ (Y), coi Tọa Độ là một cặp số ngẫu nhiên thay vì một địa chỉ duy nhất.
Một viên quan (khó hiểu): "Tể Tướng, ngài nói điểm này là (3, 5). Nhưng nếu ta đi về phía Bắc trước, rồi mới đi về phía Đông, thì đó phải là (5, 3) chứ? Đạo lý nào quy định Hoành phải đi trước Tung?"
Lịch (Hàm Dũng, cười khổ): "Đạo lý đó là Sự Ưu Tiên Của Sự Ổn Định, thưa đại nhân. Giống như khi ta ăn cơm, ta phải cầm đũa trước rồi mới cầm bát. Tọa Độ là một quy ước, một trật tự đã được quy định để tránh sự hỗn loạn. Nếu mọi người đều làm theo ý mình, bản đồ này sẽ trở thành một mớ bòng bong không hơn không kém!"
Lịch phải dành hàng giờ để dạy lại các khái niệm cơ bản về thứ tự và quy ước, điều mà cậu từng coi là hiển nhiên. Anh nhận ra rằng, tri thức không chỉ cần sự chính xác, mà còn cần sự kiên nhẫn và sự đơn giản hóa tối đa để thích nghi với bối cảnh.
Trong suốt quá trình thực hiện dự án Tọa Độ, Diễm Nhi là người duy nhất thực sự hiểu được ý nghĩa sâu xa của bản đồ này. Cô không chỉ giúp Lịch phiên dịch những thuật ngữ phức tạp thành ngôn ngữ thơ ca, triết lý, mà còn giúp anh giải quyết những khúc mắc về văn hóa. Một lần, Lịch muốn đặt điểm Gốc (0, 0) tại nơi trang trọng nhất, nhưng Diễm Nhi giải thích rằng, người dân sẽ không chấp nhận một địa điểm có giá trị "không" lại là trung tâm. Cô đề nghị đặt điểm (0, 0) tại một nơi bị bỏ hoang, và gọi nó là "Điểm Khởi Đầu của Sự Vô Danh" – một nơi có ý nghĩa triết lý về sự tái sinh.
Diễm Nhi (đề xuất): "Tể Tướng, người dân Đại Nguyên tôn thờ sự tồn tại. Hãy để Số Không (0) là biểu tượng của Vô Danh, của sự khởi đầu khiêm tốn. Sự vĩ đại sẽ nảy sinh từ sự khiêm nhường. Chúng ta hãy gọi điểm (0, 0) là Điểm Càn Khôn, nơi mọi thứ bắt đầu từ sự trống rỗng."
Lịch nhìn Diễm Nhi, cảm phục sự thông minh và tinh tế của cô. Anh nhận ra rằng, Diễm Nhi không chỉ giúp anh trong công việc, mà còn giúp anh kết nối với thế giới cổ đại này một cách sâu sắc hơn. Cô là "điểm neo" duy nhất của anh ở Đại Nguyên. Tình cảm giữa hai người ngày càng phát triển, không phải là sự lãng mạn cuồng nhiệt, mà là sự thấu hiểu và tin tưởng tuyệt đối.
Một buổi tối, khi hai người đang cùng nhau kiểm tra lại bản đồ Tọa Độ đã hoàn thành một phần, Lịch ngắm nhìn những đường kẻ hoàn hảo trên giấy và cảm thấy một sự hài lòng sâu sắc.
Lịch (Hàm Dũng, nói chậm rãi): "Cô thấy không, Diễm Nhi? Mỗi điểm trên bản đồ này đều có một địa chỉ rõ ràng, duy nhất. Nó không bao giờ bị lạc, không bao giờ bị lãng quên. Giá mà cuộc đời cũng có Tọa Độ như thế..."
Diễm Nhi (nhìn Lịch, ánh mắt dịu dàng): "Cuộc đời ngài có Tọa Độ rồi, Tể Tướng. Trục Hoành của ngài là Tri Thức, trục Tung của ngài là Trách Nhiệm. Điểm giao nhau của ngài, tôi tin là ở ngay tại Đại Nguyên này. Và ngài không còn là (0, 0) nữa. Ngài đã đi rất xa khỏi điểm Khởi Đầu của Sự Vô Danh rồi."
Lời nói của Diễm Nhi khiến Lịch xúc động. Anh nhận ra rằng, dù linh hồn anh vẫn là Trần Văn Lịch dở Toán, nhưng thân phận Lý Hàm Dũng đang dần trở thành một con người mới, một con người có giá trị và có trách nhiệm thực sự. Lịch chấp nhận sự thật rằng, anh không thể trốn tránh số phận trở thành một thiên tài nữa. Anh phải tiếp tục học, không chỉ để sống sót, mà còn để xứng đáng với niềm tin của Diễm Nhi và sự hy vọng của cả triều đại Đại Nguyên.