1,202 từ
Sự phong chức Tể Tướng Số Học Cấp Cứu đã đưa Lý Hàm Dũng (Trần Văn Lịch) vào thẳng trung tâm của các vấn đề quốc gia, và sau thành công với Số Âm và Phân số, thử thách tiếp theo lại đến từ Bộ Binh – một cuộc khủng hoảng hậu cần quân sự ở biên giới phía Bắc. Các tướng lĩnh đang gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc tính toán lượng lương thực, quân trang, và đặc biệt là góc bắn chính xác của các loại máy bắn đá mới phát minh. Họ cần một hệ thống đo lường khoảng cách và góc độ hiệu quả để tối ưu hóa việc tiếp tế và chiến đấu. Vấn đề cốt lõi vẫn là sự thiếu hụt nghiêm trọng về hình học và lượng giác cơ bản, khiến mọi tính toán chỉ dựa vào ước lượng thô sơ và kinh nghiệm cá nhân, dẫn đến sai số chết người. Lịch, ngồi trong văn phòng sang trọng của mình, tay lật lật cuốn sách giáo khoa Toán Hình học lớp 9 đã rách nát (mà cậu đã mạo hiểm ra ngoài thành mua lại được bằng một số lượng lớn vàng), cảm thấy áp lực lớn hơn bao giờ hết. Những kiến thức này từng là nỗi kinh hoàng của cậu, nhưng giờ đây lại là chìa khóa cứu nguy cho cả một triều đại. Tư duy lười biếng hiện đại của Lịch mách bảo rằng, cách giải quyết hiệu quả nhất là tạo ra một công cụ đơn giản để quân đội có thể tự tính toán mà không cần cậu phải có mặt tại chiến trường.
Trước áp lực từ Bộ Binh, Tư Mã Chấn – người vẫn coi Hàm Dũng là kẻ dùng "tà thuật số học" – đã công khai thách thức Lịch trong buổi họp triều đình. Ông ta cáo buộc rằng những phép tính của Hàm Dũng chỉ có tác dụng trong phòng kín với các con số lý thuyết, nhưng hoàn toàn vô dụng trên chiến trường thực tế, nơi sinh mạng con người và vận mệnh quốc gia bị đe dọa. Tư Mã Chấn đặt ra một bài toán hóc búa: Làm thế nào để tính chính xác khoảng cách giữa vị trí đặt máy bắn đá và tường thành của quân địch mà không cần phải đi qua chiến trường nguy hiểm đó. Ông ta đưa ra một ví dụ cụ thể về một ngọn núi chắn giữa, khiến việc đo lường trực tiếp là không thể. Các quan lại khác đều đồng tình với sự hợp lý của thách thức này, và ánh mắt nghi ngờ dồn về phía Lịch. Lịch cảm thấy cổ họng khô khốc, cậu biết rằng đây là lúc không thể dùng những ví von hài hước về mì tôm hay tiền nợ để giải quyết nữa. Đây là lúc cậu phải triệu hồi "tuyệt học" chân chính từ Casio của mình, những công thức hình học phức tạp mà cậu chỉ biết áp dụng một cách máy móc trước đây.
Trong khoảnh khắc căng thẳng tột độ, khi mọi ánh mắt đều đổ dồn vào Hàm Dũng, Lịch đã rút ra một quyết định táo bạo. Thay vì sử dụng những công thức Lượng Giác phức tạp như sin, cos, tan (những thứ quá xa vời với tri thức cổ đại), cậu quyết định dùng một phương pháp đơn giản hơn nhiều nhưng vẫn đạt hiệu quả cao: Tam Giác Đồng Dạng (Kiến thức cơ bản của Hình học). Lịch giải thích rằng, chúng ta không cần phải đo khoảng cách trực tiếp, mà chỉ cần tạo ra một mô hình thu nhỏ, chính xác của chiến trường. Cậu yêu cầu một người lính dựng hai thanh gỗ thẳng đứng có chiều dài khác nhau, đặt chúng cách nhau một khoảng cách cố định (có thể đo được), và sau đó đo bóng đổ của hai thanh gỗ này. Bằng cách so sánh tỷ lệ giữa chiều dài thanh gỗ và bóng đổ của chúng, Lịch giải thích rằng người ta có thể suy ra tỷ lệ đó áp dụng cho khoảng cách thực tế. Cậu vẽ một hình minh họa đơn giản trên đất, chỉ ra rằng, khoảng cách từ máy bắn đá đến tường thành (cạnh lớn) có thể được tính bằng cách so sánh với một khoảng cách nhỏ hơn, dễ đo hơn (cạnh nhỏ).
Cả triều đình, bao gồm cả Tư Mã Chấn, hoàn toàn bị thuyết phục bởi sự đơn giản và tính ứng dụng tuyệt vời của phương pháp này. Họ gọi đó là Định Luật Chiếu Bóng, một "đạo lý" thiên cơ giúp con người vượt qua mọi chướng ngại vật về địa hình. Vua Triều Nguyên lập tức ban lệnh khắc công thức này lên một tấm bia đồng nhỏ để các quân sư và tướng lĩnh có thể mang theo bên mình, coi nó là một bảo vật của chiến thuật quân sự. Lịch, trong lòng thở phào nhẹ nhõm vì lại qua cửa ải, nhận ra sức mạnh khủng khiếp của tri thức cơ bản khi đặt trong bối cảnh kém phát triển. Tuy nhiên, anh cũng phải đối mặt với một vấn đề đạo đức: anh đang lừa dối cả một triều đại bằng những kiến thức phổ thông, nhưng đồng thời, anh đang thực sự cứu sống hàng ngàn binh sĩ và phát triển quốc gia này một cách chóng mặt.
Sau buổi họp triều, Lâm Diễm Nhi, người đã chứng kiến toàn bộ màn trình diễn Định Luật Chiếu Bóng, tìm gặp Hàm Dũng. Cô không hỏi về công thức hay đạo lý Số Học, mà hỏi về hành động của Hàm Dũng. Cô nói: "Tại sao Tể Tướng luôn tìm cách giải quyết vấn đề bằng những cách đơn giản nhất? Chẳng phải một vị Thiên Tài nên dùng những phép tính phức tạp, càng khó hiểu càng tốt, để thể hiện sự cao siêu của mình sao?" Câu hỏi của cô chạm thẳng vào bản chất của Lịch. Lịch, bất ngờ trước sự thấu hiểu này, phải dùng hết sự khéo léo của mình để trả lời. Anh giải thích rằng: "Sự cao siêu của Toán Học không nằm ở sự phức tạp, mà ở sự tinh giản (Optimization). Mục đích của Số Học là giúp mọi người, từ Vua đến người lính, đều có thể sử dụng. Một công thức chỉ dành cho một mình Tể Tướng thì nó là vô dụng." Lịch viện dẫn triết lý "người lười" của mình: "Sự lười biếng là mẹ đẻ của sự sáng tạo, vì chỉ có người lười mới tìm ra con đường ngắn nhất để đi đến đích." Diễm Nhi mỉm cười, cô hiểu rằng, triết lý "tinh giản" này chính là sự khác biệt giữa Thiên Tài Toán Học lạnh lùng Lý Hàm Dũng cũ và Lý Hàm Dũng hiện tại, người mang tâm hồn của một học sinh dở, nhưng lại có lòng trắc ẩn và tư duy thực tế đến từ thế giới hiện đại. Sự thấu hiểu của cô khiến Lịch cảm thấy cô đơn hơn nhưng cũng được an ủi hơn.