Thời gian ở vùng quê Vân Nam này dường như được đo bằng nhịp điệu của các mùa vụ. Khi hoa lê rụng hết, nhường chỗ cho những quả non lấp ló trong tán lá xanh, cũng là lúc Tô Miên bước vào giai đoạn nước rút của kỳ thi vào cấp ba.
Hồi đó, việc một đứa trẻ ở vùng núi nghèo này học lên cao là một chuyện xa xỉ. Đám bạn cùng lứa với Tô Miên, đứa thì đã đi làm thuê ở xưởng gạch, đứa thì theo mẹ ra chợ bán rau. Mỗi lần đi ngang qua cổng làng, thấy chúng nhìn mình bằng ánh mắt vừa tò mò vừa như thương hại, Tô Miên lại càng nắm chặt dây đeo chiếc cặp sách đã sờn vải.
"Học lắm làm gì cho mắt cận lòi ra, rồi sau này cũng đi lấy chồng thôi Miên ơi!" – Tiếng một chị trong làng vọng theo khi cô đi học về.
Tô Miên không đáp, cô chỉ mỉm cười. Cô không thể giải thích cho họ hiểu rằng, với cô, mỗi con chữ là một viên gạch xây nên chiếc thang để cô leo ra khỏi miệng giếng tối tăm này.
Nhà bà nội dạo này bận rộn hơn. Để có tiền cho Tô Miên đóng học phí và mua thêm tài liệu, bà nội không chỉ đan rổ mà còn nhận thêm việc bóc vỏ hạt óc chó cho đại lý trên thị trấn. Đôi tay bà lúc nào cũng ám một màu đen của nhựa hạt, những vết nứt nẻ trên đầu ngón tay cứ mỗi đêm về lại khiến bà đau nhức.
"Bà ơi, hay con xin nghỉ một năm đi làm giúp bà nhé?" – Tô Miên vừa xoa bóp tay cho bà vừa xót xa hỏi.
Bà nội gõ nhẹ lên trán cô, giọng giả vờ nghiêm khắc: "Con mà nghỉ, bà mới là người đau lòng nhất. Chút nhựa hạt này thấm tháp gì so với cái nghèo cái khổ cả đời bà đã nếm qua. Con cứ học cho giỏi, đó là liều thuốc bổ nhất cho bà rồi."
Bên kia hàng rào mâm xôi, Tô Diệc Thành cũng bận rộn không kém. Anh đã bắt đầu thầu thêm được một vạt đồi nhỏ. Ngày nào Diệc Thành cũng vác cuốc lên đồi từ lúc sương sớm còn đọng trên cỏ, và chỉ trở về khi bóng tối đã trùm kín lối đi.
Một buổi tối, khi Tô Miên đang ngồi bên bàn học, Diệc Thành sang. Anh đặt lên bàn một túi giấy nhỏ còn nóng hổi. "Bánh hạt dẻ nướng trên thị trấn đấy. Em ăn đi cho có sức mà học. Nghe nói kỳ thi tới khó lắm phải không?"
Tô Miên ngước nhìn anh. Dưới ánh đèn dầu, gương mặt Diệc Thành dường như trưởng thành hơn hẳn so với cái tuổi mười tám. Đôi mắt anh ánh lên vẻ hiền lành nhưng cũng đầy cương nghị. "Khó lắm anh ạ. Nhưng em sẽ cố gắng. Còn vườn táo của anh thế nào rồi?"
Diệc Thành cười, để lộ hàm răng trắng bóng: "Anh vừa chiết thêm được mấy chục gốc mới. Người ta bảo giống táo này ngọt lắm, lại chịu được hạn. Anh tính rồi, hai năm nữa khi em tốt nghiệp cấp ba, vườn táo này sẽ cho thu hoạch lứa lớn đầu tiên. Lúc đó anh sẽ có đủ tiền để tiễn em lên Bắc Kinh."
Tô Miên lặng người. Anh nhắc đến Bắc Kinh một cách nhẹ nhàng như thể đó là chuyện đương nhiên, nhưng cô biết, để có được "số tiền tiễn cô đi", anh đã phải đánh đổi bằng biết bao giọt mồ hôi trên đất cằn.
"Anh Thành này... sao anh tốt với em thế?" – Cô khẽ hỏi, tim đập nhanh hơn một nhịp.
Diệc Thành im lặng một lát, anh nhìn ra phía vườn táo đang rì rào trong gió đêm. "Vì em là Tô Miên. Vì anh muốn thấy một cô gái ở cái làng này có thể đứng trên đỉnh núi cao nhất để nhìn ra biển lớn. Anh không đi được, thì anh sẽ là người giữ thang cho em leo."
Câu nói của Diệc Thành như một ngọn lửa nhỏ sưởi ấm căn phòng lạnh lẽo. Mùa hè năm ấy, tiếng ve sầu kêu ran trên những cành cây không quả, nhưng trong tâm hồn Tô Miên, những quả ngọt của tri thức và tình yêu thương đã bắt đầu kết trái.